ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرانى (مەمم) قورعاۋ جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميتەت اتالعان قازاقستاندىق ۇسىنىستاردى ءوزىنىڭ 2018 جىلعى 26 قاراشا مەن 1 جەلتوقسان ارالىعىندا ماۆريكي رەسپۋبليكاسىنىڭ استاناسى پورت-لۋي قالاسىندا ءوتىپ جاتقان 13-ءشى سەسسياسى اياسىندا ماقۇلدادى. قازاقستان يۋنەسكو-نىڭ وسى بەدەلدى قۇرىلىمىنىڭ جۇمىسىنا العاش رەت تولىققاندى مۇشە رەتىندە قاتىسۋدا. وتاندىق دەلەگاتسيانىڭ قۇرامىندا يۋنەسكو جانە يسەسكو ىستەرى جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا مەن يۋنەسكو جانىنداعى تۇراقتى وكىلدىك قىزمەتكەرلەرى, مەمم سالاسىنداعى ساراپشىلار, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمدىگى مەن “ ۇلىتاۋ” قورىق-مۇراجايىنىڭ وكىلدەرى بار.
“قورقىت اتا مۇراسى: ەپوس مادەنيەتى, حالىقتىڭ اڭىز اڭگىمەلەرى مەن اۋەندەرى” نوميناتسياسىن قازاقستان, ازەربايجان مەن تۇركيا بىرلەسە ازىرلەپ, ۇسىندى. قوبىزشى ماقسات مۇحامەدجان كوپشىلىكتىڭ الدىندا قورقىتتىڭ “قوڭىر” كۇيىن ورىنداپ, بۇكىل الەمنەن جينالعان قاۋىمنىڭ كوڭىلىنەن شىعا ءبىلدى. سەسسيا بارىسىندا قورقىت كۇيلەرىن ورىنداۋ ءداستۇرى مىڭ جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى ۇرپاقتان ۇرپاققا جالعاسىپ كەلە جاتقانى جانە تۇركى حالىقتارىنىڭ ورتاق تامىرلارىن كورسەتەتىنى اتاپ ءوتىلدى.
“قازاق جىلقىشىلارىنىڭ ءداستۇرلى كوكتەمگى ادەت-عۇرىپتارى” حالقىمىزدىڭ “قىمىز مۇرىندىق”, “بيە بايلاۋ” جانە “ايعىر قوسۋ” دەگەن جورالعىلارىن قامتيدى. ولاردىڭ بۇگىنگە دەيىن جالعاسۋىنىڭ دالەلى رەتىندە قاراعاندى وبلىسىنىڭ تەرىساققان اۋىلىندا جىل سايىن وتكىزىلىپ كەلە جاتقان سالت-ءداستۇر مەرەكەسى كەلتىرىلدى. جىلقىنىڭ قازاقتىڭ ۇلتتىق سانا-سەزىمىندە الاتىن ورنى ەرەكشە, ياعني كوميتەتتىڭ بۇل شەشىمى جىلقى دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن ءبىزدىڭ حالقىمىز ءۇشىن قۋانىشتى بولاتىنى ءسوزسىز.
قازاقستاننىڭ يۋنەسكو جانىنداعى تۇراقتى وكىلىنىڭ ورىنباسارى اسقار ابدراحمانوۆ “پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ جاقىندا جاريالانعان “ ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى” ماقالاسىندا اتاپ كورسەتكەنىندەي, ب.د.د. IV مىڭجىلدىقتاعى بوتاي مادەنيەتىن زەرتتەۋدىڭ ناتيجەلەرىنە سايكەس قازاقستان ادام بالاسى اتتى العاش قولعا ۇيرەتكەن جەر بولىپ تابىلادى, مۇنىڭ ءوزى بۇكىل ادامزات وركەنيەتىنىڭ دامۋىنا ۇلكەن اسەر ەتتى. كوميتەتتىڭ بۇل شەشىمى بارشا وتانداستارىمىز ءۇشىن زور ماقتانىشتىڭ ارقاۋىنا اينالادى” دەپ ايرىقشا ايتتى.
