اق جايىق وڭىرىندە, سونىڭ ىشىندە ورال قالاسىندا وزىق تەحنولوگيانى ەندىرۋ بويىنشا قول جەتكەن جەتىستىكتەر از ەمەس. ماسەلەن, ورال قالاسىنداعى جوعارى اگرارلىق-تەحنولوگيالىق كوللەدجىندە ءبىلىم سالاسىنا BIM تەحنولوگيانى ەندىرۋ ەرەكشە قولعا الىنعان. باستاۋىن استاناداعى ەكسپو كورمەسىنەن العان بۇل باستاما ورالدا جالعاسىن تاۋىپ, ەلىمىز بويىنشا تۇڭعىش رەت كوللەدجدە «BIM SPACE» ۆيرتۋالدى كورىنىس كابينەتى» اشىلدى. وسى ارقىلى شاكىرتتەر وزىق يننوۆاتسيانى وقۋ ۇدەرىسىندە كورىپ, پايدالانىپ, جەتىلدىرە الادى. «كوللەدج بىتىرۋشىلەرى باسەكەگە قابىلەتتى, جوعارى دەڭگەيلى مامان بولىپ شىعادى» دەيدى وقۋ ورنىنىڭ باسشىلارى.
ءۆىم تەحنولوگياسى – جوبالاۋ-سالۋ-پايدالانۋدىڭ زاماناۋي ءتاسىلى. باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمى التاي كولگىنوۆ بيىل كوكتەمدە حەلسينكي قالاسىندا بارعاندا فينليانديا بيسنەس-حاب جانە «Collaprime Oy» كومپانياسىمەن ارادا ۇشجاقتى كەلىسىم شارت جاساسقان ەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە باتىس قازاقستاندا فيندىك ءىت تەحنولوگيا باتىل ەنگىزىلە باستادى. جوعارى اگرارلىق-تەحنولوگيالىق كوللەدجى وقىتۋشىلارى فيندىك ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ءۇش ايلىق وقۋ كۋرسىنان ءوتىپ, فينليانديانىڭ وزىق ينجينيرينگتىك جانە جوبالاۋشى كومپانيالارىندا تاجىريبە جيناپ قايتتى. كوللەدج ديرەكتورى سەرىك مۇحامبەتاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, ستۋدەنتتەردى 3D جوباسىمەن وقىتاتىن قۇرىلعىلاردى ساتىپ الۋعا جانە كوللەدج وقىتۋشىلارىن وقىتۋعا 133 ميلليون تەڭگە قارجى جۇمسالعان ەكەن.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بۇدان كەيىن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بارلىق اۋداندارىنان ىرىكتەلىپ الىنعان 102 وقۋشى ءبىلىم الىپ جاتقان ءىت ليتسەيدىڭ دە جۇمىسىمەن تانىستى. زاماناۋي جاتاقحانامەن قامتىلعان, روبوتتەحنيكا, 3D مودەلدەۋ, باعدارلاما جاساۋ, ءىت-پارك كابينەتتەرى بار ليتسەي تۇلەكتەرى ينتەللەكتۋالى جوعارى, اشىق تا وزىق ويلى ماماندار دايىنداۋدى ماقسات ەتىپتى.
ورال قالالىق اكىمدىگى جانىنان اشىلعان «اشىق اكىمدىك» الاڭى ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن الدەقاشان دالەلدەگەن باستاما. بۇل جەردە ازاماتتاردى ءتۇرلى ماسەلەلەرمەن قابىلداۋ جۇيەسى ء«بىر تەرەزە» قاعيداسىمەن, ءارى ەلىمىزدە قالىپتاسقان «حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنداعى» سەكىلدى اشىق وتكىزىلەدى. اسقار جۇماعاليەۆ وسى جەردە «Smart Uralsk» موبيلدىك قوسىمشاسىنىڭ تۇساۋكەسەرىنە قاتىستى. ەندى ورال قالاسىنىڭ تۇرعىندارى قالتاسىنداعى سمارتفون ارقىلى مىڭ-سان شارۋاسىن وڭاي ءبىتىرىپ, مەملەكەتتىك قىزمەت تۇرلەرىن تەگىن تۇتىنا الادى.
- باتىس قازاقستان وبلىسىندا تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى جۇيەلى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. مەملەكەتتىك قىزمەت تۇرلەرى جاپپاي ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرىلۋدە. بۇگىنگى تاڭدا وڭىردە «Smart City» تۇجىرىمداماسىنا سايكەس «قولجەتىمدى اكىمدىك», «Smart Uralsk» ورتالىعى, «مامانداندىرىلعان حقكو», «كوشى-قون حقكو» اشىلىپ, قالىپتى جۇمىس جاساۋدا. سونداي-اق جەر قاتىناستارى سالاسىندا جەر رەسۋرستارىنىڭ بىرىڭعاي پورتالى اشىلىپ, «جەر ۋچاسكەسىن تاڭداۋ اكتىسىن بەكىتۋ» قىزمەتى اۆتوماتتاندىرىلدى. بۇرىن ازاماتتار تاڭداۋ اكتىسىن الۋ ءۇشىن 3 اي كۇتۋ كەرەك بولسا, قازىر بۇل قىزمەت 5-12 كۇن ارالىعىندا كورسەتىلەتىن بولدى. وبلىس ورتالىعىنىڭ جانە اۋدانداردىڭ اۋرۋحانالارى ينتەرنەتتى 100% قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا دا بىرقاتار اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلۋدا. اتالعان سالا مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن كەلەر جىلى 60, ال 2020 جىلى 33 ەلدى مەكەن ساپالى ينتەرنەت قىزمەتىمەن قامتىلاتىن بولادى, - دەيدى ءوڭىر باسشىسى التاي كولگىنوۆ.
