اقش پرەزيدەنتىنىڭ بۇل مالىمدەمەسىن قولداۋشىلار دا, سەنبەۋشىلەر دە, ءتىپتى جوققا شىعارۋشىلار دا تابىلىپ جاتىر. د.ترامپتىڭ ءوزى مۇنى امەريكالىقتاردىڭ سيرياداعى كوزدەگەن ماقساتىنا جەتكەندىگىمەن ءتۇسىندىردى. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, امەريكالىقتار دايش تەرروريستىك ۇيىمىن (قازاقستاندا تىيىم سالىنعان) جەڭگەن.
دەرەككوزدەردىڭ حابارلاۋىنشا, وتكەن اپتانىڭ سوڭىنا تاياۋ اقش اسكەريلەرىنىڭ الدى سيريادان شىعارىلا باستاعان. د.ترامپ اكىمشىلىگىنىڭ مۇنداي نيەتى تۋرالى بۇعان دەيىن پەنتاگونداعى قۇپيا دەرەككوزدەرىنە سىلتەمە جاساعان Washington Post گازەتى جازعان ەدى. باسىلىمعا اقپارات بەرگەن تۇلعا اتالعان شەشىمنىڭ جۋىردا قابىلدانعاندىعىن جانە سيريادان 2 مىڭداي اسكەري قىزمەتكەردىڭ شىعارىلاتىندىعىن حابارلاعان.
ال اسكەريلەردى شىعارۋدىڭ جەدەلدەتىلەتىنىن وتكەن سارسەنبى كۇنى Wall Street Journal جازدى دەپ حابارلادى «بي-بي-سي». باسىلىمدا «پەنتاگوننىڭ سيريادان اسكەردى جەدەلدەتىپ شىعارۋ تۋرالى بۇيرىعى بار», دەلىنگەن. وعان قوسا اتالعان باسىلىم د.ترامپتىڭ مۇنداي شەشىم قابىلداۋىنا وتكەن اپتادا تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايپ ەردوعانمەن تەلەفون ارقىلى سويلەسۋى سەبەپشى بولدى دەپ جازعان.
اق ءۇيدىڭ شەشىمىنەن سوڭ رەيتەر اگەنتتىگى امەريكالىق اسكەردىڭ سيريادان شىعارىلۋىنا شامامەن 60-100 كۇن قاجەت دەگەن اقپارات جاريالادى.
جالپى, اقش تاراپى 2015 جىلدىڭ قازان ايىنان باستاپ سيريا اۋماعىندا اسكەري بازالار مەن جەدەل ارەكەت ەتۋ ورتالىقتارىن سالا باستاعان بولاتىن. اۋەلگىدە ەكى اۆيابازا سالۋدان باستالعان اسكەري بازا جىل سايىن كەڭەيتىلىپ كەلدى.
سيريادا امەريكالىق اسكەريلەردىڭ دەنى ەلدىڭ سولتۇستىك-شىعىسىنا شوعىرلاندىرىلدى. ولار قارۋلى وپپوزيتسيانى قولداي وتىرىپ, «يسلام مەملەكەتىنە» قارسى ۇرىس جۇرگىزۋدە.
وسى ورايدا سيرياداعى شىعىندارىنىڭ اقتالارىنا كۇمان كەلتىرگەن د.ترامپ كوكتەمدە-اق امەريكا اسكەرىن ەلگە قايتاراتىندىعىن مالىمدەگەن بولاتىن. بىراق ۋاقىت وتە كەلە بۇل شەشىم كەيىنگە قالدىرىلعان.
قازىر بۇل وقيعاعا بايلانىستى الەمدە قىزۋ پىكىرتالاس ءجۇرىپ جاتىر. ماسەلەن, رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين تاياۋداعى ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا د.ترامپتىڭ سوزىنە كۇمانمەن قارايتىندىعىن جاسىرمادى. «اسكەرىن شىعاراتىندىعى تۋرالى جىل سايىن ايتۋمەن كەلەدى. بىراق ولار ازىرگە سوندا», دەگەن بولاتىن ۆ.پۋتين. ول سونداي-اق حالىقارالىق قۇقىق بويىنشا اقش اسكەرى سيرياعا زاڭسىز كىرگەندىگىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە امەريكالىق ارىپتەسىنىڭ اسكەردى شىعارۋ جونىندەگى شەشىمىن قۇپتايتىندىعىن ايتتى.
