كوشۋگە ارەكەت جاسالىپ, كولىكتەر قاقپادان ەنىپ, زاتتار تۇيدەك-تۇيدەك تەڭگە اينالىپ, بۋىنشاق-تۇيىنشەكتەر كولىككە ارتىلا باستاعاندا عانا كوشىرىسىپ جاتقاندار بايلاۋلى تۇرعان ارلانعا نازار اۋداردى.
ءبىرى «بوساتىپ جىبەرەيىك!» دەسە, ەندى ءبىرى «بوسقا قاڭعىرتقانشا اتىپ تاستاعان ءجون شىعار» دەدى. ءيتتىڭ ايانىشتى ءتۇرىن كورگەن كورشىسى «جاڭا يەسى تابىلىپ قالار, وبال-دى» دەدى. نە كەرەك ارلان ءوزىن يەسى قالاعا اكەتپەيتىنىن انىق ءتۇسىندى. يەسى «اسىل تۇقىمدى يت اسىراسام كەرەك بولىپ قالار» دەپ موينىنداعى قارعىباۋىن اعىتىپ الدى دا, ارلاندى بوساتىپ جىبەردى. ارلان يەسىن قيماي كوش ارتقان كولىكتىڭ سوڭىنان اۋىلدىڭ شىعا بەرىس قاقپاسىنا دەيىن قاپتالداسا جۇگىرىپ وتىردى. اقىرى ارقىراعان كولىككە ىلەسە الماي جول بويىندا شوقيىپ ۇزاق وتىردى. وسى ساتتە ارلاندى جاقىن بارىپ كورگەن پەندە بولسا, ونىڭ كوزىندەگى مۇڭعا شىلانعان جاستى كورەر ەدى. سودان بەرى ورتالىقتاعى بازاردىڭ كۇل-قوقىسىن كەزىپ جۇرگەنى. ىلۋدە بولماسا ەشكىم ەسىركەپ نان, سۇيەك-ساياق تاستاي قويمايدى. ارلان تاڭعى ەلەڭ-الاڭدا, كەشكى اپاق-ساپاقتا كوشەگە شىقپايتىن بولعان. ويتكەنى بۇل ۋاقىتتاردا تارس-تۇرس اتىلاتىن وتقارۋ اسىنعان ادامدار جۇرەدى. وتكەن جولى سونداي جاندارعا كەزىگىپ جامباسىنا وق سۇيكەتىپ الىپ, ازەر امان قالعان بولاتىن. اۋىق-اۋىق وزدەرى تۇراتىن ءۇيدىڭ قاڭىراعان جۇرتىن اينالىپ شىعادى. ءۇي ءالى يەسىز. شارباقتىڭ ىرگەسىنەن كىرىپ شىعاتىن تەسىگى بار. يەسى كوشەردە كورشىلەرىنە دايىنداپ «الاتىن ادام كەلسە, ساۋدالاسا بەر. بىزگە حابارىن ايت!» دەپ كىلتىن دە تاپسىرىپ كەتكەن. ارلاننىڭ يەسى قالاعا كوشىپتى دەگەن اتى بولماسا, قالانىڭ شەتىندە كادىمگى اۋىلداعىداي جەر ۇيدە تۇرادى ەكەن. كوشىپ بارعالى تىرلىگى ونبەي, جۇمىسى كەرى كەتە بەرىپتى. جاندارى اشىعان اركىم-اركىم ماڭدايداعى جازۋلى تاعدىردان, قوعامنان, انادان-مىنادان كورىپ جۇباتپاق تا بولىپتى. اۋىلدان حابارلاسقان كورشىسى: «سەندەر كوشىپ كەتكەلى يت ۇيگە جان بالاسىن جولاتار ەمەس. ەشكىمدى قاۋىپ نەمەسە جۇلمالاپ جاتقان جوق. الايدا ىرىلداپ, سەس كورسەتىپ ۇيگە جاقىنداتپايدى. الگى يەسىز يت-مىسىقتاردى اۋلايتىن مەكەمە جۇمىسشىلارىن شاقىرعان مەزەتتە ارلان ءىزىم-قايىم جوق بولىپ كەتەدى. تۋرا ءبىر ەلەس سياقتى.ۇيلەرىڭ ءازىر وتەر ەمەس», دەدى. وسى ساتتە ارلاننىڭ يەسىنىڭ ساناسىنا الدەبىر ۇشقىن وي ساپ ەتە قالدى.
تاڭەرتەڭگى شاي ۇستىندە وتباسى مۇشەلەرىنە قاراپ: «ۇلكەن بالا كەلىنمەن وسىندا قالادا قالسىن! قالعانىمىز اۋىلعا قايتا كوشەمىز. ىرىس پەن نەسىبەنى, كيە مەن قازىنانى جۇرتقا قالدىرىپ كەتكەن كىنانىڭ كىلتى وزىمىزدە ەكەن عوي», دەگەن ارلاننىڭ يەسى ەلگە بەت الماققا بەكىندى.
اۋىلدىڭ ورتاسىنداعى قارا شاڭىراقتىڭ قاقپاسىنان ەنگەندە ەسىگىنىڭ الدىندا ارتىق ەتى قالماي, ارسا-ارساسى شىعىپ ءجۇنجىپ كەتكەن ارلاندى كورىپ: «كەشىر مەنى, قاراشاڭىراعىمنىڭ قازىناسى, وتباسى, وشاعىمنىڭ كيەسى», دەپ جىلاپ جىبەرگەن يەسى ارلاندى قاپسىرا قۇشاقتاي الدى. سول ءتۇنى ارلان اۋلا ىشىندە قۋانىشتان ءارىلى-بەرىلى ۇزاق شاپقىلادى. ەرتەڭىنە ارلاندى ەشكىم دە كورە المادى. «جاقسى يت...»
ماقسات قارعاباي