ورال قالاسىنداعى مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ دە قاعازسىز قارىم-قاتىناسقا كوشە باستاعانىنا ءبىراز ۋاقىت ءوتتى. ناتيجەلەرى وتە جاقسى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى مۇنىڭ مىسالىن №3 ەمحانا جۇمىسىمەن تانىسا ءجۇرىپ ءوز كوزىمەن كوردى. ماسەلەن, قازىردىڭ وزىندە ەمحانا كورسەتەتىن 121 ەسەپتىك قىزمەتتىڭ 108-ءى قاعازسىز اتقارىلادى ەكەن. دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىندە «Kazmedinform» مەديتسينالىق-اقپاراتتىق جۇيەسى, جەدەل جاردەمدى اۆتوماتتى باسقاراتىن «اديس» جۇيەسى ەنگىزىلگەن. دارىگەرگە ونلاين جازىلۋ, ت.ب. كوپ شارۋانى سمارتفون ارقىلى شەشۋ ءۇشىن ارنايى موبيلدىك قوسىمشا جۇمىس ىستەيدى.
وسى جەردە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى اسقار جۇماعاليەۆ وڭىردە قولدانىسقا ەنگىزىلگەلى جاتقان ەكى پيلوتتىق جوبامەن تانىستى. ونىڭ ءبىرى - «112» – بىرىڭعاي كەزەكشىلىك-ديسپەتچەرلىك قىزمەتى. بۇل قىزمەت باتىس قازاقستان وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ جەدەل باسقارۋ ورتالىعى بازاسىندا قۇرىلعان. ال ەكىنشى «109» قىزمەتى – «Smart Uralsk» جوباسىنا كىرەتىن, ورال قالالىق كوممۋنالدىق جانە اپاتتىق قىزمەتتەردىڭ Call-ورتالىعى. مۇنىڭ جۇمىسىن ورال قالاسىنىڭ اكىمى مۇرات مۇقاەۆ ءتۇسىندىرىپ بەردى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى وڭىردە وزىق تەحنولوگيانى ەنگىزۋ دارەجەسى جوعارى ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. اسقار جۇماعاليەۆ تسيفرلاندىرۋ ءۇردىسى ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىگىن ارتتىرىپ, تۇرعىندارعا قولايلى جاعداي تۋدىراتىنىن, سوندىقتان بۇل باعىتتى ودان ءارى جالعاستىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
ساپاردىڭ ەكىنشى كۇنى «قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ» كومپانياسىنىڭ ورال قالاسىنداعى كەڭسەسىندە «باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تسيفرلى تۇرلەنۋى» اتتى حالىقارالىق فورۋممەن جالعاستى. جيىندا اسىرەسە مۇناي-گاز سالاسىنا وزىق تەحنولوگيانى ەنگىزۋ ماسەلەسى تالقىلاندى.
- قازاقستانداعى ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيانىڭ ستراتەگيالىق باعىتى – ەلباسى ايتقانداي, 2050 جىلعا دەيىن الەمنىڭ ەڭ وزىق 30 مەملەكەتى قاتارىنا قوساتىن تەحنولوگيالىق سەكىرىس بولماق. سونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ دامۋىندا تسيفرلاندىرۋ ۇلەسى ۇلكەن: ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ, ايماقتىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن كوتەرىپ, نەگىزگى رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋعا قول جەتكىزۋ. قازىرگى تاڭدا ەكونوميكانىڭ ەڭ نەگىزگى سالالارى بويىنشا 40-تان اسا جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر, دەپ اتاپ ءوتتى فورۋمدا ءسوز العان باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ.
فورۋم جۇمىسىنا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى اسقار جۇماعاليەۆ, ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار وكىلدەرى, حالىقارالىق ساراپشىلار, تسيفرلاندىرۋ جانە ءىت سالاسىندا تانىمال دۇنيەجۇزىلىك ءىرى كومپانيا وكىلدەرى قاتىستى.
ارينە, ءومىردىڭ ءار سالاسىن جاپپاي تسيفرلاندىرۋ ءوز كەزەگىندە ءتيىستى ينفراقۇرىلىمدى, ماسەلەن قولجەتىمدى ءارى ساپالى ينتەرنەتتى تالاپ ەتەدى. التاي كولگىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بارلىق اۋدانى 2020 جىلعا دەيىن كەڭجولاقتى ينتەرنەتپەن تولىق قامتىلماق.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
