كەلەر جىلدىڭ الەم بويىنشا باستى وقيعالارىنىڭ ءبىرى بولعالى تۇرعان بۇل سايلاۋدا باق سىناۋعا بەل بايلاپ وتىرعاندار مەن ءالى ناقتى ءبىر شەشىمگە كەلە قويماعانىمەن, ءوز كانديداتۋراسىن ۇسىنۋعا ەمەۋرىن تانىتۋشىلار قاتارى از ەمەس. قازىردىڭ وزىندە بۇلاردىڭ ۇزىن سانى 20-دان اسىپ وتىر.
قازىرگى پرەزيدەنت د.ترامپ باستاعان وسى قۇرامنىڭ ىشىندە ازۋىن ايعا بىلەگەن بەلگىلى ساياساتكەرلەردىڭ, دالىرەگى اقش قوعامى مەن حالىقارالىق قوعامداستىقتا جوعارى بەدەلگە يە لايىقتى تۇلعالاردىڭ سانى باسىم.
اقش-تاعى پەرزيدەنتتىك سايلاۋدا نەگىزگى تارتىس ادەتتەگىدەي رەسپۋبليكاشىلار مەن دەموكراتتار اراسىندا وتەتىنى بەلگىلى. دەسەك تە ەلدەگى ءۇشىنشى ساياسي ۇيىم – 1971 جىلى قۇرىلىپ, 1972 جىلدان بەرى پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا ءوز ۇمىتكەرىن ۇسىنىپ كەلە جاتقان, 2016 جىلعى سايلاۋدا بۇرىن-سوڭدى بولماعان كورسەتكىشكە قول جەتكىزگەن (4 ملن-نان استام داۋىس جيناعان) ليبەرتاريان پارتياسى اتىنان دا سىنعا ءتۇسۋدى كوزدەپ وتىرعاندار بار ەكەنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك.
سوڭعى دەرەكتەرگە قاراعاندا, ازىرگە اقش-تىڭ رەسپۋبليكالىق پارتياسى تاراپىنان كانديدات بولۋعا ءىس باسىنداعى پرەزيدەنت د.ترامپ, ەكس-گۋبەرناتور ۋيليام ۋەلد جانە امەريكالىق ساياساتكەر دجەك فەلليۋر تالاپتانۋدا. ال وسى پارتيا اتىنان ۇمىتكەر اتانۋدىڭ مۇمكىندىكتەرىن تاعى 5 ادام قاراستىرىپ وتىرعان سىڭايلى. ولاردىڭ اراسىندا گۋبەرناتورلار دجون كەيسيك پەن لارري حوگان, ەكس-سەناتورلار بوب كوركەر مەن دجەفف فلەيك,1989-1993 جىلدارى اقش ۆيتسە-پرەزيدەنتى اپپاراتىنىڭ باسشىسى بولعان ۋيليام كريستول بار. بۇل تۇلعالاردىڭ قازىرگى جاعداي بويىنشا مۇمكىندىكتەرىن ەسەپكە الا سويلەسەك, (ەگەر رەسپۋبليكاشىلاردىڭ اراسىندا د.ترامپقا لايىقتى قارسىلاس تابىلماسا) پارتياىشىلىك تارتىستا اقش-تىڭ 45-پرەزيدەنتىنىڭ الدىنا ەشكىم تۇسە قويمايتىن ءتارىزدى. دەمەك, رەسپۋبليكاشىلار 2016 جىلعى تاڭداۋىن بۇل جولى دا قايتالاۋى ابدەن مۇمكىن.
