دەپۋتاتتار الدىمەن «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە اۋىل شارۋاشىلىعى وسىمدىكتەرى تۇقىمدارىنىڭ اينالىسى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا قورىتىندى ازىرلەۋ جونىندە شەشىم قابىلدادى. بۇل كەلىسىمنىڭ ماقساتى – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە تۇقىمداردىڭ جالپى نارىعىن دامىتۋ, اتالعان وداققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ وسىمدىك تۇقىمدارىنىڭ جالپى اقپاراتتىق رەسۋرسىن قالىپتاستىرۋ, سونىمەن قاتار تۇقىمنىڭ سۇرىپتىق جانە ەگۋ ساپاسىن ايقىنداۋدىڭ بىرىڭعاي ادىستەرىن قولدانۋدى قامتاماسىز ەتۋ. كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ سۇرىپتاردى سىناۋ, تۇقىم سالاسىنداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ, ەلىمىزدىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە تۇقىمداردىڭ جالپى نارىعىنا شىعۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋگە, سەلەكتسيانى جانە تۇقىم شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەك.
جالپى وتىرىستا سونداي-اق «1996 جىلعى 12 ماۋسىمداعى تابىس پەن م ۇلىككە قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى كەلىسىمگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ماقۇلداندى. اتالعان ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى باپتارىنا توقتالىپ ءوتتى.
«زاڭ جوباسىندا بىرىنشىدەن, الداعى ۋاقىتتا سالىقتىڭ بارلىق تۇرلەرى بويىنشا اقپارات الماسۋدى قالىپتاستىرىپ, سالىق قىزمەتتەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ قولعا الىنادى. ەكىنشىدەن, ىشكى زاڭنامادا كوزدەلگەن سالىق تولەۋدەن جالتارۋعا قارسى شارالاردى قولدانۋ; ۇشىنشىدەن, زاڭدى تۇلعالار بويىنشا قوسارلانعان رەزيدەنتتىك پروبلەمالارىن جويۋ; تورتىنشىدەن, كەيبىر قىزمەت تۇرلەرىن جۇزەگە اسىرعان كەزدە, ولاردىڭ تابىستارىنا ءبىرىنشى كۇننەن باستاپ سالىق سالۋ كوزدەلگەن», دەدى ب.سۇلتانوۆ.
قارجى ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ تاۋار اينالىمى سوڭعى 10 جىلدا (2008-2017 جىلدار) 17,8 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى. وتكەن جىلدىڭ كورسەتكىشى بويىنشا وتاندىق ەكسپورتتىڭ نەگىزگى باپتارى قارا مەتالدار (22,6%), مۇناي ونىمدەرى (18,9%), بيداي (16,7%), بيداي ۇنى (9,1%) بولىپ وتىر. ال يمپورت قۇرىلىمىندا جەمىستەر مەن جاڭعاقتار (32,5%), تابيعي گاز (15,5%), كوكونىس (10,2%) باسىمدىققا يە.
دەپۋتاتتار «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق قوعامداستىققا مۇشە ءبىر مەملەكەتتىڭ ازاماتتارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق قوعامداستىققا مۇشە ەكىنشى مەملەكەتتىڭ اۋماعىندا ەڭبەك قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە ۇشىراعان وندىرىستەگى جازاتايىم وقيعالاردى تەرگەپ-تەكسەرۋ ءتارتىبى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن دا تۇتاستاي ماقۇلدادى.
بۇل قۇجات بويىنشا بايانداما جاساعان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءمادينا ابىلقاسىموۆا:
«كەلىسىم ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق قوعامداستىققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ وندىرىستەگى جازاتايىم وقيعا سالدارىنان زارداپ شەككەن ازاماتتاردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان. كەلىسىم قىزمەتتىك ءىسساپار كەزەڭىندە ەڭبەك قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن ازاماتتارمەن عانا ەمەس, ءوز بەتىنشە جۇمىسقا ورنالاسقان ازاماتتارمەن, سونداي-اق مەكەمەلەر جۇمىسقا قابىلداپ العان جۇمىسكەرلەرمەن دە بولعان جازاتايىم وقيعالاردى تەكسەرۋ ءتارتىبىن بەكىتۋگە ارنالعان. جالپى العاندا, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق قوعامداستىققا مۇشە ءبىر مەملەكەتتىڭ ازاماتتارىمەن ەكىنشى مەملەكەتتىڭ اۋماعىندا ەڭبەك قىزمەتىن جۇزەگە اسىرعاندا ۇشىراعان وندىرىستەگى جازاتايىم وقيعالاردى تەكسەرۋ ءتارتىبى جۇمىسقا ورنالاستىرۋشى مەملەكەتتىڭ زاڭناماسىنا سايكەس بەلگىلەنەدى», دەدى.
