سۋرەتتى تۇسىرگەن: تەمىربولات توقمامبەتوۆ
كەز كەلگەن قالادا توزىعى جەتكەن, اپاتتى ءۇي تۇرعىندارىن جاڭا پاتەرگە ورنالاستىرۋ ماسەلەسى شاھار باسشىلارىنىڭ الدىندا تۇرعان كۇردەلى شارۋا ەكەنى راس. ويتكەنى مۇلدەم باسپاناسىز جۇرگەن, جىلداپ كەزەكتە تۇرعان ادام سانى كوپ. ورال قالاسىندا وسى ماسەلەنى وڭ شەشۋدىڭ وڭاي جولى تابىلدى.
ادەتتە اپاتتى كونە ۇيلەر قالانىڭ ورتالىعىندا, وتە ىڭعايلى جەردە ورنالاسقان. مىنە, سوندىقتان قۇرىلىس كومپانيالارى بۇل جەرگە جاڭا دا ءزاۋلىم ءۇي سالۋعا وتە مۇددەلى. سوندا كونە ءۇي تۇرعىندارى قايدا كەتپەك؟ ولار قۇرىلىس سالىنىپ بىتكەنشە باسقا جەردە تەگىن تۇرادى, كەيىن جاڭا ۇيگە كەلىپ ورنالاسادى. ال جەرگىلىكتى بيلىك ورىندارى كوممۋنيكاتسيالىق جەلىلەردى تارتۋدى ءوز موينىنا الادى.
بۇل باعدارلاما ورال قالاسىندا وتكەن جىلى قولعا الىنعان بولاتىن. مىنە, العاشقى ءۇي بەرىلىپ تە ۇلگەردى.
عاريفوللا قۇرمانعاليەۆ اتىنداعى كوشەدە ورنالاسقان №3 ءۇيدىڭ سالىنعانىنا 70 جىلداي بولىپتى. عيمارات ابدەن قاۋساپ, قابىرعالارى جارىلىپ, قۇلاپ قالعالى تۇرعان ەدى. ءۇي تۇرعىندارى ءۇيىندى استىندا قالامىز با دەپ ۋايىمداپ, اكىمدىكتىڭ تابالدىرىعىن توزدىراتىن. وسى ۇيدە تۇراتىن ناتاليا رىبالكينا 2012 جىلدان بەرى اپاتتى ءۇيدى جوندەتۋ ءۇشىن بارماعان جەرى, باسپاعان تاۋى قالماعانىن ايتادى. ءاۋ باستا تۇرعىن ءۇيدى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىنا قاتىسپاق بولعانىمەن, ءۇيدىڭ جايىن تەكسەرگەن ارنايى كوميسسيا بۇل عيماراتتى جوندەگەنشە, قايتا سالعان ارزانعا تۇسەر دەگەن شەشىمىن ايتقان.
– ءبىز تالاي جىلدان بەرى ۋايىم بولعان ماسەلەدەن قۇتىلدىق. كۇردەلى جاعدايدان قۇتقارعان جەرگىلىكتى باسشىلىققا العىسىمىزدى ايتامىز, – دەيدى ناتاليا رىبالكينا.
سونىمەن اپاتتى ۇيدەگى بارلىق 8 پاتەر تۇرعىندارى قالالىق تۇرعىن ءۇي بولىمىمەن جانە قۇرىلىس كومپانياسىمەن ۇشجاقتى كەلىسىمگە وتىردى. شارت بويىنشا كومپانيا تۇرعىندارعا جاڭا ۇيدەن جاڭا پاتەردى جەكەمەنشىككە بەرەدى. ونىڭ ورنىنا كونە ءۇي كومپانيا قۇزىرىنا وتەدى.
– تيۋلەنين كوشەسىندە ءبىزدىڭ كومپانيا تۇرعىزعان سۋ جاڭا ءۇيىمىز بار. مىنا 8 پاتەر تۇرعىندارىنا سول ۇيدەن پاتەر بەرىپ جاتىرمىز. ال بۇل جەرگە ءبىز 5 قاباتتى باسقا ءۇي تۇرعىزامىز, دەيدى «ورال پوليمەر» جشس ديرەكتورى روبەرت يرمەنوۆ.
