مىڭ تەڭگەگە ساتىلعان مادەنيەت ءۇيى
«بورودينو» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى 1997 جىلى اۋىلداعى مادەنيەت ءۇيىن اۋكتسيوننان بار بولعانى مىڭ تەڭگەگە ساتىپ الىپ, كوزىنىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, قاراپ, كۇتىپ, باپتاپ, قىزمەتكەرلەرىنىڭ اقشاسىن تولەپ, 2010 جىلى مەملەكەتكە قايتارىپ بەرىپتى. ەگەمەندىكتىڭ اۋەلگى جىلدارىندا يەسىز قالعان بالاباقشانى 2002 جىلى, فەلدشەرلىك پۋنكتتى 2013 جىلى اۋىلداستارىنا تەگىن تارتۋ ەتىپتى. اۋىلدىڭ سۋى مەن جارىعىنىڭ اقشاسىن دا ءالى كۇنگە دەيىن ءوزى تولەيدى ەكەن.
«1997 جىلدىڭ 17 ناۋرىزىنان بەرى وسى اۋىلدا تۇرىپ كەلەمىن. ەڭ العاش وسىندا كەلگەنىمدە كەڭشاردىڭ 70 ميلليون قارىزى بولدى. 10 جىلدا قارىزداردىڭ بارلىعىن تولەپ شىقتىق. مادەنيەت ءۇيىن قالاي ساتىپ العانىمىز دا ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمدە. بىرەۋ شاتىرىن, بىرەۋ تەرەزەسىن, بىرەۋ ەدەنىن سۇراپ, ەسىمىزدى شىعاردى. ەشكىمگە بەرمەدىك. امان-ەسەن ساقتادىق. ويتكەنى, بۇل – ەلدىڭ دۇنيەسى. ەلدىڭ يگىلىگىنە جۇمىس ىستەيتىن نىساندار عوي. ەڭ باستىسى, بۇل مەكەمەلەر اۋىل حالقى ءۇشىن جۇمىس ىستەسە دەيمىز», دەيدى اۋىلداستارىنىڭ العىسىنا بولەنگەن كاسىپكەر.
العىس دەمەكشى, جاقىندا وسى اۋىلعا ارنايى بارعانىمىزدا ەلدى مەكەندەگى تۇرعىنداردىڭ بارلىعى قايرات بوكەجانوۆقا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىرىپ, جىلى لەبىزدەرىن جەتكىزىپ جاتتى. وسىدان بىرەر جىل بۇرىن «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالعان, كاسىپكەردىڭ شارۋا قوجالىعىنا قاراستى تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىنىڭ بريگاديرى ولگا بوروداۆكينا بۇل اۋىلعا 1998 جىلى كەلگەنىن ايتادى.
«اۋەلدە ەدەن جۋشى بولدىم. ول كەزدە 24 جاستا ەدىم. سول ۋاقىتتان بەرى قايراتپەن بىرگە ەڭبەك ەتىپ كەلەمىز. كورگەن جاقسىلىعىمىز كوپ. اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن ايانىپ قالعان كەزىن كورگەن جوقپىن. مەن ونى اۋىلدىڭ يەسى دەپ سانايمىن. پروبلەماسى بار ەلدىڭ ءبارى ەڭ الدىمەن وسىندا كەلەدى. كوشە تازالانباسا دا وسىندا كەلەدى. قىستا بورانعا قامالعان كىسى دە ەڭ اۋەلى وسىندا جەتەدى. وسى اۋىلدىڭ تجم دا, پوليتسياسى دا – قايرات بوكەجانوۆ. اۋىلدىڭ بارلىق ماسەلەسى وسىندا شەشىلەدى», دەيدى ول.
وسى اۋىلدا 46 جىل مالشى بولىپ, بيىل زەينەتكە شىققان الەكسەي تويكەنوۆ قايرات بوكەجانوۆ العاش اۋىلعا كەلگەندە 114 سيىر بولعانىن ەسكە الىپ, بۇگىندە ساۋىن سيىردىڭ ءوزى 400 باسقا جەتكەنىن ماقتانىشپەن ايتادى.
