ال اكەمنىڭ اكەسى – نەمىس ۇلتىنىڭ وكىلى, ستالينگراد تۇبىندە تۋعان, سوندا وسكەن. ولاردى 1941 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ۆولگا بويىنان قازاقستاننىڭ شىعىس قازاقستان وبلىسىنا دەپورتاتسيالاعان. اتام ۇلكەن نارىن دەگەن جەردە تۇرىپ, ۇستاحانادا جۇمىس ىستەگەن. ونى كورگەندەر تەمىردەن ءتۇيىن تۇيگەن شەبەر بولدى دەپ ايتاتىن. ماشينا-تەحنيكالىق شەبەرحانادا التىنشى رازريادتى تەمىرشى جانە سلەسار بولعانى بەلگىلى. مەنىڭ اكەم وسى ۇلكەن نارىنداعى ورتا مەكتەپتى جاقسى بىتىرگەن. سودان كەيىن وعان سەمەيدىڭ پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنا تۇسۋگە رۇقسات ەتىلگەن. ماماندىعى – فيزيكا-ماتەماتيكا پاندەرىنىڭ مۇعالىمى. وقۋدى بىتىرگەن سوڭ, ونى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ پرەسنوۆ اۋدانىنا جولداعان. وسىندا ءبىراز قىزمەت ىستەگەن سوڭ, بەسكول اۋدانىنداعى كراسنوياركا دەگەن اۋىلدىڭ مەكتەبىنە وقۋ ءىسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىنە جوعارىلاتقان. سوندا مۇعالىم بولىپ ءجۇرىپ اناما ۇيلەنگەن.
مەن پەتروپاۆل قالاسىندا ناعاشى اتا-اجەمنىڭ جانىندا تۋعانىممەن كراسنوياركاداعى ءوزىمىزدىڭ ۇيدە ءوستىم. مىنە, وسى ۇيدە تۇرعاندا ءبىزدىڭ ۇيگە اكەمنىڭ تانىستارى – قازاقتار ءجيى كەلەتىن. كىشكەنتاي بولسام دا ولاردىڭ الىستان ات-اربامەن, قىستا ات-شانامەن كەلىپ, قىستىگۇندەرى ساقال-مۇرتتارىنا اپپاق مۇز قاتىپ, قالىڭ كيىممەن ءتۇسىپ جاتاتىنى ەسىمدە قالىپ قويدى. ولار ءبىزدىڭ اۋىلداعى ديىرمەنگە ۇن ۇكتىرۋگە كەلەتىن. ول كەزدە جاقىن اۋىلداردىڭ اراسىنان ءبىزدىڭ كراسنوياركادا عانا ديىرمەن بولدى.
الىستان كەلگەن قوناقتاردى ۇيدەگى ۇلكەندەر جىلى قارسى الىپ, سويلەسىپ جاتاتىندارى ءالى ەسىمدە. ول كەزدە اۋىلدا قوناقۇي دەگەن اتىمەن جوق, ال ديىرمەنگە ۇن ۇكتىرۋدىڭ كەزەگى وڭايلىقپەن كەلە قويمايدى. سوندىقتان اكەمنىڭ تانىستارى ءبىزدىڭ ۇيدە بىرنەشە كۇن قونىپ قالاتىن. وزدەرىنىڭ الىپ كەلگەن تاماقتارى دا بولادى, ەتتەرىن مەنىڭ اجەم ءپىسىرىپ بەرىپ جاتاتىن. ءبىزدىڭ ۇيدەگىلەر دە قولدارىنداعى بار تاماقتارىمەن ءبولىسىپ, كوكونىستەن جاسالعان تاعامدارىن ورتاعا قويىپ, ءبارىمىز داستارقانعا بىرگە وتىرىپ, تاماق ىشەتىنبىز. مەن باۋىرساقتى العاش رەت سول كەزدەردە كوردىم, مايمەن قوسىپ جەگەندە وتە ءدامدى بولاتىن.
كەيدە ۇلكەندەر ءازىل, قىزىق اڭگىمەلەر ايتىسىپ, قارقىلداپ ك ۇلىسىپ تە جاتادى. اڭگىمەنى قازاق-ورىس تىلدەرىندە ارالاس ايتادى. سوندىقتان مەن ءبارىن دە ۇعىپ وتىرامىن. مەنىڭ قازاقتارمەن جاقىن ارالاسقان كەزىم سول ۋاقىت ەدى. ماعان ول كەزدەر وتە قىزىق بولىپ كورىنەتىن, كەيدە تۇسىمە دە كىرەدى. مەن ولاردىڭ ءجيى كەلگەنىن قالايتىنمىن. ولار دا ات-اربالارىمەن اۋىسىپ كەلىپ جاتاتىن. اراسىندا كەيبىر اعالار ماعان كامپيت, پىسپەنان سياقتى تاتتىلەر ۇسىناتىن.
ءوزىم مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ, پەتروپاۆلدىڭ پەدينستيتۋتىنا ءتۇسىپ, تاريح فاكۋلتەتىن ءبىتىردىم. كەيىن پسيحولوگ ماماندىعىن دا الدىم. مۇعالىم رەتىندەگى ءوتىلىم – 43 جىل. كۇيەۋىمنىڭ اتى ۆالەري رودنوي ەدى, ول دا مۇعالىم بولدى. ونىڭ اتا-اناسى رەسەيدىڭ ورلوۆ وبلىسىندا اشتىق بولعاندا 1928 جىلى قازاقستانعا قونىس اۋدارىپتى. قازىرگى ماعجان جۇماباەۆ اۋدانىنداعى كراسنوپەرەۆكا دەگەن اۋىلدا تۋىپ-وسكەن. وكىنىشكە قاراي, كۇيەۋىم وسىدان التى جىل بۇرىن دۇنيەدەن ءوتتى. ءبىزدىڭ ەكى ۇلىمىز بار. ۇلكەن ۇلىم وتباسىمەن وسىندا تۇرادى, ال كىشى بالام رەسەيدە, ۋرەنگويدا جۇمىس ىستەيدى.
العىس ايتۋ كۇنىندە قازاق حالقىنا ايتار ريزاشىلىعىم شەكسىز. وسىندا تۋىپ-وستىك. مەنىڭ وتانىم جالعىز قازاقستان, باسقا ەلدى بىلمەيمىن. ماعان قازاق حالقىنىڭ تاراپىنان ارقاشان قولداۋ كوردىم. پسيحولوگ رەتىندە قازاقتار بويىنا باسقا حالىقتاردىڭ جاقسىلىعىن, مەيىرباندىعىن سىڭىرگەن حالىق دەپ ايتا الامىن.
تامارا رودنايا,
ارداگەر ۇستاز, ورىس قاۋىمداستىعىنىڭ مۇشەسى
پەتروپاۆل