گاگارين كوشەسىنىڭ باستاۋىندا تۇرعان قوس قاباتتى ءۇيدىڭ تۇرعىندارى دا وسى كوكتەمدە قالانىڭ زاشاعان اۋدانىندا سالىنعان جاڭا ۇيگە ۋاقىتشا كوشىرىلگەن بولاتىن. ولاردىڭ پاتەراقىسىن «كاراۆاننىي پۋت» جشس تولەپ جاتىر. قيراعان ءۇيدىڭ ورنىنا 126 پاتەرلى 9 قاباتتى عيمارات تۇرعىزىپ جاتقان كومپانيا (باسشىسى زامير يحسانوۆ) الداعى كوكتەمدە قۇرىلىستى ءتامامداپ, پايدالانۋعا بەرمەك. سول كەزدە بۇرىن وسى جەردە تۇرعان 36 پاتەردىڭ تۇرعىندارى جاڭا ءۇيدىڭ العاشقى تۇرعىندارىنا اينالادى. ولارعا بۇرىنعى پاتەرىنىڭ كولەمىندەي جاڭا پاتەر بەرىلەدى. قالعان پاتەرلەر تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى جۇيەسى ارقىلى ۇلەستىرىلەتىن بولادى.
– وسى باعدارلاما بارىمىزگە دە ىڭعايلى. مەملەكەت قۇرىلىس ورنىنا جەلىلەردى تارتىپ, الاڭدى اباتتاندىرىپ بەرەدى. سالعان ۇيىمىزدەگى پاتەرلەردىڭ 50 پايىزىن ءوزىمىز ساتامىز, دەيدى زامير يحسانوۆ.
ورال قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى التىنبەك قايساعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا وبلىس ورتالىعىندا ءدال وسى باعدارلاما بويىنشا 7 ءۇي قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر.
– ءبىز ورال قالاسىنداعى اپاتتى ۇيلەردى كەزەڭ-كەزەڭمەن جاڭارتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. وسىلايشا ورال شاھارىنىڭ كونە قالا اۋماعىنداعى 1950-1960 جىلدارى سالىنعان عيماراتتارىن زاماناۋي ۇيلەرمەن الماستىرامىز. ءبىزدىڭ ەسەپ بويىنشا 41 اپاتتى ءۇي بار. جەكەمەنشىك قۇرىلىس كومپانيالارىن مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى قاعيداتىنا وراي ارىپتەستىككە شاقىرامىز, – دەيدى التىنبەك كەڭەس ۇلى.
ءوڭىر باسشىسى التاي كولگىنوۆ بۇدان بۇرىن جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا قازىرگى 40 شاقتى اپاتتى ءۇي تۇرعىندارىن مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى نەگىزىندە ءۇش جىل ىشىندە جاڭا پاتەرمەن قامتۋعا بولاتىنىن ايتقان ەدى.
2017 جىلدىڭ 9 ايىندا ورال قالاسىندا «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى ارقىلى جالپى اۋدانى 70 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن 1800 پاتەرلى 8 تۇرعىن ءۇي سالىندى. «بايتەرەك دەۆەلوپمەنت» اكتسيونەرلىك قوعامى تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكىنىڭ سالىمشىلارى ءۇشىن سالىنعان 4 ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن اياقتادى. بۇدان بولەك جوعارىدا ايتىلعان دەپوۆسكايا كوشەسىندەگى ەسكى ءۇيدىڭ ورنىنا سالىنعان 1 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى اياقتالسا, 6, 33, 34 ورىندارداعى ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى اعىمداعى جىلى 4 توقساندا تولىق اياقتالماق. سونداي-اق 2018 جىلى سالۋعا جوسپارلانعان 16 ءۇيدىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارى جاساقتالدى. ولاردىڭ 9-ى – زاشاعان كەنتىندە, 7 ءۇي قالانىڭ سولتۇستىك-شىعىس بولىگىندە سالىنادى. بارلىعى 1800 پاتەردەن تۇراتىن بۇل ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى 2018-2019 جىلدارى باستالادى دەپ جوسپارلانۋدا.
ورال قالاسىندا جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ءۇشىن جەر تەلىمى كەزەگىندە 70885 ادام تۇر. 2000-2012 جىلدار ارالىعىندا بارلىعى 15 مىڭ جەر الىپ ۇلگەرىپتى. قازىر قالا اۋماعىندا بوس جاتقان جەر جوق. سوندىقتان «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا ورال قالاسى اكىمدىگىنە قاراستى كرۋگلووزەرنوە اۋىلى ماڭىنان كەزەكتە تۇرعان ازاماتتارعا جەر بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل جونىندە ورال قالاسىنىڭ اكىمى مۇرات مۇقاەۆ مالىمدەگەن ەدى.
مىنە, وسى ايتىلعان كەشەندى جۇمىستاردىڭ ءبارى ورال قالاسىندا تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ ماسەلەسىن جۇيەلى شەشۋگە ىقپال ەتىپ وتىر.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ورال
