«تالاق ەتتىڭ مەنى, وپاسىز تاعدىر!– دەپ ءۇنسىز ەگىلگەن ءانۋار دەمىنە شاشالدى.تىنىسى تارىلىپ, بۋىنعانداي اۋا قارمادى. ونىڭ ۇستىنە وسىدان ءتورت جىل بۇرىن تىزەدەن جوعارى كەسىلىپ تاستالعان سول اياعى كادىمگىدەي جان بارداي سىزداپ, كوزى قاراۋىتىپ كەتكەندەي. سىزداعانى قارا سانى بولار, ارينە. ايتپەسە پروتەزگە جان بىتپەگەن بولار. امالسىزدان وڭ جاق جامباسىنا لىقسىپ, پروتەز اياعىن كەڭ كوسىلمەك بولىپ ەدى, وعان ءال-دارمەنى جەتپەدى. ماناعى ازىردە ەسى كىرەسىلى-شىعاسىلى ءبىر شاقتا, قوشقارمۇيىز تاياعى اناداي جەرگە ۇشىپ تۇسكەن ەكەن. سونى قالاي قولىما السام ەكەن دەپ, كوز قيىعىن سالدى. باۋىرىن كوكتەسىنگە توسەي جيىرىلا جازىلىپ, كادىمگى مىڭ قاتپارلى جەمدىك قۇرتتاي بۋناق-بۋناق ساقينالارىن سوزىپ, پوشىمى ۇزارىپ, قولى جەتتى تاياعىنا. ىلگەكتى تۇتقاسىنان سىعىمداپ الدى. ەندى تاياعىن تىرەپ, وڭتايلى تىكتەلىپ, پروتەز اياعىنىڭ سىرقىراۋىن باستى.– ۋھ! اپام-اي! مەنى كىمگە تاستاپ كەتتىڭ! قۇداي-اۋ, ەندى مەنىڭ كىمىم قالدى؟! كىمىم قالدى؟! كىمىم قالدى, قۋ تاعدىر؟! نە جاۋابىڭ بار؟ اپا, سەن نە ايتار ەدىڭ؟ قالاي جۇباتارسىڭ مەنى؟ جۇباتشى, جۇباتشى! سوۆەتاي اعامنان ايرىلعاندا, كوزىڭنىڭ جاسىن كول قىلىپ باسۋ ايتقان ءوزىڭ ەدىڭ عوي. وسى قايعىدان اراعا ءبىر جىل تۇسكەندە تۇڭعىشىم – ءىلياسىم وپات بولىپ, جۇرەگىم ءۇزىلىپ, ەسىم اۋعاندا جان شاقىرتىپ ەدىڭ ماعان. جان اپا, ەندى كىمگە جالىنام؟ كىم مەنىڭ كۇيرەۋىك تاعدىرىما اراشا تۇسەدى. ءوزىڭ كەتتىڭ. وزىڭمەن مەنى الا كەتسەڭشى. نەسىنە قالام ارتىڭدا؟ الا كەتشى, ەرتە كەتشى, تاستاماشى, اپا-ا-ا-ا!»
* * *
...الماتىعا وقۋعا ءبىر توپ سىنىپتاستارىمەن اتتانعان شاعى شە؟ ءبارى دە ەستە. «بورانبايدىڭ بالاسى اكە جولىن قۋىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ بىلدەي مامانى بولۋدى ارمانداپتى», دەگەن ءۇمىتتى سوزبەن قاتارلاسىپ: «اۋدان ءارتىسى اتانعان ءانۋار سونىڭ وقۋىنا تۇسپەگەندە قايتەدى؟» دەگەن كەسىمدى پىكىر دە ەل ءىشىن ارالاپ كەتكەن. قوس پىكىردىڭ دە جانى بارداي. ەندىگىسىن ءومىر كورسەتەر... وسى تۇجىرىمداردىڭ قايسىسىنىڭ جالىنان ۇستارىن انىق بىلمەگەن ءانۋار الىس جولعا اتتاناتىن كولىككە كەلىپ مىنگەن... ء«ارتىس بول, اتاعىڭ ءدۇيىم ەلگە جايىلعان اكتەر بول. سوندا-ا-ا...», – دەپ جانارىنا جاس ىركىپ قالعان ءبىر بەينەنىڭ قوشتاساردا نەنى مەزگەپ تۇرعانىن دا تۇسىنەتىن... «ەلگە شارۋاشىلىق ديرەكتورى بولىپ كەل», دەگەن اناسىنىڭ اماناتىن قايتپەك؟!.. ەكىۇداي سەزىممەن, ءدۇبارا كۇيمەن ۇلكەن جولعا تۇسكەن...