داڭقتى داستۇرلەرىمىزدىڭ يۋنەسكو تىزىمىنە قوسىلۋى تەك ناسيحاتتاۋمەن شەكتەلمەۋگە, ولاردى بولاشاق ۇرپاقتار ءۇشىن ساقتاپ قالۋ جولىندا ماماندار, جەرگىلىكتى حالىق پەن بيلىك ورىندارىنىڭ بىرلەسكەن كەشەندى جۇمىسىنىڭ جالعاسۋىنا دەمەۋ بولۋعا ءتيىس.
كوميتەت, سونداي-اق, ەلىمىزدىڭ ماتەريالدىق ەمەس مۇرانى قورعاۋ جونىندەگى كونۆەنتسياعا 2011 جىلعى جەلتوقساندا قوسىلعاننان بەرى ونىڭ تالاپتارىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا ەلىمىزدە اتقارىلعان ءتيىستى جۇمىس جايىنداعى ەسەبىنە وڭ باعا بەردى.
جينالىستىڭ اشىلۋىندا قاتىسۋشىلار قازاق اتبەگىلەرىنىڭ جورالعىلارى بويىنشا نوميناتسيانىڭ اۆتورى بولعان جانە ودان بۇرىن دۇنيەجۇزىلىك مۇرا تىزىمىنە قوجا احمەت ياسساۋي كەسەنەسى مەن تامعالى پەتروگليفتەرىن قوسۋعا بەلسەندى اتسالىسقان, مادەني مۇرامىزدى قورعاۋداعى بەدەلدى وتاندىق مامان ەلەنا حوروشتى ەسكە الىپ, ءبىر مينۋت ۇنسىزدىك جاريالاندى.
2018 جىلعى ماۋسىمدا ماتەريالدىق ەمەس مادەنيەتتى قورعاۋ جونىندەگى كونۆەنتسياعا تاراپ-مەملەكەتتەردىڭ پاريجدە وتكەن 7-ءشى سەسسياسىندا تارتىستى باسەكەلەستىكتىڭ ناتيجەسىندە ەلىمىز اتالعان كوميتەتتىڭ قۇرامىنا العاش رەت سايلانعان بولاتىن. بۇل وسى سالاداعى ماماندارىمىزعا ءتورت جىل بويى وزدەرىنىڭ مەمم انىقتاۋ, قورعاۋ جانە ناسيحاتتاۋدا جيعان-تەرگەن بىلىمدەرىن قولدانۋعا جانە الەمنىڭ بارلىق ايماقتارىنان جينالاتىن ارىپتەستەرىمەن ىقپالداستىقتا باعالى تاجىريبە جيناقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ادامزاتتىڭ مەمم رەپرەزەنتاتيۆتىك تىزىمىنە جاڭا وتاندىق ەلەمەنتتەردىڭ قوسىلۋىمەن ولاردىڭ بىزدەگى جالپى سانى ونعا جەتتى. وسى كۇنگە دەيىن وعان دومبىرا كۇيىن ورىنداۋ مەن كيىز ءۇي قۇرۋ ونەرى, ايتىس, قازاق كۇرەسى, ناۋرىزدى مەرەكەلەۋ, قۇسبەگىلىك, قاتىرما نان ءپىسىرۋ, اسىق ويىنى ەنگىزىلگەن ەدى.
وتكەن سەسسيانىڭ اياسىندا اتالعان تىزىمگە 39 جاڭا ەلەمەنتتى قوسۋ قاراستىرىلۋدا, ولاردىڭ اراسىندا سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك كورەيانىڭ تۇڭعىش رەت بىرلەسكەن ۇسىنىسىمەن ەنگىزىلگەن كورەي حالقىنىڭ سسيرەۋم كۇرەسى بار; جالعاسىپ جاتقان سەسسيا الدىندا رەپرەزەنتاتيۆتىك تىزىمگە ەنگەن ەلەمەنتتەر جالپى سانى 399 قۇرادى (122 ەلدەن). تانىمال تىزىمگە ەنۋ ءتيىستى سالت-داستۇرلەر ماڭىزدىلىعىنىڭ حالىقارالىق تۇرعىدان تانىلۋىنىڭ بەلگىسى بولىپ تابىلادى جانە مەملەكەتتەردىڭ ءتيىستى مادەني مۇرانى قورعاۋعا مىندەتتى ەكەنىن دە بىلدىرەدى.
