داۋ قالاي باستالدى؟
جاقىندا ءبىر توپ عالىمدار باس پروكۋرور مەن مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى توراعاسىنا حات جازىپ, 2018-2020 جىلدارعا ارنالعان عىلىمي زەرتتەۋلەرگە بولىنگەن گرانتتارعا قاتىستى نارازىلىقتارىن بىلدىرگەن بولاتىن. ولار عىلىمي جوبالارعا بولىنەتىن مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ جۇيەسىمەن كەلىسپەيتىندەرىن, ءتىپتى, مەملەكەتتىك ساراپتامادان تومەن باعا العان جوبالاردىڭ دا جەڭىمپازدار قاتارىندا جۇرگەنىن ايتىپ شاعىمداندى.
ماسەلەنىڭ مانىسىنە كەلسەك, مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋعا گرانت ءبولۋ ءۇشىن وتكىزىلەتىن كونكۋرس ەكى كەزەڭنەن تۇرادى ەكەن. ءبىرىنشى كەزەڭدە حالىقارالىق جانە وتاندىق تاۋەلسىز, ارناۋلى ساراپشىلار جوبالار بويىنشا ءوز قورىتىندىلارىن بەرەدى. ەكىنشى كەزەڭدە ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستىڭ مۇشەلەرى ىرىكتەلگەن جوبالار ىشىنەن تاڭداۋ جاسايدى. ايتا كەتۋ كەرەك, بيىل كونكۋرسقا 4448 ءوتىنىش ءتۇسىپ, ونىڭ 1096-سى قارجىلاندىرىلاتىن بولدى. ءۇش جىلدىق مەرزىم بويىنشا جوبالارعا 9,5 ملرد تەڭگە بولىنبەك. داۋ بيىلعى كونكۋرستىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە 16-19 ۇپايدان جيناعاندار جەڭىمپاز دەپ تانىلىپ, 30 ۇپاي العاندار قالىس قالۋىنان باستالدى. ماسەلەن, كەڭەس باسشىلارىنىڭ ءبىرى جەتەكشىلىك ەتەتىن 20 ۇپاي العان جوبا 582 ۇمىتكەردىڭ ىشىنەن 450-ءشى ورىن العانىنا قاراماستان جەڭىمپاز بولعان.
ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستىڭ جاۋابى
ۇلتتىق عىلىمي كەڭەس بۇل حات ولارعا قارسى ادەيى ۇيىمداستىرىلعانىن ايتىپ وتىر. ولاردىڭ ايتۋىنشا, ۇعك-ءتىڭ ناقتى ماقساتى – عىلىمنان بيۋروكراتيانى الىستاتىپ, اقشانى شەنەۋنىكتەر ەمەس, عالىمداردىڭ بولۋىنە مۇمكىندىك بەرۋ. «وسى حاتتى جازعانداردان بيۋروكراتيانى قولداپ, عىلىمدى تۇسىنبەيتىن شەنەۋنىكتەر شەشىم شىعارعان بولسا, قالاي قارار ەدىڭدەر دەپ سۇراعىم كەلىپ وتىر. بۇل گرانتتاردى بولەتىن كەزدە باستى نازار الدىمەن قازاقستانعا قاجەتتى جوبالارعا اۋدارىلادى. مەملەكەتتىڭ قارجىسىنا ءوز قىزىعۋشىلىقتارىن قاناعاتاندىرعىسى كەلەتىندەرگە جول جوق», دەيدى كەڭەس مۇشەلەرى. ال اگروونەركاسىپ بويىنشا كەڭەس باسشىسى اسقار نامەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ساراپتامادان جوعارى بالل الۋ جەڭىسكە جەتۋدىڭ جالعىز كورسەتكىشى ەمەس. «بۇل تەك الدىن الا ىرىكتەۋ ءۇشىن كەرەك. ۇعك باعالاۋ جۇيەسى ەكى ساتىدان تۇرادى. قارجى بولىنگەن جوبالار وسى ەكى تالاپتىڭ ەكەۋىنە دە جاۋاپ بەرۋى شارت. ياعني, جوعارى عىلىمي دەڭگەيى مەن حالىقارالىق ساراپشىلار باعاسىنا قوسا جوبا وتاندىق عىلىمعا پايدا اكەلەتىندەي بولۋى كەرەك. شەتەلدىك ساراپشىلار قازاقستاندىق عىلىمنىڭ ءمان-جايىن تولىق بىلمەيتىندىكتەن, تەك شەتەلدىك ساراپشىلار پىكىرىنە سۇيەنگەن دۇرىس ەمەس. كەيدە كەيبىر جوبالار تازا عىلىم ءۇشىن جاقسى بولىپ, جوعارى بالل الادى. ودان كەيىن مىندەتتى تۇردە ۇعك ماماندارى قارايدى», دەدى ول. سونىمەن قاتار اسقار نامەتوۆ 16-دان جوعارى بالل العان جوبالاردىڭ بارلىعى ەسكەرىلگەنىن, العاشقى كەزەڭدە بەرىلگەن ۇپايدىڭ شەشىم شىعارۋعا نەگىز بولا المايتىنىن ايتتى. «2011 جىلى «عىلىم تۋرالى» زاڭ قابىلداعان كەزدە ءبىز, عالىمدار, سولاي شەشىم قابىلدادىق», دەدى ول.
قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى سەرگەي موگيلنىي اسقار مىرزاحمەت ۇلىنىڭ حيرشا يندەكسى بويىنشا تالاپتار ورىندالدى دەگەن پىكىرىن جوققا شىعاردى. «اسقار نامەتوۆتىڭ نە سەبەپتى كەڭەس توراعاسى بولىپ سايلانعانىنا تاڭىم بار. سونىمەن قاتار ول ءوز جوباسىنىڭ قالايشا 20 بالل جيناعانىن ءتۇسىندىرىپ بەرە المادى. مەنىڭ بىلۋىمشە, ماقۇلدانعان بارلىق جوبالاردىڭ 40 پروتسەنتى ۇعك وكىلدەرى كىرەتىن 6 ۇيىمعا تيەسىلى ەكەن. سونداي-اق كەڭەس مۇشەلەرى جەتەكشىلىك ەتەتىن عىلىمي جوبالاردىڭ بارلىعى قارجىلاندىرۋعا وتكەن. مەنىڭ ويىمشا, اسقار نامەتوۆ سىننىڭ ءتۇپ نەگىزىن تۇسىنبەي تۇرعان سەكىلدى. بۇل دۇرىس ەمەس. سەبەبى, بۇل ونىڭ وزىنە جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىكتى تولىق سەزىنبەيتىنىن بىلدىرەدى», دەدى سەرگەي موگيلنىي.
ال حات جازعان عالىمدار كەڭەس وكىلدەرىنىڭ سوزدەرىنە قارسى بىلاي دەپ جاۋاپ ايتتى. «عىلىمي جوبالارعا گرانت بولەتىن كەزدە ولار مەمدەكەتتىڭ قانداي مۇددەسىنە ساي كەلۋ كەرەك؟ ونداي تالاپ بار بولسا, قاي جەردە جازىلعان جانە ول تۋرالى نەگە الدىن الا ەسكەرتىلمەگەن؟» دەيدى ولار.
ساراپتاماعا بولىنگەن اقشا جەلگە كەتتى مە؟
وسى جاعدايعا وراي پىكىر بىلدىرگەن ءماجىلىس دەپۋتاتى مەرۋەرت قازبەكوۆا «سوندا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن قىرۋار قاراجات ءبولىپ, جالدانعان كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ پىكىرىنىڭ ەشكىمگە كەرەگى جوق پا؟ ءبىر ساراپتاماعا 250 اقش دوللارى بولىنگەندە, بارلىق 4500 ساراپتاماعا شىعىندالعان ءبىر ملرد-تان ارتىق تەڭگە جەلگە ۇشقان دەگەن ءسوز ەمەس پە, بۇل!؟ سايىپ كەلگەندە شەتەلدىك بىلىكتى مامانداردىڭ جوعارى باعاسىن العان وزىق جوبالار ايدالادا قالىپ, پايداسى از جوبالارعا قىرۋار قاراجات بولىنگەن. سول وزىق جوبالاردىڭ ىشىندە ەلباسىنىڭ اوك-ءتى تسيفرلاندىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋدى كوزدەگەن جوبالار دا بار», دەيدى.
