وسىناۋ بىرەگەيلىك ەلىمىزدە 1 مامىر – قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى ەرەكشە ايشىقتالا تۇسەدى. اتالعان مەيرام بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىن الەمگە تانىتاتىن ايرىقشا داستۇرگە اينالدى. سونىڭ ارقاسىندا قازاقستاندىق ءاربىر ازامات ءۇشىن ۇرپاقتار ساباقتاستىعى ارقىلى جەتكەن تاتۋلىق, بىرلىك, سەنىم مەن تەڭ قۇقىقتىلىق ەڭ ماڭىزدى قاسيەتتەر بولىپ قالىپتاسقان.
تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ حالىق بىرلىگى جانە مەملەكەت پەن قوعامنىڭ بارلىق كۇش-الەۋەتىن ءبىر ماقساتقا جۇمىلدىرۋ باستى نازارعا الىندى. اتالعان ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن قوعامداعى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى ساقتاۋ ەڭ ماڭىزدى ماسەلە بولاتىن.
ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن دۇنيەگە كەلگەن بىرەگەي ينستيتۋت – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ەلىمىزدەگى بارلىق ەتنوستاردىڭ شىنايى كەلىسىم مەن بىرلىكتە تۇرمىس كەشۋىنە ىقپالى زور ەكەندىگى داۋ تۋدىرمايدى.
بۇگىندە اسسامبلەيا ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋشى الىپ قۇرىلىمعا اينالىپ, ەلىمىزدەگى بارلىق ەتنوستاردىڭ ءوزارا تەڭ قۇقىقتى قاتىناسىن قامتاماسىز ەتۋشى الاڭ ءرولىن اتقارۋدا.
قحا-نىڭ باستى باعىتى – مامىلەگە كەلۋ جانە بىرىكتىرۋشى نەگىزدەردى نىعايتۋ ارقىلى بارلىق ەتنوستىق توپتاردى ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىرۋ بولىپ تابىلادى. ال ەڭ باستى ەرەكشەلىگى – ەلىمىزدەگى بارلىق ەتنوستاردىڭ مۇددەلەرىن ءبىر ارناعا توعىستىراتىن, بارلىق ازاماتتاردىڭ ەتنوستىق جانە ءدىني ەرەكشەلىگىنە قاراماستان قۇقىعى مەن بوستاندىعىن ساقتايتىن الەۋەتتى ينستيتۋتقا اينالۋىندا بولىپ وتىر.
ءبىزدىڭ سىرتقى ساياساتتا جۇرگىزىپ وتىرعان نەگىزگى باعىتتارىمىز – تمد شەڭبەرىندەگى بىرىگۋ تۋرالى ۇسىنىستار, ەۋرازەق, الەمدىك دىندەر سەزى, «ەكسپو-2017» حالىقارالىق كورمەسى, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە توراعالىق ەتۋ سياقتى شارالار قازاقستاندى حالىقارالىق قوعامداستىقتا ىقپالدى ەلگە اينالدىرىپ, پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى ەكونوميكالىق, ساياسي تۇرعىدا ەڭ قارقىندى دامۋشى مەملەكەت رەتىندە كورسەتۋدە.
ەلباسى ن.ءا. نازارباەۆتىڭ باستى ماقساتى قازاقستان قوعامىندا بارلىق ەتنوستار-دىڭ تولىقتاي قۇقىعى مەن بوستاندىعىن ساقتاي وتىرىپ, جەرگىلىكتى, بايىرعى ۇلتقا نەگىزدەلگەن الەۋەتى مىقتى قوعام قۇرۋ.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى دەموكراتيالىق جاڭارۋلاردى باستان كەشىپ جاتقان قازاقستانداعى ازاماتتىق قوعامنىڭ العاشقى قارلىعاشى بولعانى داۋسىز.
