مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ءتورتىنشى الەۋمەتتىك باستاما اياسىندا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ارقىلى حالىق تابىسىنىڭ ارتۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار مەن جۇمىسسىز ازاماتتارعا شاعىن نەسيە بەرۋدى جۇزەگە اسىرۋدا. وسىلايشا, 2018 جىلى باعدارلامانى قارجىلاندىرۋ 20 ملرد تەڭگەگە, ونىڭ ىشىندە اۋىلداردا – 14 ملرد, قالالاردا – 6 ملرد تەڭگەگە ۇلعايدى.
«قوسىمشا بولىنگەن قاراجاتتى ەسەپكە العاندا, شاعىن نەسيە بەرۋدىڭ جالپى سوماسى 62 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە 45 ملرد تەڭگە اۋىلدىق جەرلەرگە (73%) جانە 17 ملرد تەڭگە (27%) قالالىق جەرلەرگە جىبەرىلدى. 2018 جىلعا ارنالعان شاعىن نەسيەمەن قامتۋ جوسپارى 14 مىڭ ادامدى قۇرادى», — دەدى مينيستر م. ابىلقاسىموۆا.
باعدارلامانىڭ تالاپتارىنا سايكەس شاعىن نەسيەلەر ميكروبيزنەستى اشۋ, قولدانىستاعى بيزنەستى كەڭەيتۋ جانە زاكىرلىك كووپەراتسيانى دامىتۋ ماقساتىندا بەرىلەدى. شاعىن نەسيەلەر 5 جىل مەرزىمگە, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى جوبالارعا 7 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە 6%-دىق اتاۋلى مولشەرلەمەمەن بەرىلەدى. سونداي-اق, ءىستى جاڭادان باستاۋشى كاسىپكەرلەرگە نەسيە سوماسىنىڭ 85% اسپايتىن كەپىلدىكتەر بەرىلەدى.
2018 جىلى ءتورتىنشى الەۋمەتتىك باستامانى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن باعدارلاماعا:
اۋىلدار مەن قالالاردا ميكروكرەديت بەرۋ ليميتتەرىن سارالاۋدى;
زاكىرلىك كووپەراتسيانى دامىتۋ ءۇشىن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە شاعىن نەسيە بەرۋ مولشەرىن 5 مىڭنان 8 مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىن ۇلعايتۋدى;
وڭدەۋشى اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارى اياسىندا زاكىرلىك كووپەراتسيانى دامىتۋدى جانە شاعىن نەسيەلەر بەرۋ راسىمدەرىن جەڭىلدەتۋدى;
باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار سانىن جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كاسىپكەرلەرمەن تولىقتىرۋدى;
جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كاسىپكەرلەر, زاكىرلىك كووپەراتسيا مەن اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرى قاتىسۋشىلارى ءۇشىن كەمىندە ءبىر جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورنىن قۇرۋ بويىنشا تالاپتاردى ازايتۋدى;
مەملەكەتتىك تىركەۋ مەرزىمى سالىق ورگاندارىندا ءۇش جىلدان اساتىن كاسىپكەرلەردى – زاكىرلىك كووپەراتسيا قاتىسۋشىلارىن كەپىلدەندىرۋ نورمالارىن قوسۋدى كوزدەيتىن وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
م. ابىلقاسىموۆانىڭ مالىمدەۋىنشە, 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شاعىن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا بارلىعى 59,5 ملرد تەڭگە نەمەسە يگەرىلدى, ونىڭ ىشىندە اۋىلداردا – 45,4 ملرد تەڭگە, قالالاردا – 14,1 ملرد يگەرىلدى. 2018 جىلى بارلىعى 14 053 شاعىن نەسيە بەرىلدى, ونىڭ ىشىندە اۋىلداردا – 12 760 نەمەسە جىلدىق جوسپاردىڭ 116%, قالالاردا – 1 293. اۋىلداردا شاعىن نەسيە بەرۋدىڭ ورتاشا مولشەرى 3,5 ملن تەڭگەنى, ال قالالاردا 11 ملن تەڭگەنى قۇرادى.
بەرىلگەن شاعىن نەسيەلەردىڭ ىشىنەن ستارتاپ جوبالاردى قولداۋعا — 9 772 شاعىن نەسيە, زاكىرلىك كووپەراتسيانىڭ جاڭا باعىتىن دامىتۋعا — 1 024, جەكە ءىستى كەڭەيتۋگە — 3 257 شاعىن نەسيە بەرىلدى.
ەكونوميكا سالالارى بولىنىسىندە مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا — 76%, وسىمدىك شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا — 2,7%, قۇس شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا — 2,2%, كولىك جانە قويمالاۋ سالاسىنا — 6%, وڭدەۋ ونەركاسىبى سالاسىنا — 2%, باسقا دا قىزمەت تۇرلەرى بويىنشا — 5,6% شاعىن نەسيە ءبولىندى.
