––––––––––––––––––––
ءبىرجان جاقىپوۆ – قازاق بوكسشىلارى ىشىنەن ءۇش بىردەي وليمپيا ويىندارىنا بارعان جالعىز بوكسشى. شىمكەنتتىك وعلان 2005 جىلى 23 جاسىندا ميانمادا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا قولا جۇلدەگە يە بولدى. وسىلايشا ەل قۇراماسىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الدى. چيكاگودا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا قىتايلىق زوۋ شيمين جولىن كەستى.
––––––––––––––––––––
ءاربىر سپورتشىدا ءوزى ءۇشىن قولايسىز قارسىلاستار بولادى. نەبىر مىقتىلاردى تۇقىرتقانىمەن سىرالعى قارسىلاسىڭا كەلگەندە ادىمىڭ تۇسالىپ قالا بەرەدى. نۇرجان سمانوۆتى كۋبالىق قابىلان حۋان ەرناندەس اتتاتپاي قويدى. ەرماحان ىبىرايىموۆ كۋبانىڭ تاعى ءبىر قارا مارجانى دۋۆەرحيلدى ءبىر جەڭە الماي كەتتى.
ال قىتايلىق زوۋ شيمين ءبىزدىڭ بەكزات ءبىتىمدى بوكسشىمىزدىڭ جولىندا تالىستاي بولىپ جاتىپ العان. 2008 جىلى بەيجىڭدە وتكەن وليمپيا ويىندارىندا ءبىرجان اتاقتى پال بەداك پەن وگانەس دانيلياندى جەڭگەن. شيرەك فينالدا زوۋ الدىنان ات ويناتىپ شىقتى.
لوندون. 2012 جىل. قازىر ءبىرجان جاقىپوۆ شارشى الاڭعا شىعادى. قاسىمداعى سىرالعى دوس, سول كەزدەگى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى سپورت جانە دەنە تاربيەسى باسقارماسىنىڭ باسشىسى بولات قىرىقباەۆ قايتا-قايتا تەرەڭ دەم الىپ, جەڭىل كۇرسىنىپ قويادى. ءتۇسىنىپ تۇرمىن. باسۋ ايتا المايمىن.
زوۋ شيمين جەڭىستى قولدان بەرەتىن بوكسشى ەمەس. سوناۋ بەيجىڭ وليمپياداسىنان بەرگى الەم, ازيا چەمپيوناتتارىنىڭ دا, ازيا ويىندارىنىڭ دا اسا ساپالى مەتالدان جاسالعان مەدالدارى ءۇيىنىڭ قاق تورىندە ءىلۋلى تۇر.
السا الا بەرسىن-اۋ, بىراق سول بەيجىڭنەن بەرى ءبىزدىڭ ءبىرجاننىڭ نەسىبەسىن جىرىپ كەلە جاتقاندىعى كوڭىلگە قاياۋ تۇسىرەدى. مىنەزى كوركەم ءبىزدىڭ جىگىتتىڭ وسال جەرى جوق.
زوۋ شيميننان ايانىپ قالعان جەرى جانە جوق. بىراق ۇرى تازىداي سۋماڭداپ شارشى الاڭدا ويناق سالاتىن زوۋ تەپە-تەڭ ۇرىستا دا جەڭىسكە جەتىپ كەتەدى. ونىڭ ۇستىنە لوندوندا قىتاي بوكس قۇراماسىنان زوۋدان باسقاسى جارىس جولىنان شىعىپ قالعان. ەندەشە, بوكس الەمىندەگى بار اتاق داڭقتى ءبىر بويىنا جيىپ العان زوۋ شىركىنىڭىز, ءبىر جارىم ميللياردقا جۋىق قىتايدىڭ ۇكىلەگەن ءۇمىتى بۇل جولى دا ءبىزدىڭ جىگىتكە ەسە بەرۋى قيىن-اۋ.
بولات ەكەۋىمىزدىڭ قاباعىمىز سالىڭقى تارتىپ, كۇرسىنىپ وتىرعانىمىز وسى.
وڭتۇستىكتىڭ مەدال الادى دەگەن سپورتشىلارىنىڭ بارلىعى ورتا جولدا بارلىعىپ قالعان. جەڭىسپەن بىرگە ابىروي دا كەرەك ەلگە ارقىراپ بارعانعا. ءبارىن ءبۇلدىرىپ تۇرعان مىناۋ قىتاي. تىم قۇرىسا جارتىلاي فينالدا جولىققاندا عوي.