قازىرگى تاڭدا قحا-نىڭ تىكەلەي كۇش سالۋىمەن ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسىن ساياساتتان تىس ساقتاپ, ەلدىڭ كوپەتنوستىق ەرەكشەلىگىن مەملەكەتتىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشىنە اينالدىردىق دەپ ماقتانىشپەن ايتۋعا بولادى. اسسامبلەيا ەتنومادەني بىرلەستىكتەردى دامىتا وتىرىپ, ساياسي, قۇقىقتىق جانە مادەني باعىتتا قازاقستاندىق جاڭا ۇلگىنى تاجىريبەگە ەنگىزدى. وسى نەگىزدە «سانالۋاندىق ارقىلى – بىرلىككە» دەگەن اتاۋمەن ەتنوسارالىق قاتىناستىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى قالىپتاستى.
بۇگىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەل ەكونوميكاسىنىڭ قايتا تۇلەپ, تۇراقتى دامۋ قارقىنىنا ىلەسۋى, قوعامدى دەموكراتيالاندىرۋ ۇدەرىستەرىنىڭ جەدەل دامۋى كەزەڭىندە ماڭىزدى قوعامدىق-ساياسي ماسەلەلەردى شەشۋدە الدىڭعى قاتاردان كورىنۋدە. قوعامنىڭ ەتنوستىق رەسۋرسى ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋعا, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە جانە قازاقستان قوعامىنىڭ رۋحاني مۇمكىندىكتەرىن دامىتۋعا باعىتتالىپ وتىر.
«قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تۋرالى» زاڭ ەلدىڭ ءاربىر ازاماتىنا حالىق ءۇشىن ايانباي قىزمەت ەتۋدى, وسى ەلدىڭ پاتريوتى بولۋعا شاقىرىپ, ناقتى ءىس-قيمىل باعىتتارىن ۇسىنادى.
اسسامبلەيا اتىنان سايلانعان دەپۋتاتتار ناتيجەلى ەڭبەك ەتىپ, زاڭ جوبالارىن ازىرلەۋگە بەلسەندى اتسالىسۋدا. دەپۋتاتتار ەلىمىزدەگى بارلىق ايماقتىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەرمەن, ازاماتتارمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
قحا ەتنوسارالىق قاتىناس سالاسىنىڭ بارلىق ماسەلەسىنە ارالاسىپ, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بەلسەندى جۇمىس ىستەپ وتىر. ماجىلىستەگى «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى» دەپۋتاتتىق توبىنىڭ وتىرىستارىندا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسكەن شارالار جوسپارى جۇزەگە اسىرىلىپ, بىرقاتار باعىتتار بويىنشا ناقتى شارالار اتقارىلۋدا.
اسسامبلەيانىڭ دۇنيەگە كەلگەن جىلداردان بەرى اتقارعان قىزمەتى مەن ءجۇرىپ وتكەن سارا جولى قازاقستاندىق ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىم ۇلگىسى ونىڭ الەمدىك قوعامداستىق الدىندا بەدەلىن ارتتىرىپ, ەل قوعامىنىڭ قۇرامداس بولىگىنە اينالعانىن كورسەتتى.
قازىرگى تاڭدا بۇكىل الەمدى شارپىعان عالامدىق داعدارىس وشاعى قازاقستاندى دا ءوز قاناتىنىڭ استىنا تارتىپ وتىر. حالىقارالىق كەڭىستىكتە ءجۇرىپ جاتقان ۇدەرىستەرگە كوز سالار بولساق, داعدارىس قارجىلىق, ەكونوميكالىق سالالارمەن عانا شەكتەلمەي, الەۋمەتتىك, ەتنوسارالىق جانە دىنارالىق ماسەلەلەردىڭ ۋشىعۋىنا سەبەپكەر بولۋدا.
اتالعان جاعدايلاردى ەسكەرەتىن بولساق, داعدارىسقا قارسى كەشەندى شارالاردىڭ باستالۋىنا كوڭىل بولگەن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ كورەگەندىگىنە تاڭعالماسقا امال جوق. اتالعان شارالار تەك قانا ەكونوميكا جانە الەۋمەتتىك سالالارمەن قاتار, يدەولوگيالىق ماقساتتا كىدىرىسسىز جۇمىس ىستەۋدە. ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى, سوڭعى ۇسىنىلعان «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» اتتى حالىققا ۇندەۋى وسىعان دالەل.