2016 جىلعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا رەسپۋبليكاشىلارعا ەسە جىبەرىپ, ءوز ۇمىتكەرىن وتكىزە الماي قالعان دەموكراتيالىق پارتيا تاراپىنان قازىرگى كەزدە 7 تۇلعا وزدەرىن اقش-تىڭ 46-شى پرەزيدەنتى بولۋعا لايىقتى كورىپ وتىر. ولار: سەناتور كوري بۋكەر, پارتيا جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى, وكىلدەر پالاتاسىنىڭ مۇشەلەرى تۋلسي گاببارد پەن دجون دەلەيني, ەكس-مينيستر حۋليان كاسترو, سەناتورلار بەرني ساندەرس پەن كامالا حارريس جانە جازۋشى مارياننا ۋيليامسون. بۇلارعا قوسا, ۆاشينگتون شتاتىنىڭ گۋبەرناتورى دجەي ينسلي مەن سەناتور ەليزابەت ۋوررەن دە ءوز باقتارىن سىناپ كورۋى مۇمكىن. سونداي-اق 2004 جىلعى سايلاۋدا كىشى د.بۋشتان جەڭىلگەن, 2013 جىلدىڭ اقپان ايىنان باستاپ 2017 جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى قىزمەتىن اتقارعان بەلگىلى ساياساتكەر دجون كەرري دە الداعى سايلاۋعا تۇسەتىن سەكىلدى. ءبىزدىڭ بۇلاي دەۋىمىزگە ونىڭ تاياۋدا: «مەن مۇنى (سايلاۋعا تۇسەتىنىن) جوققا شىعارمايمىن, ەشتەڭەدەن باس تارتپايمىن. ءيا, بۇل جايىندا ويلاپ ءجۇرمىن», دەگەن ءسوزى سەپ بولىپ تۇر. الايدا, امەريكالىق ساياساتتانۋشى عالىمدار سوڭعى 50 جىلدا ەڭ ءتيىمدى مەملەكەتتىك حاتشى دەپ تانىعان د.كەرريدىڭ ءوز پارتيالاستارىنان قانشالىقتى قولداۋ تاباتىنىن ءدوپ باسىپ ايتۋ قيىن. بۇل تۋراسىندا ەستىگەن د.ترامپ دجون كەرريدىڭ پرەزيدەنت قىزمەتىنە سايلانعىسى كەلەتىنىن «ساتتىلىك» دەپتى.
بۇگىندە اقش-تىڭ كەلەسى پرەزيدەنتى كىم بولاتىنىن بولجاۋ قيىن... ازىرگە رەسپۋبليكاشىلاردان پرەزيدەنتتىككە باستى ۇمىتكەر بولۋعا د.ترامپ پەن ماسساچۋسەتس گۋبەرناتورى ۋ.ۋەلد تالاسادى دەگەن بولجام بار. ال دەموكراتتار اراسىنداعى باستى ساياسي ايقاسقا كىمدەر تۇسەتىنىن ءدوپ باسىپ ايتۋ ءالى ەرتەرەك. قازىرگى تاڭدا حيللاري كلينتون ءۇنسىز, دجون كەرريدىڭ جوعارىدا ايتقان ءدۇدامال پىكىرىنەن وزگە ەشقانداي كەسىمدى شەشىمى بولماي تۇر... ال اقش-تىڭ, سونداي-اق ءوز پارتيالاستارى الدىندا ءبىرشاما سالماعى بار سەناتور, 77 جاستاعى بەرني ساندەرستىڭ پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا ۆەرمونت شتاتىنان كانديدات رەتىندە قاتىساتىنىن مالىمدەگەنى ءبىرىنشى كەزەكتە دەموكراتتاردىڭ ىشىندەگى تارتىستىڭ ءبىر لايىقتى كەيىپكەرىن انىقتاپ بەرگەندەي. ەسكە سالا كەتەيىك, ب.ساندەرس 2016 جىلى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ناۋقانىنا ۇمىتكەر رەتىندە قاتىسىپ, جەمە-جەمگە كەلگەندە حيللاري كلينتون حانىمعا جولىن بەرگەن-ءدى.
قورىتا ايتقاندا, الەمدەگى ەڭ الپاۋىت مەملەكەت – اقش-تىڭ ماقتاۋدى دا, داتتاۋدى دا از ەستىپ جۇرمەگەن قازىرگى پرەزيدەنتىنىڭ ەكىنشى كەزەڭگە سايلانار, سايلانباسىن نەمەسە اقش-تىڭ 46-شى باسشىسى كىم بولاتىنىن ۋاقىت ءوزى كورسەتەدى.
جولدىباي بازار,
«Egemen Qazaqstan»