انە, ەكى قولىن ەربەڭدەتىپ, بوتاداي ويناقتاعان زوۋ تۇسىمىزدان ءوتىپ بارادى.
ارتىنشا ءبىرجان كورىندى. كەلىستى جىگىت. سوڭىندا جەكە جاتتىقتىرۋشىسى جانە قازاقستان قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى مىرزاعالي ايتجانوۆ.
ايقايلادىق. كوزى جارق ەتە قالعان ءبىرجان بىزگە قول بۇلعادى.
الاپات ايقاس باستالىپ كەتتى. ەكەۋى دە ءبىر-ءبىرىن وتە جاقسى بىلەدى. ەكەۋىنىڭ دە ۇرىس ماشىعى جۇرەكتەرىندە جاتتالىپ قالعان. ەكەۋى دە وسى ايقاس التىنعا باستايتىن باسپالداق ەكەنىن جاقسى بىلەدى. ءبىزدىڭ جىگىت تىم شيرىعۋلى. انشەيىندەگى سىنىق مىنەزىن بويىنان سىپىرىپ تاستاپ, جولبارىستاي شابىنىپ ءجۇر. ەكەۋىنىڭ قولدارى دا الماس قىلىشتاي جارق-جۇرق. تالماۋ تۇس اشىلىپ قالسا ناركەسكەندەي سۇعىپ الۋعا بار. اڭدىسۋ جوق, قويعىلاسۋ بار.
زوۋ ءبىرجاننىڭ تاۋدان قۇلاعان سەلدەي ەكپىنىنە شىداي الماي تايعاناقتاپ ۇرىس سالىپ ءجۇر. جىرىندى قۋ شابۋىل كەزىندە اشىلعان ساتتەردە ەسەسىن جىبەرمەيدى.
ءبىرىنشى راۋند تا, ەكىنشى راۋند تا زوۋدىڭ ەنشىسىنە جازىلدى. ونسىز دا قاراسۇر بولات قانى قارايىپ سۇپ-سۇر بولىپ وتىر. ءوزىمىزدىڭ جىگىتتەر شارشى الاڭعا شىققاندا سارايدى موينىمىزعا ءىلىپ كەتەردەي ەكىلەنەتىن ءبىزدىڭ ءتۇرىمىز دە وڭىپ تۇرعان جوق-اۋ. بەس تورەشىنىڭ ۇشەۋى ۇپايدى پيانينو ءتىلىن باسقانداي قىتايعا بەرىپ جاتىر.
سوڭعى راۋند. اقىلدى جىگىت ەمەس پە, ءبىرجان ءبارىن ءتۇسىنىپ ءجۇر. زوۋدى ۇرىپ قۇلاتپاسا ەندى جەڭىس جوق. قوس قولى نايزاعايداي جارقىلداپ قىتاي بوكسشىسىنىڭ توبەسىندە وينايدى. بوكس – وتە قاتال ونەر ءتۇرى. تالاي اۋىر سوققىلاردان تالاي بوكسشى قايتپايتىن جاققا اتتانىپ كەتكەندىكتەن بوكس قولعابىنىڭ ىشىنە سالىناتىن قىل-قىبىردى قالىڭداتقان. جەڭىل تيۋ ءۇشىن. جەڭىل سالماقتاعى بوكسشىعا جەڭىل تيەتىن قولعاپپەن ۇرىپ قۇلاتۋ قيىن. بىراق نامىسى تۇلا بويىن بۋىرقانتقان ءبىرجان اتويلاۋىن توقتاتار ەمەس. بولمادى. ەرتەڭىندە تاعى كەلدىك. جارىس باستالۋعا ءالى ءبىرتالاي ۋاقىت بار ەدى.
– باقتيار اعا!
شارشى الاڭ تۇبىندەگى باسقىشتا ءبىرجان تۇر. بارىپ باتىرىمىزدىڭ ماڭدايىنان ءسۇيدىم. ىشتەي شيرىعىپ جۇرگەن ءبىرجاننىڭ كوزىنەن بىرت ەتىپ جاس ءۇزىلدى.
– اعا, بارىمدى سالدىم. زوۋ تاعى دا الدىرماي كەتتى. ءوز تۇيسىگىمدە جەڭىلگەن جوق سياقتى ەدىم. تورەشى قولىڭدى كوتەرمەگەننەن كەيىن ءبارى بەكەر. حالقىمىزدىڭ ءۇمىتىن اقتاسام دەپ ەدىم. اكەم جاقىپتى جاقسى بىلەسىز, مەن ءۇشىن جانىن بەرۋگە بار. سوزاقباي اعا دا اق تىلەۋ ايتىپ قالىپ ەدى. ەلدىڭ ءۇمىتىن اقتاۋ ءۇشىن ايانعانىم جوق.