«كەڭەس مۇشەلەرىن تاڭداعاندا ەرەجەلەر ساقتالماعان»
حات جازعان عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, كەڭەس قۇرامىن تاڭداۋ ءتيىستى ەرەجەگە ساي جۇرگىزىلمەگەن. «ەرەجە بويىنشا كەڭەس قۇرامىندا ءبىر ۇيىمنان بىرنەشە قىزمەتكەردەن بولماۋى كەرەك. سونىمەن قاتار كەڭەسكە حيرش يندەكسى بويىنشا سوڭعى 5 جىلدا وننان جوعارى ۇپاي جيناعان الەمدىك تانىمال عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرىن قوسۋ تالابى ورىندالماعان. سونداي-اق كونكۋرستا قاراستىرالاتىن جوبالاردىڭ باسشىلارى كەڭەس مۇشەسى بولا المايدى», دەيدى ولار.
وسىعان وراي ءماجىلىس دەپۋتاتى مەرۋەرت قازبەكوۆا كەڭەس مۇشەلەرىن تاعايىنداعاندا بىرجاقتىلىق بولعانىن ايتتى. «ماسەلەن, بارلىق 17 مۇشەنىڭ 3-ءۋى ءبىر جوو-دان تارتىلعان. ال كوپتەگەن بەلگىلى جوو مەن عزي-لاردان ءبىر مۇشە دە الىنباعان. بۇرا تارتۋشىلىقتىڭ تاعى ءبىر سەبەبى كەڭەس قۇرامىنا ءوز جوبالارىن ۇسىنعان عالىمدار دا ەنگىزىلگەنى دەپ ويلايمىز. ويتكەنى اركىمنىڭ ءوز جوباسىن وتكىزۋگە ۇمتىلاتىنى بەلگىلى», دەي كەلە ول 580-نەن استام جوبانى قاراۋعا بار-جوعى 3 كۇن جۇمسالعانىن اتاپ ءوتتى. ال كەڭەس وكىلدەرى قازاقستان ءۇشىن قاجەتتى جوبالار تاڭدالىپ, تاجىريبەلى عالىمداردىڭ جۇمىسى ىرىكتەلىپ الىنعانىن ايتتى. سونىمەن قاتار ولار كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ جوبالارى جەڭىسكە جەتكەنىندە ەشقانداي ورەسكەل قىلىقتىڭ جوق دەپ ويلايتىنىن جەتكىزدى.
«ۇعك تۋرالى ەرەجەگە سايكەس, كەڭەس مۇشەلەرى گرانت الۋ ءۇشىن عىلىمي جوبا جەتەكشىسى رەتىندە كونكۋرسقا قاتىسا الادى, بىراق جوبا بويىنشا شەشىم قابىلداۋعا قاتىسپايدى. وزدەرىنىڭ جوباسى قاراستىرىلاتىن كەزدە داۋىس بەرۋگە جىبەرىلمەيدى», دەيدى كەڭەس وكىلدەرى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, بارلىق وتىرىستاردىڭ اۋديو-ۆيدەوجازبالارى ساقتالعان. ءبىز ۇلتتىق عىلىمي كەڭەس ەرەجەسىمەن تانىسىپ شىقتىق. وندا, راسىمەن, كەڭەس مۇشەسى عىلىمي جوبا جەتەكشىسى بولسا, داۋىس بەرۋگە قاتىسا المايتىنى جازىلىپتى. بىراق بۇل جەردە ەسكەرەتىن باسقا دا فاكتورلار بار ەكەنى انىق. مىسالى, كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ كوبى عىلىمي جوبا جەتەكشىسى بولسا, ولار ءوزارا كەلىسىپ, ءبىر-ءبىرىنىڭ جوبالارىنا داۋىس بەرىپ, وتكىزىپ جىبەرمەيتىنىنە كىم كەپىلدىك بەرە الادى؟
داۋ ەتيكا جونىندەگى كەڭەستە قارالدى
عالىمدار مەن كەڭەس اراسىنداعى داۋ تەك عىلىمي ورتادا ەمەس, جالپى قوعامدا دا كەڭ تالقىلانا باستادى. وسى رەتتە ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ بۇل ماسەلەنى ەتيكا جونىندەگى كەڭەستە قاراستىرۋدى تاپسىردى. بىراق بۇل جەردە دە داۋ ورشىگە ءتۇستى. سەبەبى جيىندا مۇرات جۇرىنوۆتىڭ جاس عالىمدارعا «قازاقستاندا كەتەمىن دەپ مەنى قورقىتىپ تۇرسىڭدار ما؟ كەتە بەرىڭدەر! باسقالارىن تابامىز. سەندەردەن دە تالانتتىسىن تابامىز» دەگەن سوزدەرى انىق ەستىلەتىن ۆيدەو جەلىنى شارلاي كەتتى.