ال بريتاندىق «Times» باسىلىمىنىڭ رەداكتورلىق باعانىندا پرەزيدەنت دونالد ترامپتىڭ شەشىمى «ۇلكەن قاتەلىك» دەپ باعالانعان. وندا «تۆيتتەردە» جاريالانعان شەشىم اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى مەن پەنتاگون ءۇشىن توسىن سىي بولا وتىرىپ, امەريكالىق اسكەري بيلىك قۇرىلىمىنىڭ بارلىق قۇپياسىن اشىپ قويدى. ترامپتىڭ ءوز شەشىمىن بريتانيا, وعان قوسا فرانتسيامەن اقىلداسپاۋى ونىڭ وداقتاستارىن قالاي قادىرلەيتىندىگىن كورسەتتى, دەلىنگەن.
باسىلىم سونداي-اق ەندى «يسلام مەملەكەتىنەن» قاۋىپ جوق دەگەن پىكىرگە دە كۇمان كەلتىرگەن. وعان دايەك رەتىندە ەكسترەميستەر جەتەكشىسى ءابۋ-باكىر ءال-باعداديدىڭ ءالى دە بوستاندىقتا جۇرگەندىگىن جازعان.
ءوز كەزەگىندە يران سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى باحرام كاسەمي تاياۋ شىعىستا امەريكا قارۋلى كۇشتەرىنىڭ بولۋى ءاۋ باستان قاتە شەشىم بولعاندىعىن جانە ايماقتاعى جاعدايدى ۋشىقتىرىپ جىبەرگەنىن جونىندە پىكىر بىلدىرگەن. ول بۇل مالىمدەمەسىن Telegram ارناسىندا جاريالادى.
وسى ۋاقىتتاردا سيريادا قارۋلى قاقتىعىستار كەزىندە بوسىپ كەتكەن حالىق وتانىنا ورالا باستاعان. تۇركيا ىشكى ىستەر ءمينيسترى سۇلەيمەن سويلۋدىڭ بۇل پىكىرىن انادولى اگەنتتىگى جاريالادى. تەك سوڭعى ەكى ارنايى وپەراتسيادان كەيىن سيرياعا 300 مىڭعا جۋىق ادام ورالعان. الايدا تۇركياداعى بوسقىندار سانى ءالى دە 4,5 ملن ادامنىڭ شاماسىندا قالىپ وتىر. وسىعان قاراماستان سيرياعا كۇنىنە مىڭداعان ادام ورالۋدا.
بۇل رەتتە بىتىمگەرلىك باستامالارعا ەلىمىز دە ايتارلىقتاي ۇلەس قوسىپ, بۇل الەمدىك قوعامداستىق تاراپىنان وڭ باعا الىپ وتىرعانى بەلگىلى. جاقىندا عانا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى حالىقارالىق قوعامداستىق پەن بۇۇ-نىڭ استانا پروتسەسى اياسىنداعى ءىس-قيمىلىن قوسا العاندا سيرياداعى داعدارىستى رەتتەۋدەگى كۇشىن جوعارى باعالادى.
قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ سيرياعا ترانسشەكارالىق گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋدى جالعاستىرۋ تۋرالى قارارىن قولدادى. وسى قاراردا استانا فورماتىنداعى كەلىسسوزدەر ۇستالعان ادامداردىڭ, اسىرەسە ايەلدەر مەن بالالاردىڭ تەز ارادا بوساتىلۋىنا, سونداي-اق قايتىس بولعانداردىڭ ءمايىتىن تاپسىرۋعا, جوعالعان ادامداردى انىقتاۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوساتىنى اتالىپ ءوتتى.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