م. ابىلقاسىموۆانىڭ ايتۋىنشا, شاعىن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسى اياسىندا ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعانداردىڭ قاتارىنان 13 367 ادام جانە 1 686 جۇمىسسىز ادام كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا, سونداي-اق, ءوز قىزمەتىن زاڭداستىرۋعا مۇمكىندىك الدى. سونىمەن قاتار, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ تۇرىندە ماڭىزدى الەۋمەتتىك اسەر الىندى. شاعىن نەسيە العان ادامدار قوسىمشا 12 613 جۇمىس ورنىن قۇردى.
ايتا كەتۋ كەرەك, باعدارلاما اياسىندا شاعىن نەسيە الۋ شارتتارىنىڭ ءبىرى — «باستاۋ-بيزنەس» جوباسى بويىنشا بيزنەس نەگىزدەرىنە وقىتۋ. اتالعان جوبا «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرگە ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. 2018 جىلى وقۋمەن 28,3 مىڭ ادام نەمەسە جىلدىق جوسپاردىڭ 100%-ى قامتىلدى, ولاردىڭ ىشىندە 19,4 مىڭ قاتىسۋشى وزدەرىنىڭ بيزنەس-جوبالارىن قورعاپ شىقتى, ال 7,7 مىڭ ادام شاعىن نەسيە الدى. 2018 جىلى وقىتۋ قورىتىندىسى بويىنشا بيزنەسىن باستاعان قاتىسۋشىلاردىڭ 95%-ى بيۋدجەتكە سالىق اۋدارا باستادى.
م. ابىلقاسىموۆانىڭ ايتۋىنشا, بيىل بولىنگەن قاراجات ەسەبىنەن 14 مىڭ ادامدى, ونىڭ ىشىندە اۋىلدىق جەرلەردە 12 مىڭ ادامدى, ال قالالاردا 2 مىڭ ادامدى شاعىن نەسيەمەن قامتۋ مىندەتى تۇر. وسى جىلى شاعىن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسىن قارجىلاندىرۋ كولەمى 62 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.
قر ەحاقم دەرەكتەرىنە سايكەس, بيىل شاعىن نەسيە بەرۋ بويىنشا كورسەتكىشتەردى ورىنداۋ ءۇشىن باعدارلاما وپەراتورلارىنا وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, ءۇش جاقتى نەسيەلىك كەلىسىمدەرگە قول قويۋدى تەزدەتۋ جانە بولىنگەن قاراجاتتاردىڭ ماقساتقا ساي پايدالانىلىپ, سوڭعى قارىز الۋشىلارعا جەتۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.
«شاعىن نەسيە بەرۋدى دامىتۋ» باعىتىندا اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جۇمىسقا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ا. ەۆنيەۆ اۋىلدىق ەلدى مەكەندەر مەن شاعىن قالالاردا بيزنەس جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا شاعىن نەسيەلەر بەرۋ «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. اتالعان ماقساتتارعا 2018 جىلى 44,7 ملرد تگ كولەمىندە بيۋدجەتتىك نەسيە بولىنگەن, سونىڭ ىشىندە 13,9 ملرد تگ — پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى اياسىندا بولىنگەن قوسىمشا قاراجات. بۇدان وزگە, شاعىن قارجىلاندىرۋ ۇيىمدارى مەن نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر ارقىلى بەرىلەتىن شاعىن نەسيەلەردى كەپىلدەندىرۋ تەتىگى قاراستىرىلعان. وپەراتور — «قازاگروكەپىل» اق. 2018 جىلى 1,6 ملرد تەڭگە سوماسىنا 553 كەپىلدىۋ بەرىلدى. 2019 جىلى 12 مىڭ شاعىن نەسيە بەرۋ كوزدەلگەن, سونىڭ ىشىندە 2400 — جاڭا بيزنەسكە.
ءوز كەزەگىندە, ۇلتتىق ەكونوميكا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ر. دالەنوۆ 2018 جىلى قالالاردا شاعىن نەسيە بەرۋگە 13,9 ملرد تەڭگە ءبولىندى, ونىڭ ىشىندە 6,1 ملرد تەڭگە بەس الەۋمەتتىك باستاما اياسىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا بولىنگەن. قالالار مەن مونوقالالاردا 14,4 ملرد تەڭگە سوماسىنا 1 311 جوبا قارجىلاندىرىلدى.
كەپىلدىك جەتكىلىكسىز بولعان جاعدايدا, كاسىپكەرلەرگە شاعىن نەسيەلەردى 85%-عا دەيىن كەپىلدەندىرۋ ۇسىنىلادى. وسىلايشا, 2018 جىلى 2,8 ملرد تەڭگە سوماسىنا 484 كەپىلدىك كەلىسىمشارتى جاسالدى. بۇل ءاربىر ءۇشىنشى نەسيەگە كەپىلدىك بەرىلگەنىن كورسەتەدى. 2019 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 9,3 ملرد تەڭگە ءبولىندى, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 7 ملرد تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانعان.
سونىمەن قاتار, بۇعان دەيىن بۇرىننان كەلە جاتقان كاسىپكەرلەر باعدارلاماعا قاتىسا المادى. ەندى مۇنداي شەكتەۋلەردىڭ الىنىپ تاستالۋىنا بايلانىستى بەرىلگەن شاعىن نەسيەلەردىڭ سانى ايتارلىقتاي ارتادى. بۇعان قوسا, قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرىندە شاعىن قارجى ۇيىمدارىن قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
