رەسپۋبليكالىق «Deutsche Allgemeine Zeitung» گازەتىندە جۇمىس ىستەگەن جىلدارى ماعان دەپورتاتسيالاۋ كۋاگەرلەرىمەن ءجيى سويلەسۋگە تۋرا كەلدى. ولاردىڭ كوپشىلىگى 40-شى جىلدارى كىشكەنتاي بالا بولعانىنا قاراماستان, سول كەزدەردەگى اشتىقتى, ءولىم-ءجىتىمدى, جۇك ۆاگوندارعا تيەلگەن ادامداردى جانە باسقا دا ۇرەيلى كورىنىستەردى ەستەرىنە ساقتاپ قالعان. سونىمەن قاتار ولار جەر اۋدارىلعانداردىڭ مىڭداعان وتباسىلارىنا پانا بولعان, جان جىلۋىن سىيلاعان قازاقتاردىڭ قوناقجايلىلىعى مەن مەيىرىمدىلىگى تۋرالى ۇنەمى جىلى سوزدەرىن ايتىپ جۇرەدى.
تاريحتان بەلگىلى, اينالاسى 24 ساعاتتىڭ ىشىندە بارلىق دۇنيە-مۇلكىنەن ايىرىلىپ, ءوز جەرىنەن الاستاتىلعان, الدارىندا نە كۇتىپ تۇرعانى بەلگىسىز نەمىستەر 40-شى جىلداردا قازاق دالاسىنا اكەلىنگەن. مۇندا ولار قازاقتاردىڭ مەيىرىمدىلىگى مەن جاناشىرلىعى ارقاسىندا ۇمىتسىزدىك پەن اشتىقتان قۇتىلدى.
جازۋشى, اۋدارماشى گەرولد بەلگەر ءوز حالقىنىڭ درامالىق تاعدىرىن, قازاق پەن نەمىستىڭ رۋحاني بايلانىسىن ءوز شىعارمالارىندا ايقىن كورسەتتى. سول كەزدە التى جاستا بولعان جازۋشى دەپورتاتسيالانعان ادامداردىڭ ماڭدايىنا جازىلعان بارلىق قايعى-قاسىرەتتى ءوز كوزىمەن كوردى جانە ونى «كەزبەنىڭ ءۇيى» اتتى رومانىندا اسەرلى بايانداعان. گەرولد بەلگەر ارقاشان قازاقتاردىڭ جان-دۇنيەسىندەگى ەرەكشە ىستىق مەيىرىمدى, سالت-داستۇرلەرىن, مەكتەپتە ءجۇرىپ يگەرگەن قازاق ءتىلىنىڭ بايلىعىن, مۇنداعى حالىقتىڭ ءوزارا دوستىعىن زور ىقىلاسپەن ايتىپ جۇرەتىن. ول, اسىرەسە قازاقتاردىڭ وزدەرىنە ءۇي سالۋعا قول ۇشىن سوزعانىن, ازىق-ت ۇلىك, تۇرمىسقا قاجەتتى زاتتار بەرىپ كومەكتەسىپ, سول ءبىر اۋىر كەزەڭدە قىسپاقتان الىپ شىققانىن ءجيى اڭگىمەلەيتىن. جازۋشىنىڭ ايتۋىنشا, نەمىستىڭ ەرلەرى مەن ايەلدەرى ەڭبەك ارمياسىنا جۇمىلدىرىلعاندا قازاق وتباسىلارى ولاردىڭ بالالارىن الىپ قالىپ, تاربيەلەگەن.
بۇگىندە گەرولد بەلگەر ارامىزدا جوق. بىراق ونىڭ زايىبى رايسا حيسماتۋللينا مەن قىزى يرينا كوۆالەۆانىڭ ارقاسىندا جازۋشىنىڭ مادەني مۇراسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كىتاپحاناسىنا جانە گ.بەلگەردىڭ پەتروپاۆل قالاسىنداعى مۇراجاي بولمەسىنە قويىلعان.
سول ءبىر قاسىرەتتى جىلدار وقيعالارى بۇگىندە حالقىمىزدى ماڭگىلىككە بىرىكتىرەتىن, جاستاردى پاتريوتتىققا تاربيەلەيتىن قۇرالعا اينالدى. سونداي-اق بۇل شەجىرە اۋىر جىلداردا تالايلارعا كومەك قولىن سوزعان قازاق حالقىنا العىس ايتۋ كەرەكتىگىن ۇقتىراتىنىنا سەنەمىن.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن 1995 جىلى 1 ناۋرىزدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلعانى بەلگىلى. ال وسى 1 ناۋرىزدى ەلباسىنىڭ العىس ايتۋ كۇنى دەپ بەلگىلەگەنى كوپ جايتتى اڭعارتادى.
قحا-نىڭ ءححىى سەسسياسىندا مەملەكەت باسشىسى: «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلعان كۇن – 1 ناۋرىزدى جىل سايىن بارلىق ەتنوستاردىڭ ءبىر-بىرىنە جəنە مەيىرباندىق تانىتىپ, ول ادامداردى ءوز تۋعانىنداي قابىلداعان قازاقتارعا العىس ايتۋ كۇنى رەتىندە اتاپ ءوتۋ əدىلەتتى بولار ەدى. ول كۇن ءبىزدى بۇرىنعىدان دا گورى جاقىنداستىرا تۇسپەك. بۇل كۇن مەيىرىمدىلىكتىڭ, بۇكىل قازاقستاندىقتاردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن دوستىعى مەن ماحابباتىنىڭ جارقىن مەرەكەسى بولا الار ەدى», دەگەن بولاتىن. نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسپۋبليكانىڭ ەتنوستىق جانە مادەني ءار الۋاندىعى ءبىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ بايلىعى مەن ورتاق يگىلىگى ەكەنىن ىلعي ايتىپ جۇرەدى.
قورىتا ايتقاندا, العىس ايتۋ كۇنى مەرەكەسى قازاقستاندىق بىرەگەيلىكتى قالىپتاستىرادى, ءبىزدى بىرىكتىرەدى, ورتاق مۇددەگە قىزمەت ەتۋگە ۇندەيدى.
ولەسيا كليمەنكو,
«Deutsche Allgemeine Zeitung»
رەسپۋبليكالىق نەمىس گازەتىنىڭ باس رەداكتورى (الماتى)