جايشىلىقتا سوزگە جوق باۋىرىم قىستىعا اقتارىلادى. ءوز باسىمىز دا ءبىرجان جەڭىلدى دەگەن ويدا جوقپىز. تەڭبە-تەڭ ايقاس. جەڭىستى بىرجانعا بەرسە دە زوۋ «وۋ, بۇل قالاي بولدى؟» دەمەس ەدى.
سودان بەرى تالاي جىل ءوتتى, تاريح پاراعى سان اشىلىپ-جابىلدى.
زوۋ لوندوننان سوڭ كاسىپقوي بوكسقا اۋىستى. ال ۇلكەن سپورتتاعى ۇلكەن جەڭىسىنەن ءۇمىتى بار ءبىزدىڭ ءبىرجان الەم بيىگىن باعىندىردى.
ونىڭ جۇلدەلەرىن ايتار بولساق, 2005 جىلى الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى. 2008 جىلى الەم كۋبوگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, 2010 جىلى ازيا ويىندارىنىڭ اقتىق سىنىنا شىقتى. 2012 جىلى وليمپيادالىق كۆاليفيكاتسيالىق قۇرلىقارالىق ءتۋرنيردىڭ جەڭىمپازى. ال 2013 جىلى الەم چەمپيونى اتاعىن جەڭىپ الدى.
ريو وليمپياداسىنىڭ جولداماسىن AIBA-نىڭ APB جوباسى بويىنشا جەڭىپ, وسى جۇيەدە توپ باستادى.
الماتىدا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا وزبەكستاندىق سىرالعى قارسىلاسى حاسانبوي دۋسماتوۆتى جەڭگەن ەدى. الەم چەمپيونى يوسۆاني ۆەيتانى دا جولدا قالدىرعان.
جانكۇيەرلەر ءبىرجاننىڭ ريو دە جانەيرو وليمپياداسىندا جۇلدە الارىنا سەندى. ءبارىمىز دە سەنگەنبىز. ءبارى اللانىڭ قالاۋىندا ەكەن. ريودا حالىقارالىق جارىستاردا يتجىعىس ءتۇسىپ جۇرەتىن حاسانبوي دۋسماتوۆتىڭ اسۋىنان وتە المادى.
ءبىرجان جاقىپوۆ – مىنەزى كوركەم, جىبەكتەي جىگىت. شارشى الاڭدا قارسىلاسىنىڭ ەس-تۇسىن العانىمەن, بىلايعى ومىردە شىبىندى شەرتپەيتىن, كىسىگە جاقسىلىعى مول ازامات. وسى ءبىرجاننىڭ «مەن دە اتاقتى بوكسشىمىن – ەڭبەگىم وتكەن» دەپ بىرەۋگە داۋىس كوتەرگەنىن كورمەدىك, قاشاندا كىشىك. ەل ىشىندە اپەرباقاندار كوپ قوي. ءبىرجاننىڭ ءۇش وليمپياداعا بارۋىن ءوز باپكەرى, قازاقستان قۇراماسىنىڭ باس جاتتىقتىرۋشىسى مىرزاعالي ايتجانوۆتان كورگەندەر بار.
وبالى نە كەرەك, جەل ءسوز. ويتكەنى 48-49 كيلو سالماقتا قازاقستان قۇراماسىندا ءبىرجاننىڭ الدىن ورايتىن بوكسشى جوق ەدى.
– مەنىڭ ارمانىم وليمپيا ويىندارىندا ەلىمىزدىڭ بايراعىن كوتەرىپ, ءانۇرانىن ويناتۋ ەدى. سول ءۇشىن تەڭىزدەي تەر توكتىم. اللا قوش كورمەدى مە, تىلەگىم ورىندالمادى.
ۇمىتتەرىڭىزدى اقتاماعانىم ءۇشىن مەن سىزدەردەن كەشىرىم سۇرايمىن. كەشىرىڭىزدەرشى, مەنى.
...قانشا داڭقتى سپورتشىلاردى كوردىك. جەڭدى, جەڭىلدى. بىراق ەشقايسىسى حالىقتان كەشىرىم سۇراماعان ەدى. ەشقايسىسى حالىقتان ۇلكەن ەمەس. ءبىرجان سونى تۇسىنەدى.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
قىزىلوردا وبلىسى