«1998 جىلدان بەرى تىزە قوسىپ جۇمىس ىستەدىك. ەشقانداي وكپەمىز جوق. قاشان كەلسەڭ دە كومەگىن اياعان ەمەس. اۋىلدى كوتەردى. وعان ءبارىمىز ريزامىز», دەيدى اقساقال.
مالشىلارعا ارنالىپ بەس ءۇي سالىنىپ جاتىر
اۋىلداعى 500-گە جۋىق تۇرعىننىڭ 100-دەن استامى «بورودينو» جشس-ندە ەڭبەك ەتەدى ەكەن. ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنىڭ سانى دا جىلدان جىلعا ارتىپ كەلە جاتقان كورىنەدى.
«بۇل كىسى اۋىلدى ۇستاپ وتىر دەۋگە بولادى. قايرات بوكەجانوۆ بولماسا, اۋىلدا جۇمىس تا بولماس ەدى. جۇمىسشىلارعا بارلىق جاعداي جاسالعان. ولاردىڭ تۇسكى تاماعىنىڭ قۇنى بار بولعانى 120-150 تەڭگە ارالىعىندا عانا. وسىنى باسقا اۋىلدارداعى كىسىلەرگە ايتساڭ تاڭعالادى. سەنەسىز بە, سەنبەيسىز بە, قازىر ءبىزدىڭ اۋىلعا جۇمىسشىلار جەتپەي جاتىر. بىلتىر وسىندا اۋداننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 90 ادام كوشىپ كەلدى. اۋىلدا بىردە-ءبىر بوس ءۇي جوق. جۇمىس ورىندارى بار, جۇمىس ىستەيتىن كىسى بولماي وتىر», دەيدى «بورودينو» جشس-ءنىڭ بۋحگالتەرى مارجان التايبەكوۆا.
قازىرگى ۋاقىتتا اۋىلدا ەكى پاتەرلى بەس ءۇيدىڭ قۇرىلىسى باستالىپ كەتىپتى. ءۇش بولمەدەن تۇراتىن بۇل ۇيلەرگە نەگىزىنەن وسىنداعى «بورودينو» شارۋا قوجالىعىنىڭ جۇمىسشىلارى – مالشىلار, ساۋىنشىلار, مەحانيزاتورلار, شوپشىلەر مەن ەگىنشىلەر, تراكتورشىلاردى قونىستاندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بەس ءۇيدىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارىنىڭ قارجىسىن قايرات بوكەجانوۆ ءوز موينىنا الىپتى.
«400 باسقا ارنالعان تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىن الداعى ۋاقىتتا 800-گە دەيىن ۇلعايتۋ جوسپاردا بار. مىنا 5 ءۇي سول ءۇشىن سالىنىپ جاتىر», دەيدى شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى.
رەتى كەلگەندە ايتا كەتەيىك, زىريان اۋدانىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» اياسىندا جۇيەلى جۇمىستار قولعا الىنىپ, ارنايى باعدارلاما جاسالىپتى. اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاننا اسقاروۆانىڭ ايتۋىنشا, كۇنباعىسى كوپ ءوڭىردىڭ اۋىلدىق وكرۋگتەرىندە اپتاسىنا ءبىر رەت ۇلكەن ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلىپ, وعان سول ەلدى مەكەننىڭ بارلىق تۇرعىندارى قاتىستىرىلاتىن كورىنەدى. شارا تاڭ اتقاننان كۇن باتقانشا سوزىلىپ, سول اۋىلدىڭ بارلىق جەتىستىكتەرى پاش ەتىلىپ, اقساقالدارعا قۇرمەت كورسەتىلىپ, باعدارلاما سوڭى مادەني-تانىمدىق كەشپەن اياقتالادى ەكەن.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
زىريان اۋدانى
سۋرەتتە: ق.بوكەجانوۆ (سول جاقتان ءتورتىنشى) اۋىلداستارىنىڭ ورتاسىندا