مەملەكەتتە قوعامدىق-ساياسي تۇراقتىلىق بولماي, ەكونوميكالىق سالادا جەتىستىك بولمايدى دەگەن قاعيدانى تاريح الدەقاشان دالەلدەگەن. سوندىقتان قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگىن بۇدان ءارى جەتىلدىرۋ مىندەتى – مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتى.
ەلباسى ايماقتارداعى جۇمىستاردى كۇشەيتىپ, الەۋمەتتىك قيىندىققا تاپ بولعان حالىققا جان-جاقتى جاردەم كورسەتۋدى ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. وسىعان بايلانىستى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قايىرىمدىلىق سالاسىنداعى اۋقىمدى جۇمىسىن اتاپ كەتكەن ءجون. «شىن جۇرەكتەن» قايىرىمدىلىق تەلەمارافونى, ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ بۇل سالاداعى جۇمىسى حالىققا كەڭىنەن تانىمال.
ەلدى جۇمىلدىرۋشى ماڭىزدى فاكتوردىڭ ءبىرى – قازاق حالقى, ونىڭ داستۇرلىك, تىلدىك جانە مادەني قۇندىلىقتارى. كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ بىرلىكتىڭ, ورتاق ماقساتقا ۇيىسۋىنىڭ نەگىزى حالىقتىڭ جاپپاي مەملەكەتتىك ءتىلدى قولدانۋى ەكەنى ءسوزسىز. مەملەكەتتىك ءتىل – ەل ەگەمەندىگىنىڭ باستى شارتى. ول – قازاقستان حالقىنىڭ باسىن بىرىكتىرۋشى قۇرال. سوندىقتان بارلىق ەتنوس وكىلدەرىنە مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتىپ-ۇيرەتۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستار جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر.
قحا جانىندا وبلىستىق, اۋداندىق, قالالىق, اۋىلدىق دەڭگەيدە قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرى مەن تاربيە, وتباسىلىق ماسەلەلەر بويىنشا انالار كەڭەسى بار. مەملەكەتتىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا اسسامبلەيانىڭ وسكەلەڭ ۇرپاققا مەملەكەتتىك ەتنوساياساتتىڭ نەگىزگى تۇسىنىكتەرى مەن باعىتتارىن ۇعىندىراتىن كافەدرالار اشىلدى.
بيىل 5 ناۋرىزدا ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ ءومىرى ءۇشىن ماڭىزدى, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ءارى قاراي جاقسارتا تۇسۋگە باعىتتالعان پرەزيدەنتتىڭ جاڭا الەۋمەتتىك باستامالارى ۇسىنىلدى.
سول ساتتە ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ ءوز ءسوزىن ء«بىز ەلدىڭ بىرلىگى مەن مەملەكەتتىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا بارلىق سىناقتاردان ابىرويمەن وتتىك. ەل يەسى قازاق حالقىنىڭ ماڭىنا ۇيىسقان بارشا ەتنوستار ونى جوعارى باعالايدى. مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەرگە دە ايرىقشا ريزاشىلىق بىلدىرەمىن», – دەپ باستاۋى بەكەر ەمەس بولاتىن. بۇل – الەۋمەتتىك مودەرنيزاتسيا جولىنداعى, ءوز ءومىرىن قازاقستانمەن بايلانىستىراتىن ءاربىر ازامات ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر بەرەتىن اۋقىمدى جوبا. جاhاندىق ۇلتتىق بىرلىك, بۇل – الەۋمەتتىك بىرلىك. بارلىعىمىزدىڭ ەڭ باستى مىندەتىمىز – قوعامدىق بىرلىكتى ساقتاۋ, ونى قادىرلەۋ.
يۋري تيموششەنكو,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى
