ول – كەشەگى قاراتاۋ باسسەينىندەگى كەنشىلەر اعا بۋىنىنىڭ وكىلى, جاڭاتاس فوسفوريت كەنىن العاش اشۋشىلاردىڭ ءبىرى جانە وسى كەن ورنىنىڭ گەولوگيالىق كارتاسىن جاساۋشى, رەسپۋبليكامىزعا بەلگىلى ينجەنەر-گەولوگ, قوعام قايراتكەرى دارىقۇل ايدىنبەكوۆ بولاتىن.
بىلدەي ءبىر مەكتەپتىڭ بىرەگەي وكىلى, جاقسىنىڭ جالعاسى, ادالدىقتىڭ ارناسى بولا بىلگەن دارىقۇل اقساقال كوزى ءتىرى بولعاندا بۇگىن سەكسەن سەگىز جاسقا كەلەدى ەكەن. مارقۇمنىڭ ءدام-تۇزى تاۋسىلعانىمەن, وعان ايتىلار ءدامدى سوزدەر از بولماسى انىق. سەبەبى قانشاما شاكىرت تاربيەلەپ, ەلىمىزدىڭ ەكپىندەپ العا شىعۋىنا العاشقى قادام جاساۋشى جانداردىڭ ءبىرى دە وسى دارىقۇل ايدىنبەكوۆ دەسەك قاتەلەسپەگەن بولار ەدىك.
ونەگەلى جاندار ومىردەن وتكەنىمەن, جارىق جۇلدىزدار سياقتى ءىز تاستاپ اعاتىنى بەلگىلى. جۇمىس بارىسىندا تاربيەلەگەن شاكىرتتەرىنەن بولەك, وتباسىندا ون بالاعا اكە, اياۋلى جار بولا بىلگەن دارىقۇلدىڭ ءومىر جولى شىرعالاڭ ەمەس, شىراعدان دەگەن دەسەك جاراسار.ء وزى دە كوپ بالالى وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەنىن ءار-كەز ەستەلىكتەرىندە ءجيى ايتىپ وتىرادى ەكەن.
سارىسۋ اۋدانىنىڭ «جاڭا كۇش» ۇجىمشارىندا 1931 جىلى 10 مامىر كۇنى دۇنيەگە كەلگەن دارىقۇل جارالى جىلداردىڭ ءجاسوسپىرىمى رەتىندە ەڭبەك جولىن ەرتە باستاعان. الدىمەن 1939-1949 جىلدار ارالىعىندا جەتى سىنىپتىق مەكتەپتە, كەيىن جامبىل اتىنداعى ورتا مەكتەپتە ءبىلىمىن ۇشتايدى. جاستايىنان بىلىمگە جانى قۇشتار جاس تالاپ اتالمىش مەكتەپتى كۇمىس مەدالعا ءبىتىرىپ شىعادى. سۇراپىل سوعىس جىلدارىنا تاپ كەلگەن بالالىق شاعىن تىلداعى تىنىمسىز ەڭبەكپەن وتكىزەدى.
اعاسى سول سوعىستا حابارسىز كەتكەن, اكەسى جازىقسىز قۋدالانىپ, رەپرەسسياعا ۇشىراعان ول 1949-1955 جىلدارى قازاق تاۋ-كەن جانە مەتاللۋرگيا ينستيتۋتىندا «تاۋ-كەن ءىسىنىڭ ينجەنەر-گەولوگى» ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الادى. ءوزى وتباسىندا سەگىز بالانىڭ ءبىرى. كوبىنە دارىقۇل ناعاشى اجەسىنىڭ قولىندا تاربيەلەنەدى.
نە كەرەك, جوعارى وقۋدى ءتامامداپ, قازاق تاۋ-كەن جانە مەتاللۋرگيا ينستيتۋتىنىڭ جولداماسىمەن قاراتاۋ كەن-حيميا كومبيناتىنا جۇمىسقا كەلەدى. وندا 1955 جىلدىڭ 15 قىركۇيەگىنەن 1956 جىلدىڭ 23 قاڭتارىنا دەيىن ساپالى ەڭبەك ەتەدى. كەيىن قاراتاۋ جانە جاڭاتاس وڭىرىندەگى گەولوگيالىق-بارلاۋ پارتيالارىندا, ەكسپەديتسيالارىندا, كەنىشتەردە ءتۇرلى ينجەنەرلىك جانە گەولوگتىك قىزمەتتەر اتقاردى, ال قىزىلباستاۋ سايحانتاس, «جامبىلساموتسۆەتى», تاعى باسقا بارلاۋ, زەرتتەۋ-جوبالاۋ ۇيىمدارىندا باسشىلىق قىزمەتتە بولادى. 1997 جىلدان باستاپ ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن «گەولوگ» جشس قۇرىپ, سونى باسقارادى.
تاباندى ەڭبەك پەن تۇراقتى ۇستانىم قايراتتى جاسقا تالاپ تا بەردى, قانات تا بايلادى دەسەك بولادى. دارىقۇل ايدىنبەكوۆ قاراتاۋ-جامبىل اۋماقتىق-وندىرىستىك كەشەنىندە ەڭبەك قازانىندا قايناپ وسكەن, ءوزىنىڭ ەرەكشە ينجەنەرلىك جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىمەن كوزگە تۇسكەن ۇلتتىق ءىرى ءوندىرىس كومانديرلەرىنىڭ ءبىرى ەدى.
ول جاڭاتاس فوسفوريت كەنى جونىندە تولىق ماعلۇمات بەرەتىن ەسەپ جاساعان, كوپتەگەن جاڭاشىلدىق, راتسيوناليزاتورلىق ۇسىنىستار بەرگەن ءوز ءىسىنىڭ ناعىز شەبەرى بولاتىن. اتالمىش وندىرىستە دارىقۇل ايدىنبەكوۆ جاڭاتاس, كوكجون, كوكسۋ, اقساي, شولاقتاۋ, گەرەس وڭىرىندەگى كەن ورىندارىنىڭ قورى, ونى بارلاۋ جانە يگەرۋ جونىندە ينجەنەرلىك جانە عىلىمي تۇرعىدان نەگىزدەلگەن جوسپارلار مەن جوبالار ازىرلەۋدە اسا ءبىر تالانتتىلىعىمەن تابىستى جەتىستىكتەرگە جەتە بىلەدى. جاس مامانداردى, اسىرەسە جەرگىلىكتى كادرلاردى تاربيەلەۋگە اسا ءمان بەرە بىلەتىن ۇيىمداستىرۋشى رەتىندە دە دارىقۇل اقساقالدان بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ۇيرەنەرى كوپ. شىن مانىندە جامبىل وبلىسىنىڭ بارلىق وڭىرىندەگى قازبا بايلىقتارىن بارلاۋ جۇمىستارىنا ارالاسقان جاننىڭ ءالى دە ايتارى مول ەدى.
بايىپتى بولمىس يەسى دارىقۇل اقساقال ءوز كەزەگىندە لايىقتى ماراپاتتارعا دا كەزەڭ-كەزەڭىمەن قول جەتكىزە ءبىلدى. ايتالىق, 1987 جىلى «قازاقستانداعى جاڭاتاس كەن ورنىن العاش اشۋشى» اتاعى بەرىلدى. سونداي-اق ول «جاڭاتاس قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى», «قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى كەن بارلاۋشىسى» اتاعىنىڭ يەگەرى, كوپتەگەن عىلىمي ماقالالار مەن جوبالاردىڭ اۆتورى رەتىندە دە ەلىمىزگە ەسىمى بەلگىلى جان.
ولاردان بولەك, وتان الدىنداعى ابىرويلى ەڭبەگى ءۇشىن لەنين (1966), ەڭبەك قىزىل تۋ (1976), وكتيابر رەۆوليۋتسياسى (1981) وردەندەرىمەن, «1941-1945 جىلدارداعى ۇلى وتان سوعىسىنداعى قاجىرلى ەڭبەگى ءۇشىن», كسرو گەولوگيا جانە مينەرولوگيا مينيسترلىگىنىڭ «جەر قويناۋىن بارلاۋداعى ەڭبەگى ءۇشىن», گەولوگيا سالاسىنىڭ 100 جىلدىعى قۇرمەتىنە ارنالعان مەرەيتويلىق مەدالدارىمەن, باسقا دا كوپتەگەن گراموتالارمەن, بەلگىلەرمەن, ەسكەرتكىش سىيلىقتارمەن ماراپاتتالعان. رەسپۋبليكا گەولوگيا مينيسترلىگىنىڭ ەڭبەك داڭقى كىتابىنا اتى جازىلعان ءبىر ادام بولسا, ول – دارىقۇل ايدىنبەكوۆ دەپ بىلەمىز.
ول سوعىستان كەيىنگى اۋىر جىلدارى, ۇلتتىق ينجەنەر كادرلارى تاپشى كەزدە وبلىسىمىزداعى جانە رەسپۋبليكاداعى ماڭىزدى كەن ورىندارىن اشۋعا, بارلاۋعا, يگەرۋگە, ەل بايلىعىن ەسەلەپ ارتتىرۋعا بويىنداعى قاجىر-قايراتىن, ينجەنەرلىك تالانتىن اياماي جۇمساعان ءىرى ءوندىرىس كومانديرى, وبلىستاعى ينجەنەرلىك-گەولوگتىك مەكتەپتىڭ بەدەلدى ۇستازى, جانى جايساڭ ابزال ازامات بولا ءبىلدى.
جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, 1954 جىلى وتاۋ قۇرىپ, وتباسىندا ون بالاعا وزىق ءبىلىم ۇستارتىپ, اياۋلى جار, اسىل اكە رەتىندە ەسىمى جاقىن جانداردىڭ جۇرەگىندە ماڭگىلىك ساقتالىپ قالعان. سوڭىنداعى جەتى وعلانى مەن ءۇش قىزى ونىڭ ەسىمىن ءالى دە اسقاقتاتا تۇسەتىنى ءسوزسىز.ون بالادان تاراعان نەمەرە-شوبەرەلەر دە اتالارىنىڭ اڭىز بەينەسىن ناعىز تۇلعا رەتىندە ءتۇيسىنىپ ءوسىپ كەلە جاتقانى انىق. ءسوزىمىزدى تۇيىندەي كەلە, ۇلاعات جولى مۇراعاتقا اينالعان دارىقۇل ايدىنبەكوۆتىڭ ەسىمى جاقىندارى مەن كەنشىلەردىڭ, وبلىس حالقىنىڭ جۇرەگىندە ماڭگى ساقتالا بەرمەك دەمەكپىز.
باقىتجان ايدىنبەك