بۇل رەتتە, كەلىسىمدە قاتىسۋشى ەلدەر ءۇشىن وندىرىستەگى جازاتايىم وقيعا تۋرالى اكتىنىڭ بىرىڭعاي فورماسىن بەكىتۋ كوزدەلگەن. ال تەكسەرۋ اياقتالعاننان كەيىن, جۇمىس بەرۋشى جازاتايىم وقيعادان زارداپ شەككەن قىزمەتكەرگە جازاتايىم وقيعا تۋرالى اكتىنى بەرۋگە مىندەتتەلمەك. سونداي-اق اكتىنىڭ ءبىر داناسى جۇمىسقا ورنالاستىرۋشى مەملەكەتتىڭ ەڭبەك ينسپەكتسياسىنا جولدانادى.
«توپتىق, اۋىر نەمەسە ادام ولىمىنە اكەپ سوققان جازاتايىم وقيعالاردى تەكسەرۋ اياقتالعاننان كەيىن, اكتىنى تەكسەرۋ ماتەريالدارىمەن بىرگە زارداپ شەگۋشى ازاماتتىڭ تۇراتىن مەملەكەتىنىڭ ۋاكىلەتتى ورگانىنا جولدانادى. قاتىسۋشى مەملەكەتتىڭ اۋماعىنداعى بولعان جازاتايىم وقيعانى تەكسەرۋگە بايلانىستى بەرىلگەن قۇجاتتار نەمەسە ەكىنشى قاتىسۋشى ەلدىڭ بىرەۋىنىڭ اۋماعىندا جاسالعان قۇجاتتاردىڭ كوشىرمەلەرى قوعامداستىقتىڭ باسقا ەلدەرىمەن زاڭداستىرۋسىز قابىلدانادى», دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر.
ماجىلىستە وسىدان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جارناما ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. جارناما قىزمەتىن مەملەكەتتىك رەتتەۋدى جۇيەلەندىرۋگە جانە جارناما سالاسىنداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان قۇجاتقا وسى ۋاقىت ارالىعىندا جۇمىس توبى شامامەن 200 تۇزەتۋدى قاراعان.
جالپى وتىرىس سوڭىندا دەپۋتاتتار ورتالىق جانە اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولداعان سوڭ ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين بيىلعى سەسسيا جۇمىسىن قورىتىندىلادى. ءماجىلىس توراعاسى ءوز سوزىندە:
– بۇل سەسسيا ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ءماجىلىستىڭ الدىنا قويعان ماڭىزدى مىندەتتەرى مەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا ارنالدى. ەڭ باستىسى, پرەزيدەنتىمىز پارلامەنتتە ءوزىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىن جاريالاعان بولاتىن. سوندىقتان وسى باستامالاردى ساپالى زاڭدارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءبىزدىڭ دەپۋتاتتارىمىزدىڭ وسى سەسسياداعى نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى بولدى. بۇل جولدا كوپتەگەن زاڭ قابىلدانىپ, كوپتەگەن پارلامەنتتىك شارا ءوتتى, – دەدى.
اتاپ ايتار بولساق, وسى سەسسيادا ءماجىلىستىڭ 38 جالپى وتىرىسى ءوتىپ, 200-دەن استام ماسەلە قارالدى. وسى كەزەڭدە پالاتا قاراۋىندا 128 زاڭ جوباسى بولىپ, ونىڭ 91-ءى ماقۇلدانىپ, سەناتقا جولدانعان. سونىمەن بىرگە 18 «ۇكىمەت ساعاتى» مەن 2 پارلامەنتتىك تىڭداۋ, 21 كوشپەلى وتىرىس جانە 3 حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى. پالاتا توراعاسى اتاپ وتكەندەي, وسىنىڭ بارلىعى – دەپۋتاتتىق كورپۋستىڭ ۇكىمەتپەن, ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە قوعامدىق ۇيىمدارمەن بىرلەسە اتقارعان جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى.
ال ەرتەڭگە جوسپارلانعان پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا پارلامەنتتىڭ ءۇشىنشى سەسسياسى قورىتىندىلانىپ, الداعى جوسپارلار بەلگىلەنەتىن بولادى.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
