كونفەرەنتسيا حاديشا بوكەەۆا اتىنداعى وبلىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ فويەسىندە قازاقستاندا 1929-1940 جىلدارى لاتىن قارپىندە باسىلىپ شىققان كىتاپتاردىڭ كورمەسىمەن باستالدى. استانا قالاسىنداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا قورىنان اكەلىنگەن 120-عا جۋىق ەرەكشە باسىلىم قازاقستانداعى ءالىپبي رەفورماسىنان سىر شەرتەدى.
- بۇل جەردەگى كىتاپتاردىڭ دا تاعدىرى ءارتۇرلى. بۇلار دا ءتىرى ادامدار سياقتى ساياسات سالقىنىن سەزىنىپ, تەپەرىش كورگەن. 1935 جىلى باسپادان شىققان ىبىراي ءالتىنساريننىڭ مىنا ءبىر جىر جيناعىن قاراڭىزشى. قۇراستىرۋشىنىڭ اتى-ءجونى قارا سيامەن مۇقيات وشىرىلگەن. ويتكەنى بۇل جەردە ساكەن سەيفۋلليننىڭ ەسىمى تۇرعان ەدى. ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جىلدارى «حالىق جاۋى» شىعارعان مۇنداي كىتاپتى ۇيدە ساقتاۋدىڭ ءوزى ۇلكەن قىلمىس سانالعان. كىتاپ يەسى ساكەننىڭ اتىن ءوشىرىپ تاستاسا دا كىتاپتى ساقتاپ قالىپتى, - دەيدى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانانىڭ سيرەك كىتاپتار ءبولىمى مەڭگەرۋشىسى داريعا داۋرەنبەكوۆا.
ايتا كەتەيىك, «Latyn kórmesı» كىتاپتارىن ورالدىقتار باتىس قازاقستان وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە 1 اي بويى تاماشالاي الادى.
- بۇگىنگى كونفەرەنتسيانىڭ ماقساتى – قازاق ءتىلىنىڭ ءالىپبيىن لاتىن گرافيكاسىنا كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشىرۋدى تالقىلاۋ, رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى عالىمداردىڭ وسى تاقىرىپتاعى كوزقاراسى مەن عىلىمي ىزدەنىستەرىن تىڭداۋ, زاماناۋي عىلىمي اقپاراتپەن الماسۋ, - دەيدى باتىس قازاقستان وبلىستىق تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايگۇل مىڭباەۆا.
«لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ – قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋدىڭ ىرگەتاسى» دەيدى وسى حالىقارالىق كونفەرەنتسيانىڭ مودەراتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, تۇركىتانۋشى مۇرات سابىر. وسى ورايدا كونفەرەنتسيادا لاتىن گرافيكاسىنا اۋىسقان تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەردىڭ تاجىريبەسى, جاڭا زامان تالابىنا سايكەس رۋحاني جاڭعىرۋ كەزەڭىندە لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ ءرولى, سونىمەن قاتار بۇل باعىتتا وڭىردە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تالقىلاندى.
حالىقارالىق جيىنعا نەگىزگى سپيكەر رەتىندە احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى جۇنىسبەك ءالىمحان, ءازىربايجان رەسپۋبليكاسى باكۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى شاميل ساديگوۆ, ش. شاياحمەتوۆ اتىنداعى ء«تىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى حاتشى عالىم, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى الماگۇل حابيەۆا, 29-مامىر ىستامبۇل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى گوكسەل وزتۇرىك جانە باسقالارى قاتىستى.
- ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا ۇلتتىڭ رۋحاني جاڭارۋىنا باعىتتالعان بىرقاتار ناقتى مىندەت قويىلدى. ونىڭ نەگىزگى باعىتىنىڭ ءبىرى - ءتىل جاڭارۋى, قازاق ءالىپبيىن لاتىن الىپبيىنە اۋىستىرۋ. جالپى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋدىڭ جاڭا زامانداعى ءبىر تەتىگى سىندى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى, قوعامداعى كوپشىلىك قاۋىمنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزعان ويلار توڭىرەگىندە عىلىمي-تاجىريبەلىك وي ءبولىسۋدىڭ ماڭىزى زور. ەندىگى مىندەت ءالىپبيدى جەتىلدىرۋ جانە قولدانىسقا ەنگىزۋ. ويتكەنى ءبىزدىڭ ءتىلىمىز الەمدەگى ەڭ اسىل ءتىل بولعاندىقتان وعان ءتۇزۋ ەملە قاجەت. سوندىقتان لاتىن قارپىنە نەگىزدەلگەن ءتول ءالىپبيدى قالىپتاستىرۋ مەملەكەت ءۇشىن ماڭىزدى شارا, - دەدى وبلىس باسشىلىعى اتىنان كونفەرەنتسياعا قۇتتىقتاۋ ءسوز باستاعان باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ميرجان ساتقانوۆ.
جيىن باسىندا ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جۇنىسبەك ءالىمحاندى ءوڭىر باسشىلىعى 80 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, قازاق عۇرپىمەن سىي شاپان كيگىزدى.
كونفەرەنتسيا بارىسىندا شايسۇلتان شاياحمەتوۆ اتىنداعى ء«تىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ عالىم حاتشىسى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى الماگۇل حابيەۆا «جاڭا ەملە: قۇرىلىمى, ۇستانىمى جانە جاڭالىقتارى», باتىس قازاقستان يننوۆاتسيالىق-تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى مۇرات سابىر «لاتىن نەگىزدى قازاق ءالىپبيى – ۇلتتىڭ ۇلى جوسپارى», گەرمانيانىڭ ماينداعى فرانكفۋرت قالاسىنان كەلگەن PhD, دوتسەنتى حانس-ياكوب شميتتس «ادامزات تاريحىنداعى ءارىپ دامۋىنىڭ ءمانى تۋرالى», 29 مامىر ستامبۋل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ادەبيەت فاكۋلتەتى, تۇرىك ءتىلى جانە ادەبيەت ءبولىمى, دوكتور, پروفەسسور گوكسال وزتۇرىك «تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ لاتىن الىپبيىنە ءوتۋ تاجىريبەسىنەن», قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ باتىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى بولات جەكسەنعاليەۆ «قازاق ءالىپبيى مەن ەملەسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى», باكۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ PhD, قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسورى, ءازىربايجان ۇلتتىق اكادەمياسىنىڭ وكىلى شاميل ساديگوۆ «ازەربايجاننىڭ لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ماسەلەلەرى», تۇركيانىڭ قاراتەڭىز تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور كەمال ۋچۋنجۋ «تۇركىتانۋ تۇرعىسىنان قازاقستاننىڭ لاتىن الفاۆيتىنە ءوتۋ ۇدەرىسىن باقىلاۋ», وزبەك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى دۋسمامات كۋلماماتوۆ «وزبەك ءتىلىنىڭ لاتىن ارپىنە كوشۋ تاريحىنان», م.اكمۋللا اتىنداعى باشقۇرت مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى زۋلەيحا حابيبۋللينا «باشقۇرت جازۋىنىڭ قازىرگى زامانداعى جاعدايى جانە دامۋ تاريحى» تاقىرىپتارىنا بايانداما جاسادى.
«قازاق ەلىن الەمدىك ارەناعا شىعاراتىن نەگىزگى قادام ءالىپبي اۋىستىرۋ بولسا, ۇلتتىق كودىمىز – قازاقتىڭ ءتىلىن جاڭعىرتىپ, جاڭا ءالىپبيدى تىلىمىزگە شاقتاۋىمىز قاجەت. لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ – بۇل قازاقستانداعى ءتىل ساياساتى ءۇشىن عانا ەمەس, ەكونوميكا, حالىقارالىق بايلانىس, ۇلتارالىق قاتىناس سياقتى وزگە دە ماڭىزدى فاكتورلارعا ەرەكشە اسەر ەتەتىن قۇبىلىس» – ورالداعى حالىقارالىق جيىنعا قاتىسۋشى لينگۆيست عالىمدار وسىنداي ورتاق تۇجىرىمعا كەلىپ تاراستى.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