* * *
«ول ءىنىڭنىڭ ساباعى سۇيىقتاۋ», دەپ قالدى بىردە دوتسەنت جولداسى ءانۋاردىڭ اعاسى سايلاۋعا. «ول ءىنىڭ «سوپراماتتى» وقۋدىڭ ورنىنا تەاترعا قاتىستى ادەبيەتتەرگە ۇيىرسەك ەكەن», دەدى ەكىنشىسى. وسىلايشا ءبارىن سەزىپ جۇرگەن. ءانۋاردىڭ وزىمەن دە وڭاشا سويلەسكەن. «وقيمىن, وقيمىن عوي», دەپ قۇتىلاتىن. ءبىر جولى ستۋديانىڭ كەشكى, اكتەر شەبەرلىگى مەكتەبىنە بارىپ جۇرگەنىن ەستىپ, قاتتى قىسىپ سويلەسكەن. «اڭسارىم اۋعان سوڭ ارتىق بولماس دەپ, جاي ۇيرەنىپ جۇرگەنىم عوي», دەپ سىتىلىپ كەتكەن اعا قىسپاعىنان. سايلاۋ سۇرايدى. ءانۋار ءىنىسى الدايدى. بارىنە قانىق. ءوزى وقيتىن اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىن تاستاعىسى كەپ ءجۇر ەكەن... مىنە, مۇنداي جالتارما ويىننىڭ ەندى جالعاسا بەرۋىن ۋاقىت تا شەكتەيتىن كەز كەلگەندەي ەدى.
– ءيا, اباي اتامنىڭ ولەڭدەرىنە قۇمارمىن, اعا! كورەرسىز, كۇنى ەرتەڭ ساحنادان ابايدىڭ ولەڭدەرىمەن قوسا قارا سوزدەرىن دە تامىلجىتىپ, تامسانتىپ, ءار جۇرەككە وي تاستاپ, تۇلپاردايىن ويقاستاپ, ءار ءسوزىن ناشىنە كەلتىرە ايتىپ تۇرعانىمدى كورەرسىز, اعا! انت ەتەمىن الدىڭدا, اعاتايىم! باتا بەرىڭىز, اكتەر بولايىن, اسىل اعا!– دەپ ءانۋار كانىگى ارتىستەي كوسىلىپ, اسەرلەنىپ, ارۋاقتانىپ سويلەپ كەتسىن. شابىت قىسقان ءوزىن.
– باۋىرىم-اۋ, دايىن ءارتىسسىڭ عوي,– دەپ سايلاۋ اعاسى قوس قولىن ەركىنەن تىس جايا بەردى...
* * *
وقۋ ءبىتتى. ديپلوم قالتادا. وزگە قۇربىلارىنداي قىزمەت ىزدەپ, سابىلىپ جاتپادى ءانۋار. سول بۇرىنعى قازاق ونەرىنىڭ قارا شاڭىراعى – «اكەمتەاتردا» ونان سايىن مىزعىماستاي ورنىعىپ قالدى. شىعارماشىلىق ىزدەنىس جالعاسا بەردى. تىنىمسىز تىرلىك. ءبىر بيىك الىنسا, ەكىنشىسىنە اشقاراقتانىپ ۇمتىلادى. ورەسى بارىن سەزگەندىكتەن بە ەكەن, ايتەۋىر ورگە ورلەگىسى كەلەدى. بۇل كەزدە تالاي جاڭا رولدەردى شەبەرلىكپەن سومداپ ۇلگەرگەن ەدى. ەندى ديپلومدى اكتەردىڭ شابىسىن وزگە قىرىنان اڭداتپاققا بەكىنگەن. ءيا, ءساتىن سالىپ ا.افينوگەنوۆتىڭ «انا جۇرەگىندەگى» يليانى, ۆ.شەكسپيردىڭ «اساۋعا تۇساۋىنداعى» ليۋچەنتسيونى, ق.مۇقاشەۆتىڭ «دالا داستانىنداعى» – ءىلياستى كەلىستىرىپ بەينەلەپ, كانىگى شەبەرلەردىڭ سەنىمىنە تولىق كىرە باس-
تادى.
...الگى ءوزى سومداعان وتىز ءرول ءانۋاردىڭ ايەلىنەن اجىراسۋ قايعىسىن بىرتە-بىرتە كومەسكىلەندىرىپ, ۇمىتتىرۋعا كومەكتەستى...
...سودان سوڭعى ءۇش جىلدا جەتى ءرولدىڭ جۇگىن ارقالاپتى. ويىنان سولاردى مونشاقتاي ءتىزىپ وتكىزەر بولسا, مىناداي مارجان تۇلعالار مەنمۇندالاپ شىعا كەلەر الدىنان: ە.شۆارتستىڭ «كۇل قىز – كۇن قىزىنداعى» ورمانشى, م.اۋەزوۆتىڭ «ابايىنداعى» ءابدىراحمان, ش.ايتماتوۆتىڭ «اق كەمەسىندەگى» مومىن شال, ءا.ابىشەۆتىڭ «كاۋسارىنداعى» جانايدار ابزالوۆ, س.سانباەۆتىڭ ء«بىر قۇتى مۇنايىنداعى» ەم, وفيتسەر, س.سماتاەۆتىڭ «جۇلدىزىم مەنىڭ جوعارىداعى» راقمەت, س.مۇقانوۆتىڭ «شوقان ۋاليحانوۆىنداعى» سەمەنوۆ تيان-شانسكي. وسىلاردى ساحناعا «سۇيرەلەپ» ءجۇرىپ, كۇيزەلىستەن ەس جيدى. ءومىر ءمانىن بۇرىنعىدان دا تەرەڭىرەك ۇقتى. ىڭىرشاعىن ابدەن اينالدىرىپ بارىپ سەنىمدى سۇرلەۋىنە سالدى. ونەرى ورلەپ, ىلگەرىلەدى.
...ساتىمەن جالعاسقان ەكەن وسىنىڭ ءبارى. ءانۋار 1985 جىلدىڭ ناۋرىزىندا اتاقتى اكتەر كامال قارمىسوۆتىڭ قىزى اقبوپەگە ۇيلەنىپ, توي جاسادى. ومىرلىك سۇيىكتى جارىن تاپتى. تاربيە كورگەن, اسا يبالى كەلىن تۇسىرگەنىنە اعايىن-تۋعاندارى قۋاندى. ءانۋاردىڭ ايەلدەن باعى اشىلارىن سەزگەندەي ءبارى. ەندى ءىلياستىڭ كۇتىمىنە قام جەمەيتىنىن ويلاپ شاتتانىستى.
...كەشكىپەي ومىرگە ىڭگالاپ, اسەل ەسىمدى ءسابي كەلدى.
...ءانۋار مەن اقبوپە شاڭىراعىنىڭ ءتۇتىنى ءتۇزۋ ۇشىپ, باقىت قۇسى ولاردىڭ توبەسىنەن كەتپەي, اينالسوقتاپ ۇشىپ ءجۇردى. قيمايتىن ءبىر قىزىق شاقتار ەكەن-اۋ!
* * *
كۇتپەگەن كەسەل ءانۋاردى شىنداپ اينالدىرايىن دەدى. سول اياعىنىڭ باشپايىنا تۇيمەدەي بوپ جابىسقان قارا نوقات جاندى پالە بوپ شىقتى. نەدەن بولدى ءوزى؟ تاپ باسىپ انىعىنا كوزى جەتە قويمايدى. انا جولى كينوعا ءتۇسۋ ماشاقاتىمەن تاۋدىڭ سارقىراماسىن كولىكپەن كەشىپ وتە بەرگەندە موتورى ءسونىپ قاپ, تۋرا وتكەلەكتە قونجيعان. يتەرمەسە ماشينا ءوز كۇشىمەن ىشقىنىپ شىعا المايتىن بولدى. جۇرگىزۋشى شاراسىزدانىپ, قاسىنداعى جولسەرىگىنە قيپاقتاپ قارايدى. ءانۋار ءوزى دە امالسىز وتىرعان. كابينادان لىپ ەتىپ, سۋعا قارعىپ ءتۇستى. تاستاي ەكەن, لەزدە ميىن قارىدى. بەلۋارىنا دەيىن مالتىعىپ, ماشينانىڭ ارتقى قورابىنا يىعىن توسەي سالا قوس اياعىن قايراڭ تاستارعا تىرەپ, ال كەپ بار كۇشىمەن ىشقىنىپ, بارىنشا بەرگەن گاز ىرعاعىمەن يتەڭدەپ ءبىراز تۇرىپ الدى.
* * *
مىنە, ءىلبي باسىپ ۇلى مۇحتار اتاسىنىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشىنىڭ ءداپ قاسىنا كەلىپ توقتادى تىلەكتەس ەكەۋى. ءانۋار الىپ مونۋمەنتتىڭ مرامور قابىرعاسىن الاقانىمەن ءسال سيپالاپ تۇردى دا, سودان كۇش العانداي نەمەسە تەڭدەسسىز سۋرەتكەرگە مۇڭىن شاققانداي بولىپ ەڭسەسىن تىكتەپ, ىشكى شەرىنە يە بولا الماي قالدى: «مەن بەيباعىڭا پانا بولا كورشى, ۇلى ۇستازىم! جەبەي كورشى, جەڭىلدىك بەرشى, ارداعىم. مەن ءسىزدىڭ ۇلى جۇرەگىڭىزدەن تۋعان ۇلكەندى-كىشىلى كەيىپكەرلەرىڭىزدىڭ بەينەسىن سومداعان قاراپايىم اكتەرمىن عوي. دەمەك, ءسىزدىڭ ەڭ جاقىن رۋحاني تۋىستارىڭىزدىڭ ءبىرىمىن. سوعان ماقتانامىن. ەسىڭىزگە سالايىنشى, ءسىزدىڭ پەسالارىڭىزداعى مامان مەن ارىستاندى, ساپا مەن سىرىمدى, ءابدىراحمان مەن داۋلەتكەلدىنى, ءبىرسىمباي مەن پروكۋروردى ويناپ, حالقىڭىزدىڭ كوڭىل تارازىسىنا بەزبەندەگەنمىن. شۇكىر, جامان قابىلداماعان سىڭايلى. جوعارى باعالانعاندارى قانشاما؟ دەمەك, مەن ءسىزدىڭ ۇلى جۇرەگىڭىزدىڭ ءبىر بولشەگىمىن دەپ ماساتتانۋعا حاقىم بار اكتەرمىن, جان اعا! بۇرىن وسى قاسىڭىزدان ويناقتاعان لاقتاي سەكىرىپ ءوتىپ ءجۇرۋشى ەدىم-اۋ! كەيدە ويلانباي ءوتتىم بىلەم, تاعزىم ەتپەي كەتتىم بىلەم! كەشىرە كورىڭىزشى! ەندى وت باسىپ, ءبىر اياقسىز قالبيىپ قالعان جايىم بار. تاۋبەمە تۇسكەندە عانا ءسىزدى ويلاپپىن. كەشىرە كورىڭىز! ۇلى ۇستازىم, تەاترىڭىزدىڭ پاناسىنا الىڭىز مەن سورلىنى! جۇرە تۇرايىن ساياڭدا, مۇرسات بەر! دەمىم ۇزىلگەنشە ءبىر كادەسىنە جارار بولسام دەيمىن. سوعان دانەكەر بولا كورشى, زاڭعارىم!» دەپ ءانۋار ۇزاق تولعاپ, دوسى تىلەكتەس مەيراموۆتىڭ دا جانارىنا مۇڭ ۇيالاتىپ, تەاتر باباسىنا كوڭىل زارىن توككەن كۇيى جەرگە جەلىمدەي جابىسىپ, تۇرىپ الدى.
مىنە, قاسيەتتى ساحنانىڭ وزىندە تۇر! ءانۋار العاشىندا تىنىسى تارىلىپ, دەمىن رەتتەگەنشە, ءبىر ورنىنان تاپجىلمادى. ساحنانى جاڭا كورگەن جاس سابيدەي جان-جاعىنا الاق-جۇلاق قارايدى. تاڭعالا, تامسانا قارايدى. وسىندا ءوزىنىڭ جيىرما ءۇش جىلداي سايرانى وتكەنىنە سەنبەيتىندەي. ارينە مۇنشاما جىلداردىڭ ىشىندە ءۇشىنشى كۋرستان باستالعان ءتاي-ءتاي ساحنالىق قادامى دا كىرىگىپ كەتكەنىن ءىشى سەزەدى. 1969-1992 جىلداردىڭ اراسى عوي... الشاڭ باسقان باقىتتى شاقتان قوس بالداققا سۇيەنگەنگە دەيىنگى جىلدار جاتىر جادىندا. ورەلى دە وركەندى كەزەڭ بۇل ارالىق. تانىلماي كەلىپ, كورەرمەندەرىن تابىنتىپ تاستاعان تابىستى شاق ەدى عوي ول. ەركە لاقتاي سەكىرىپ, باقىتقا لىق اتا كەكىرىپ, الاڭسىز وتكەرگەن كۇندەر-اي دەسەڭىزشى.
«ەندى ساحنانىڭ نەندەي كادەسىنە جارار ەكەنمىن؟», دەگەندەي, ءانۋار باسى قورعاسىن قۇيعانداي زىلدەنىپ, قاتتى ابىرجىپ تۇر ەدى. قىسىمى كوتەرىلە باستاعانىن سەزدى مە, سەزبەدى مە, ءبىر كەزدە سىڭار اياعىمەن جۇرەلەي وتىرا كەتىپ, ودان وڭ بۇيىرىنە قياسايا جىعىلىپ, بۇكىل دەنەسىمەن ەدەن ۇستىندە اۋناي جونەلدى. ءبىر, ەكى, ءۇش... رەت اۋدارىلىپ ءتۇستى. ودان ارىگە دارمەنى جەتپەدى. دىمى قۇرىعانداي ءسال دامىلداپ جاتتى. جاي جاتپادى, كۇڭىرەنە سويلەپ جاتتى: «ەندى قايتىپ كوتەرىلەم بە ساعان, ساحنام! بىلمەيمىن. مۇگەدەكتى كىم ساحناعا شىعارادى؟ ساحنانى مازاق قىلۋعا بولا ما؟ بولمايدى. بولمايدى. الدە, وسى قوشتاسۋىم سوڭعى كورىسۋىم بە ەكەن ساحناممەن؟ كىم بىلگەن؟ ءبىر اللا تاعالاعا بەلگىلى جايت قوي. ءۇمىتىمدى ۇزبەشى! ۇزە كورمەشى! ساحنا, سەنى سۇيەمىن! سەنسىز مەنىڭ ءومىرىم قاراڭ! ءومىرىم قاراڭ!».
* * *
شويناڭداپ ءجۇرىپ كەزەكتى رولدەر وينالا باستادى. ولار – ءا.تاجىباەۆتىڭ ء«ما-اقابات؟ ماحاببات!» سپەكتاكلىندەگى جومارت, كەلەسىسى م.اۋەزوۆتىڭ «قاراگوزىندەگى» داۋلەتكەلدى بەينەسى ەدى. نەگە سىرىم ەمەس؟ بەۋ, سىرىم! باۋىر باسقان سىرىم! سەنى تاعى قاپىسىز بەينەلەۋ ءۇشىن ساحنادا جورعاداي توسەلىپ, جايقالىپ جۇرمەگەسىن نە ونبەك؟ سىرىمدى ەندى انۋارعا قيار ما؟ قيمايتىنىن بىلەدى. قيا قالسا دا, عايىپتان قولقالاسا دا كورەرمەندەر الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك مۇنى ونداي قادامعا باستىرا قويماس. باسپاس ەدى ءانۋار. سەبەبى تۇسىنىكتى. باياعى بالداي بازارلى سىرىمدى, قاراگوزى جىندانىپ ۋ ۇرتتاعان قايعىلى سىرىمدى ەندى سول كەيپىندە مۇسىندەي المايتىنىن بىلەدى. بىلەدى دە تارتىنادى.
...ءىلياسى قايتقالى دا ءبىراز ءرولدىڭ بەتىن قايىرىپتى عوي. قايعىمەن الىسىپ ءجۇرىپ, ءبىر ءسۇرىنىپ, ءبىر تۇرىپ 5-6 ءرولدى ءساتتى سومداي ءبىلىپتى. يران-عايىپ-
تىڭ «شىڭعىس حانىنداعى» جەبەنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى؟ وزىنە ۇنادى. وزىنە ۇناعاسىن كورەرمەندەرگە دە ۇنايتىنىن بىلەدى. ا.سۇلەيمەنوۆتىڭ «قىزداي جەسىر – شتات قىسقارتۋى» شە؟ بۇل دا ولقى دۇنيە ەمەس. ونداعى احانوۆ ءرولى وڭايلىقپەن بۇعالىق سالدىرمايدى. ءانۋاردىڭ تاجىريبەسى مەن تالاناتى ەكى جاقتاپ الىپ شىعۋعا كومەكتەستى. ودان ءارى تىزبەلەي بەرسە رولدەرى دە شوقتىقتانا تۇسەدى. ماسەلەن, ا.بەكبوسىنوۆتىڭ «سوڭعى سەزىم», ق.ىسقاقتىڭ «جان قيماق», ا.تاسىمبەكوۆتىڭ «كەبەنەك كيگەن ارۋلار» سپەكتاكلدەرىندەگى رولدەردە وزىندىك, تەك انۋارعا عانا ءتان, قولتاڭباسىن قالدىردى. وسىلايشا, رولدەرىن بالالاتىپ جاتىپ كوزى ۇيقىعا كەتكەنىن سەزبەي قالىپتى...
ءوزىنىڭ 50 جاس مەرەيتويى مەن قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى اتاعىن الار قارساڭىندا ماڭداي تەرىن سىعىپ جاڭا رولدەر ازىرلەگەن ءانۋاردىڭ قورجىنىندا كورەرمەنىن ءتانتى ەتەرلىك ءبىراز بەينەلەر جاسالعانى قانداي جاقسى, جاراسىمدى بولدى. جان-جۇرەگى قايعىنىڭ جالىنىندا قاقتالعان اكتەردەن ەندى ماردىمدى جاڭالىق كۇتىپ بولماس دەگەن ساسىق پيعىلدىڭ بۋىنىنا بالتا شابىلعانداي ەدى. ول ە.ءزامياتيننىڭ «ەدىل پاتشاسىندا» مارۋللدى, م.اۋەزوۆتىڭ «قيلى زامانىندا» پروكۋروردى, ءا.كەكىلباەۆتىڭ «ابىلاي حانىندا» تۇرسىنبايدى جانە ۆ.سمەحوۆتىڭ «مىڭ ءبىر تۇنىندە» مۇستافانى شابىتپەن ويناپ, كورەرمەندەرىن ءتانتى ەتكەن.
* * *
1999 جىلدىڭ 13 جەلتوقسانى. اۋرۋحانا. ءسابيت بايزاقوۆ اعاسى پالاتادان شىعىپ بارا جاتىپ, ءانۋاردىڭ كەلىستى جۇزىنە قايىرىلىپ تاعى ءبىر رەت قيماي قارادى... سوندا ءانۋار قىبىر ەتە تۇسكەندەي بولدى. ەلەس پە؟ ەرنىنەن ءبىر ءۋىل بەزىلدەگەندەي مە؟ «ماڭعىستاۋدىڭ ۇزاق ساپارىنان شارشاپ كەلدىم عوي, اعا! دامىلدايىنشى ەندى. ءۇش ءجۇز الپىس ەكى اۋليەلى كيەلى ەلدىڭ الدىندا ونەر ەسەبىن ءساتتى جاسادىم-اۋ دەپ ويلايمىن. بەكەت اتا ءپىرىم دە رازى بولار. قولىمنان بار كەلگەنى وسى بولدى بۇل ومىردە. سونىڭ ءتۇيىنى ءتۇيىلدى مە؟ ەلىم ونەرىمە ءسۇيىندى مە؟ باعاسىن ەلىم بەرەر. مەنى ىزدەسەڭدەر كەڭسايعا ەمەس, تەاترىما بارىڭدارشى. تەاترىما! تاعدىرىممەن الىستىرىپ-جۇلقىستىرعان, ومىردە وكسىپ جۇرسەم دە ساحنامدا باقىتىممەن جولىقتىرعان, كەمشىنىمدى كەلىستىرىپ تولىقتىرعان تاڭىرىمدەي تەاترىما بارىپ تۇرىڭدارشى مەنى ساعىنعاندا! ساعىنىش ەكەن بۇل ءومىر. قوش, قوش, قيماسىم, اعام! قوش!.. سوڭعى رەت ماڭدايىمنان سيپاعان, اعام! قوش!.. جەتكىزە گور سالەمىمدى...»
...كەۋدەسىنەن ۇشىپ كەتۋدى قيا الماي جاتقان جاننىڭ سوڭعى دەممەن ىشقىنعان اماناتى ەكەن-اۋ, بۇل!
