ەل بولاشاعى ءۇشىن ماڭىزدى الەۋمەتتىك جاڭعىرۋعا باعىتتالعان ء«اربىر وتباسىنا باسپانا الۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن بەرۋ», «جالاقىسى تومەن جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىسىن كوبەيتۋ ءۇشىن ولاردىڭ سالىق جۇكتەمەسىن ازايتۋ», «جوعارى ءبىلىم الۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرىپ, ستۋدەنت جاستاردىڭ جاتاقحاناداعى جاعدايىن جاقسارتۋ», «شاعىن نەسيە بەرۋدى كوبەيتۋ» جانە «ەلدى گازبەن قامتاماسىز ەتۋدى جالعاستىرۋ» سىندى باسىمدىقتار ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرۋىنا جاڭا سەرپىن بەرەدى.
ەلباسى, اسىرەسە ەلىمىزدەگى ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىنە ەرەكشە ءمان بەردى. ويتكەنى زامان تالابىنا ساي ساپالى, جان-جاقتى ءبىلىم بەرۋ جانە ءبىلىم الۋ – ءبىزدىڭ جارقىن بولاشاعىمىزدىڭ كەپىلى. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قولعا الىنۋى ءتيىس مۇمكىندىكتەردى سارالاعان ەلباسى ەڭبەك نارىعىنا قاجەتتى ماماندار ءۇشىن قوسىمشا وقۋ گرانتتارىن كوبەيتۋدى ۇسىندى. قازىرگى تاڭدا جىل سايىن بولىنەتىن 54 مىڭ وقۋ گرانتىنىڭ قوسىمشا تاعى دا 20 مىڭ گرانتقا ارتۋى جانە ونىڭ 11 مىڭى تەحنيكالىق ماماندىقتار بويىنشا قازىرگى ونەركاسىپتىك جاڭعىرۋ ەكونوميكاسىنداعى ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە ماماندىقتارعا بولىنەتىندىگىن جاستار مەن اتا-انالار قاۋىمى قۋانىشپەن قابىلداۋدا. بۇل قولداۋ ناتيجەسىندە وتاندىق عىلىم دامىپ, ءوندىرىس وركەندەيدى ءارى قازاقستاننىڭ الەمگە جاڭا برەندپەن تانىلۋىنا مۇمكىندىك تۋادى. بۇل – جاستار ءۇشىن, ستۋدەنتتەر ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان كەڭ قولداۋ, زور قامقورلىق, ەلىمىزدىڭ ەرتەڭىنە سالىنعان ينۆەستيتسيا.
سونداي-اق الەمدىك ستاندارتتارعا سايكەس ءبىلىم جۇيەسىن قۇرۋمەن قاتار, ستۋدەنتتەردىڭ وقۋ جانە تۇرمىستىق جاعدايىنا مەملەكەت تاراپىنان كوپ كوڭىل اۋدارۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ەلباسىنىڭ 2022 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ستۋدەنتتەرگە ارناپ كەمىندە 25 مىڭ ورىندىق جاڭا جاتاقحانا سالۋ تاپسىرماسى ەلىمىزدەگى بارلىق ستۋدەنتتەردىڭ جاتاقحانامەن قامتىلۋىنا مۇمكىندىك بەرمەك.
ءبىلىم گرانتتارىنىڭ كوبەيۋى وقۋعا ىنتالى جاستاردىڭ كوڭىلىن ءبىر دەمدەسە, ستۋدەنتتەردىڭ جاتاقحانامەن قامتىلۋعا قاتىستى ماسەلەسىنىڭ شەشىمىن تابۋى دا ولار ءۇشىن ەرەكشە جاڭالىق بولدى.
قازىرگى تاڭدا ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى جالعىز مەملەكەتتىك جوعارى وقۋ ورنى ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كاسپي مەملەكەتتىك تەحنولوگيالار جانە ينجينيرينگ ۋنيۆەرسيەتى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كۇندىزگى بولىمىندە 2,5 مىڭنان اسا ستۋدەنت ءبىلىم الۋدا. وقۋ ورنىنا قاراستى ستۋدەنتتەرگە ارنالعان 500 ورىندىق جانە 450 ورىندىق ەكى جاتاقحانا, وقىتۋشىلارعا ارنالعان ءبىر جاتاقحانا بار. ستۋدەنتتەر ءۇشىن جاتاقحانادا بارلىق جاعداي جاسالعان. ءاربىر بولمەنىڭ جۋىناتىن ورنى, ەلەكتر پەشى بار. سونداي-اق ستۋدەنتتەر كىر جۋاتىن, كيىم ۇتىكتەيتىن بولمەلەردى, اكت زالىن, وقۋ زالى بار كىتاپحانانى جانە Wi-Fi جەلىسىن قولدانا الادى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىنا ساي, 2019-2021 جىلدارى مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك نەگىزىندە 500 ورىندىق ستۋدەنتتەر جاتاقحاناسىن سالۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل ەلباسى باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ كورىنىسى ءارى ستۋدەنتتەردىڭ قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ.