مۇرات جۇرىنوۆتىڭ وسى سوزىنە پىكىر بىلدىرگەن سۇلەيمەن دەميرەل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى ەرمەك توقتاروۆ ءبىر عالىمدى ازىرلەۋگە قانشا ۋاقىت كەتەتىنىن جازدى. «فيلوسوفيا دوكتورىن (PhD) دايىنداۋعا ەڭ كەمى ون جىل ۋاقىت كەرەك. سەبەبى 4 جىل باكالاۆر, 2 جىل ماگيستراتۋرا, 3,5 جىل دوكتورانتۋرا جانە تاعى جارتى جىل دوكتورلىق دارەجەسىن بەكىتۋگە كەتەدى. سونىمەن قاتار دوكتورانتۋراعا ءتۇسۋ ءۇشىن قاجەتتى جۇمىس ستاجىن ەسكەرەر بولساق, بۇل ۋاقىت ۇزارا تۇسەدى. جاسىراتىنى جوق, يندەكسى جوعارى جۋرنالداردا ماقالا جاريالاۋ تۋرالى تالاپ تا ءوز ۋاقىتىندا دوكتورلىقتى قورعاۋعا قولبايلاۋ بولىپ جاتادى», دەدى ول.
مۇرات جۇرىنوۆ «شەتەلگە كەتسەڭدەر, كەتە بەرىڭدەر» دەمەسە دە, كەتىپ جاتقاندار بارشىلىق. وسى رەتتە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ ستاتيستيكا كوميتەتى 2017 جىلى قازاقستاننان 37704 ادام شەتەلگە تۇراقتى تۇرۋعا كەتكەنىن ايتتى. ونىڭ ىشىندە 36 مىڭعا جۋىعى قازاقستان ازاماتتارى ەكەن. بىلتىر كوبى رەسەي, گەرمانيا, بەلارۋس, اقش پەن يزرايلدە تۇرعاندى ءجون كورىپتى.
مۇرات جۇرىنوۆ: بىرەۋ جەڭەدى, بىرەۋ جەڭىلەدى
جەلىدە كەڭ تاراعان ۆيدەوعا بايلانىستى پىكىر بىلدىرگەن مۇرات جۇرىنوۆ «بىرىنشىدەن, شەتەلدىك عالىم قازاقستاننىڭ ينفراقۇرىلىمىن, بىزدە قانداي عىلىمي مەكتەپتەر بار ەكەنىن بىلمەيدى. ەتيكا بويىنشا كەڭەسكە 100 ادام قاتىستى. مەن جوعارىداعى سوزدەردى ءتارتىپ ساقتاماعان جاس عالىمعا قاراتا ايتتىم. ول ۆيدەودا كورىنبەيدى. بىرەۋى «شەتەلگە كەتۋ كەرەك» دەپ ايتىپ ەدى, ەكىنشىسى قوستاي كەتتى. مەن ولارعا «كەتە بەرىڭدەر» دەدىم. ولاردان دا تالانتتىسىن تابامىز دەدىم. بىزدە جاستار كوپ. سولاردىڭ ىشىنەن تالانتتى, ءتارتىپتى, مادەنيەتتى جاستاردى تاڭداپ الۋ كەرەك. بىرەۋلەر كەتسە, باسقالارى كەلەدى», دەدى مۇرات جۇرىنوۆ. سوندا, كەڭەسكە قارسى شىققان جاس عالىمداردىڭ مادەنيەتسىز, ءتارتىپسىز بولعانى ما؟
مۇرات جۇرىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەتيكا بويىنشا كەڭەستە عالىمداردىڭ شاعىمى قاراستىرىلىپ, 110 ءوتىنىشتىڭ 104-ءى كونكۋرس تالاپتارىنا ساي كەلمەيتىنى انىقتالعان جانە 6 جوبا كەلەسى كونكۋرسقا قاتىسۋعا ۇسىنىلعان. «جاس عالىمداردان 4,5 مىڭ ءوتىنىش ءتۇستى. اقشا جەتپەيدى. جالپى مىڭ گرانت بولىنگەن. 3,5 مىڭ ءوتىنىش تىس قالدى. ارينە, شاعىمدانۋشىلار تابىلادى. بىرەۋ جەڭەدى, بىرەۋ جەڭىلەدى», دەدى مۇرات جۇرىنوۆ.
فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور اسقار جۇمادىلداەۆ: «5 مىڭ ءوتىنىشتىڭ ىشىنەن 20 پايىزى, ونىڭ ىشىندە عىلىمي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ءجۇز پايىزى قارجىلاندىرۋعا ءوتتى. مىسالى, وتكەن جولى مەن 26 بالل الىپ وتە الماي قالدىم. ال مۇرات جۇرىنوۆتىڭ ءوزى 20 بالل الىپ, ءوتىپ كەتتى. بىراق ول كەزدە مۇنداي داۋ شىققان جوق. ال بيىل ونداي قۇبىلىس جالپى بولدى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنە ەشكىم قاراعان دا جوق. مىسالى, 16 بالل العان جوبا ءوتتى. ول نە دەگەن ءسوز؟ بۇل تومەن بالل العان جوبادا عىلىم جوق دەگەن ءسوز. ولاي بولماسا,ء بىر ەمەس, ءۇش ساراپشىنىڭ ءبىرى باعالار ەدى عوي؟», دەدى.
بايقاعانىمىزداي, مۇرات جۇرىنوۆ تا, ۇلتتىق عىلىمي كەڭەس وكىلدەرى دە جەڭىسكە جەتكەن عىلىمي جوبالاردىڭ ءادىل تاڭدالعانىن, ءارى ولاردىڭ قاتارىندا تاجىريبەلى عالىمداردىڭ كوپ ەكەنىن ايتۋىپ باعۋدا. دەگەنمەن, وسى جەردە تاعى ءبىر كوتەرگىمىز كەلىپ وتىرعان ماسەلە – عىلىمي اتاق بەرۋ ءۇشىن دە, PhD دوكتور عىلىمي دارەجەسىن قورعاۋ ءۇشىن دە يمپاكت-فاكتورى جوعارى جۋرنالداردا ماقالا جاريالاۋ مىندەتتەلەدى. بۇل تالاپتى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى 2011 جىلى ەنگىزگەن بولاتىن. سول جىلدان بەرى PhD دوكتورانتۋرا باعدارلاماسىن اياقتاعاندار سانى 3506, ونىڭ ىشىندە بۇگىنگى كۇنگە دەيىن فيلوسوفيا دوكتورى (PhD) دارەجەسىنە قول جەتكىزگەندەر 1705. ياعني, شامامەن 60 پروتسەنتى دوكتورلىقتى قورعاعان. بىراق, ولاردىڭ ىشىندە عىلىمي قۇندىلىعى جوق جۋرنالداردا ماقالالارى جاريالانعان, سول ارقىلى عىلىمي اتاعىن قورعاعان نەمەسە مەملەكەتتەن گرانت ۇتىپ العاندار دا بولۋى مۇمكىن. سەبەبى ەلىمىزدە جىل سايىن ميللياردتاعان تەڭگە عىلىمدى دامىتۋعا ەمەس, پسەۆدوعىلىمي جۋرنالداردا ماقالا جاريالاۋعا كەتىپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس. سەبەبى, شىنى كەرەك, ەلىمىزدە ماقالانىڭ ساپاسىنا ەمەس, سانىنا باسىمدىق بەرىلگەن. سونىمەن قاتار قازاقستانداعى دوكتورانتتاردىڭ زەرتتەۋلەرىن كورۋگە, وقۋعا, تانىسۋعا مۇمكىندىك قاراستىرىلماعانىن دا ايتا كەتكەن ءجون.
پسەۆدوجۋرنالدار مەن پسەۆدوعىلىم
ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, بىلتىر جۇرگىزىلگەن حالىقارالىق زەرتەتۋلەر قازاقستاندىق عالىمداردىڭ عىلىمي ماقالالارىن پايداسىز تاۋىپ, دەڭگەيى تومەن جۋرنالداردا جاريالاناتىنىن ايتقان ەدى. ال Scopus-تاعى عىلىمي جاريالانىمداردىڭ سانى بويىنشا الەمدىك رەيتينگتە قازاقستان 141-ورىندا تۇر. سونداي-اق Scopus حالىقارالىق بازاسى جىل سايىنعى تازالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, عىلىمي قۇندىلىعى جوق جۋرنالداردى تىزىمنەن الىپ تاستاعان ەدى. تىزىمنەن وشىرىلگەن جۋرنالدار ىشىندە قازاقستاندىق عالىمداردىڭ 200-دەن استام ماقالاسى جاريالانعان Journal of Environmental and Science Education جانە 116 ماقالا جاريالانعان Man in India جۋرنالدارى بار. ال مينيسترلىك وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي جۋرنالداردا ماقالا جاريالاۋ ءۇشىن زەرتتەۋ گرانتىنان نەمەسە زەرتتەۋشىنىڭ ءوز قالتاسىنان قارجى جۇمسالادى.
وسى ماسەلەگە وراي ءبىز ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە حابارلاسىپ, ماقالالارى قارا تىزىمدە جاريالانعان عالىمداردىڭ ەندىگى تاعدىرى قانداي بولاتىنىن سۇرادىق. بىراق, وكىنىشكە قاراي, دوكتورانت فيلوسوفيا دوكتورى نەمەسە بەيىنى بويىنشا دوكتور دارەجەلەرىنە زاڭدى تۇردە يە بولعاننان كەيىن ماقالاسى حالىقارالىق عىلىمي جۋرنالدار بازاسىنان ءوشىرىلىپ كەتكەنىن نەگىزگە الىپ دوكتورانتتى بەرىلگەن دارەجەسىنەن ايىرۋ تالابى زاڭنامادا قاراستىرىلماپتى. سونداي-اق بعم دوكتورانتتار ماقالاسىن جوعارى وقۋ ورنىندا دايارلاپ, جۋرنالعا جولدايتىنىن, سوندىقتان قانداي جۋرنالدارعا جىبەرىلگەنى جوو-لاردا قاداعالاناتىنىن ايتتى. ياعني, مينيسترلىك مۇنداي اقپاراتتى تەك دوكتورانتتىڭ قورعاۋدان كەيىن تۇسكەن قۇجاتتارى بويىنشا عانا بىلە الادى ەكەن.
بىلتىر وسى ماسەلەنى كوتەرىپ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترىنە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان ءماجىلىس دەپۋتاتى كەڭەس ابساتيروۆ پسەۆدوعىلىمي جۋرنالداردا ماقالالارى جاريالانىپ, عىلىمي دارەجە العانداردىڭ اتاعىن قايتارىپ الۋدى ۇسىنعان بولاتىن. «كوپتەگەن عالىمدار جىلدار بويى ىزدەنىپ, عىلىمي جۇمىسىن جەتىلدىرۋدىڭ ورنىنا وسىنداي جۋرنالدارعا اقشا تولەپ, ماقالا شىعارا سالعاندى جەڭىل كورەدى. مينيسترلىك تالابى دا عالىمداردى وسى ىسكە يتەرمەلەپ وتىر», دەگەن بولاتىن دەپۋتات.
ءتۇيىن
جالپى, مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ ءىسى پاراقورلىقتان تازا دەپ ايتا المايمىز. ءتىپتى, عىلىم سالاسىندا دا سىبايلاس جەمقورلىق تۋرالى ىستەر بارشىلىق. ال عىلىم سالاسىنىڭ وركەنيەتكە ەمەس, داۋدىڭ وزەگىنە اينالىپ وتىرعانىنان گورى, ادىلەتتى ءارى جەمقورلىقتان تازا بولعانى ابزال ەمەس پە؟
ارينە, ءبىز عىلىمي كەڭەستىڭ ءوز شەشىمىن نەگىزدەيتىن دايەكتەرىن زاڭدى تۇردە جوققا شىعارا المايمىز. گرانت بولۋگە كوڭىلى تولماعان جاس عالىمدارعا قانشا قۇلاق تۇرسەك تە, زاڭدى نەگىزدە ولاردى قولداي المايمىز. دەگەنمەن, ءبىر نارسە انىق. مەملەكەتتىك قارجىنى ءبولۋ ىسىندە عالىمداردىڭ «عىلىم تۋرالى زاڭدى دايىندايتىن كەزدە بىزدەر, عالىمدار, وسىنى دۇرىس دەپ تاپتىق» دەپ, مەملەكەتتىك قارجىسى جۇمسالعان ساراپشىلاردىڭ پىكىرىن دە ەلەمەستەن, وزدەرى سوڭعى ءسوزدى ايتاتىنى كۇدىكتەندىرەدى. ال ولار زاڭنىڭ ءوزىن ء«وز قالاۋلارى» بويىنشا ىستەپ العان بولسا, حالىقتىڭ عىلىمعا سەنىمى قالاي ارتادى؟ ونسىز دا ءىجو-ءنىڭ عىلىمعا جۇمسالعان تەك 0,14 پروتسەنتى كوپ اقشا ەمەس. ال سونىڭ ءوزى بىرەۋلەرگە جەم بولىپ جاتسا, قالاي بولعانى؟
گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