...كەشكىسىن ازالى حابار جەتتى.
* * *
...ءانۋاردىڭ جانازاسى قاسيەتتى, مۇباراك رامازان ايىندا شىعارىلدى. بۇل ايدا جۇماقتىڭ ەسىگى اشىق بولادى دەسەدى...
...كەڭسايدا تومپايعان جاس قابىرگە ايتباي دوسى ءانۋاردىڭ اناسىنىڭ باسىنان ءتۇيىپ اكەلگەن ءبىر ۋىس توپىراقتى سالدى. «قابىرىڭنىڭ ءبىر ۋىس توپىراعى ماعان بۇيىرسىنشى!» دەپ وسىدان ءۇش جىل بۇرىن اناسى بىجىكەندى جوعالتىپ تۇرىپ زار ەڭىرەپ, تاڭىرىدەن جالبارىنىپ سۇراعانى ورىندالدى.
...جاڭا جىلدىڭ سىيلىقتارىن پويىز ۇستىندە دوستارىنا ەرتە ۇلەستىرگەن ءانۋار, جىل اۋىسار مەزگىلدى كورە المايتىنىن كۇنى بۇرىن سەزىپتى-اۋ, جارىقتىق!
...جاڭا جىلدارعا ساحنالىق بەينەلەرىن دە ماڭگىلىككە تابىستاپ كەتكەندەي مە؟
* * *
...ەلى ەلگەزەك ەكەن. ەكى-ءۇش جىلدىڭ اينالاسىندا تۋعان جەرىندەگى ورتا مەكتەپكە ءانۋاردىڭ اتىن بەرىپ, ونىڭ الدىنا ەسكەرتكىشىن قويدى. كەيىنىرەك ارقالىق قالاسىنان تۇلعالى اكتەردىڭ كينوتەاترى اشىلدى. تەاتر مەن كينو, راديو مەن تەلەارنا, بارشا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ءجيى-ءجيى ءانۋار جايلى تامسانىپ ايتىپ تۇرادى...
...تىرشىلىگىندە تاعدىر تالكەگىنەن تايىنباي, تىلەۋلەستەرىن تەرەڭ تالعامىمەن تابىندىرعان تەاتر تۇلعاسى ۋاقىت تورەلىگىمەن توردەگى تۋىن ءاماندا تىك ۇستاپ قالارى انىق!
...بەۋ, دۇنيە, دوڭگەلەنە بەرەرسىڭ. تەاترعا جۇرت اسىعىپ بارا جاتىر!.. سەبەبى وندا ءومىر بار, قىزىق پەن قايعى قاتار ورىلگەن. سەبەبى وندا ادالدىق پەن ارمان بار, قاپىسىز قاتار كومىلگەن. سەبەبى وندا سىرىم بار, قاراگوزىنىڭ قابىرىنە تابىنىپ, قابىرعاسى سوگىلگەن...
قۋانىشىم, جان سەرىگىم, قاراگوزىم,
سۇيەنىشىم – ونى دا الدىڭ جانىما ەرگەن...
بەيۋاقتا ءتۇن جامىلىپ تىلەيتىنىم, –
ولەيىن, ورىن بەرشى قارا جەردەن!
بۇل – قاراگوزىن جوعالتقان سىرىمنىڭ قۇسقان اششى زاپىرانى ەدى... ءانۋاردىڭ اششى زاپىرانى ەدى!..
...جۇرت تەاترعا نەگە اسىعادى ەكەن؟ مۇمكىن سەيىلمەيتىن مۇڭ تورلاعان اكتەر الەمىنە, اكتەر تاعدىرىنا بويلاپ ەنۋدى مۇرات تۇتقاندىقتان بولار, بالكىم. اكتەردىڭ مۇڭى سەيىلىپ كورىپ پە؟ اسىرەسە تۋمىسىنان تالانت سىباعاسىن ەنشىلەگەن ساحناگەردىڭ ماڭدايىنىڭ بەس ەلى سورى بار, بولار-بولماس باعى بار, ماڭگىلىك سەيىلمەيتىن مۇڭى بار...
نە تۋسا دا مۇڭنان تۋادى. شىنشىل عۇمىر مۇڭنان سۇزگىلەنىپ, ەكشەپ- ەلەنىپ جاراتىلاتىن سەكىلدى...
قايسار ءالىم
استانا