بىراق كمتجيۋ-دە جاتاقحانا جاعدايى ورنىقتى بولعانىمەن, بۇل وڭىردەگى جاستاردىڭ جاتاقحانامەن تولىق قامتىلۋى ءۇشىن كورسەتكىش بولا المايدى. ماڭعىستاۋداعى كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن ارناۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ جاتاقحاناعا قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەرى ەلباسى باستامالارى نەگىزىندە شەشىلەدى دەپ ويلايمىن.
جاستارىمىزدىڭ جىگەرىن ارتتىرىپ, قاناتتاندىراتىن, بولاشاققا قۇشتارلىقپەن ۇمتىلۋىنا سەرپىن بەرەتىن باستامانىڭ ءبىرى – ءاربىر جاس وتباسىنا باسپانا الۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن بەرۋ.
ەلباسى اتاپ وتكەندەي, ءالى كۇنگە دەيىن كوپتەگەن وتباسى باسپاناسىز ءجۇر. بۇل – ايرىقشا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ماسەلە. ونىڭ شەشىمىن تابۋدىڭ جولى – تۇرعىن ءۇي يپوتەكاسىنىڭ قالىڭ كوپشىلىككە جاپپاي قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ. باستامادا ايتىلعانداي, جۇمىس ىستەيتىن ءاربىر ادام نەسيەگە پاتەر ساتىپ الىپ, ونى وتباسىلىق بيۋدجەتىنىڭ مۇمكىندىكتەرى اياسىندا تولەي الاتىنداي بولۋى ءۇشىن ارزان رەسۋرستار ۇسىناتىن تەتىكتەر قاجەت.
مەملەكەت باسشىسى باسپانانىڭ تۇرعىندارعا قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن «7 – 20 – 25» باعدارلاماسىن ۇسىندى. «7 – 20 – 25» باعدارلاماسىنا سايكەس جىلدىق سىياقىسى 7 پايىزدان اسپايتىن, العاشقى جارناسى 20 پايىزدان اسپايتىن, تولەۋ مەرزىمى 25 جىلعا دەيىن جەتەتىن يپوتەكالىق نەسيە بەرۋ ارقىلى قازاقستاندىقتاردىڭ ءبىرازى باسپانا ماسەلەسىن شەشە الادى. جۇمىس ىستەيتىن ءاربىر قازاقستاندىق جوعارىدا ايتىلعان شارتتار بويىنشا تەڭگەمەن نەسيە الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى.
قازىر بانكتەر باستاپقى جارناعا باسپانا قۇنىنىڭ 30%-عا دەيىن, كەيدە ءتىپتى 50%-ىن سالۋدى تالاپ ەتسە, بۇل باعدارلاما بويىنشا ول 20%-دان اسپاۋى ءتيىس. نەسيە الۋشىنىڭ اي سايىنعى تولەمىن ازايتۋ ءۇشىن ونىڭ مەرزىمى 10-15 جىل ەمەس, 25 جىلعا دەيىن بولادى.
بۇل باستاما جاس وتباسىلاردىڭ باسپانالى بولۋىنا, ەكونوميكانىڭ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ورىستەۋىنە, جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا زور ىقپالىن تيگىزەدى.
ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كمتيۋ-ءدىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى مەن ستۋدەنتتەرى «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» قازاقستاندىقتاردىڭ جاعدايىن ءارى قاراي جاقسارتۋعا باعىتتالعان دەپ باعالاپ, قۇجاتقا قىزۋ قولداۋ بىلدىرۋدە. اتالمىش ۇندەۋ ەلىمىزدەگى جۇرگىزىلىپ جاتقان بارلىق رەفورمالاردىڭ الەۋمەتتىك باعىتتىلىعىن تاعى دا ايقىنداپ بەردى.
گۇلسارا جولداسباەۆا,
ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كمتيۋ پرورەكتورى
ماڭعىستاۋ وبلىسى
