مۇنى نە ءۇشىن ءسوز ەتىپ وتىرمىز؟ ويتكەنى, بۇعان قازىر بىرتە-بىرتە كوزىمىز ۇيرەنگەنى سونشالىق ءۇن-ءتۇنسىز قابىلداي سالۋعا داعدىلانىپ بارا جاتىرمىز. ەگەر ول وسى قارقىنمەن كەتە بەرسە, ءتۇبى نەمەن بىتەرىن ءبىر قۇداي ءبىلسىن؟ ءبىر كەزدەرى كوشە بويلارىنىڭ عانا قاتەلىگى سياقتى كورىنگەن بۇل «دەرتتىڭ» بىرتىندەپ جالپى قوعامنىڭ دەنەسىنە بىلىنبەي جايىلىپ كەتىپ بارا جاتقانىنا دابىل قاقپاي بولمايدى. وبالىنا نە كەرەك, ەلەكتروندى پوشتامىزعا ءتۇرلى سالالاردان كۇنىنە سانداعان ءباسپاسوز پاراقشالارى قازاق تىلىندە كەلىپ ءتۇسىپ جاتادى. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ اۋزىنا شايناماي جۇتا بەرەتىندەي ەتىپ دايىن ماقالالاردى جونەلتىپ وتىرعان ونداعى ارىپتەستەرىمىزگە اتقارعان قىرۋار جۇمىستارى ءۇشىن العىستان باسقا نە ايتامىز, ارينە. الايدا, ايتايىن دەگەن اڭگىمەمىز ولاردىڭ كاسىبي شەبەرلىگىنە تىكەلەي قاتىستى بولعاندىقتان اۋەلى ءبىزدى مازالاپ وتىرعان نەگىزگى ماسەلەگە كوشسەك پە دەيمىن.
سوڭعى ۋاقىتتا, شىنىن ايتۋ كەرەك, اقپارات قۇرالدارىندا, الەۋمەتتىك جەلىدەگى جازبالاردا اعىلشىنشا اتاۋلار ەگىسكە ەنتەلەگەن شەگىرتكەدەي قاپتاپ كەتتى. بۇلاردىڭ جانە مۇرتى بۇزىلماعان كۇيى, سول قالپىندا جاريالانىپ جاتقانى كىم-كىمدى دە ويعا شومدىرادى. ال اعىلشىنشا اتاۋلاردى وزگەرتپەي قابىلداي بەرۋدىڭ ار جاعىندا انا تىلگە دەگەن قۇرمەتتىڭ, جاناشىرلىقتىڭ ازايعان بەلگىسى مەنمۇندالاپ تۇرعان جوق پا دەيسىڭ عوي باياعى. بىراق ءبارى بىردەي ولاي دەۋ-دەن اۋلاقپىز. مىسالى, «ەكسپو» ءسوزىنىڭ ءوزىن وقىرمانعا تۇسىنىكتى قارىپكە سالىپ الىپ پايدالانىپ جاتقانىمىزدا, اعىلشىنشا باسقا تەرميندەر مەن اتاۋلار ونداي يكەمگە كونە قويمايدى دەپ كىم ايتادى؟ قوناق ۇيلەر مەن دۇكەندەردىڭ, ت.ب. ورىنداردىڭ اتاۋلارىن, قىزدى-قىزدىمەن كەيدە كوركەم تۋىندىلار مەن فيلمدەردىڭ اتتارىن اۋدارماي, سول كۇيىندە جازا سالۋعا جايباراقات قارايتىن بولىپ الدىق. بۇلاي جالعاستىرا بەرسەك, جازبالارىمىزدا ورىسشا تىركەستەر ازداي, ەندى اعىلشىنشا ۇزاق-سونار دايەكسوزدەر ءورىپ جۇرمەسىنە كىم كەپىل؟! ءتىپتى مىنا تۇرىمىزبەن چارلي ءچاپليندى Charlie Chaplin, ۋيليام شەكسپيردى William Shakespeare دەپ ادامداردىڭ اتتارىنا دەيىن تۇپنۇسقاداعىداي جازامىز-اۋ بارا-بارا. سول شىركىندەر ءبىزدىڭ اتى-جوندەرىمىزدى, قازاقشا اتاۋلاردى وزگەرتپەستەن, قازاق قوعامى تۇتىنىپ جۇرگەن ۇلگىمەن بەدەرلەر بولسا ءبىر ءسارى, مۇنداي ءۇردىس الەمدىك تاجىريبەدە ەجەلدەن بار ءتاسىل ەكەن دەر ەدىك. اتتەڭ, بىراق ولاي ەمەس قوي.
مۇنداي ورەسكەلدىك اعىلشىنشا اتاۋلاردىڭ قازاق تىلىندە ءبىر ىزگە دۇرىس جۇيەلەنبەۋىنەن ورىن الىپ وتىر. ەڭ قاۋىپتىسى, ءباسپاسوز پاراقشاسىندا ءجيى كەزدەسەتىن ونداي كىرمە سوزدەردى قىمسىنباي سول كۇيىندە قونجيتا سالۋعا سوڭعى ۋاقىتتا ءوزىمىز دە بەيىم بولىپ بارا جاتقانىمىزدى جاسىرا المايمىز. ويتكەنى قاي جاققا باعىت تۇزەي باستاعانىمىز جالپاق جۇرتتىڭ كوز الدىندا ءوتىپ جاتقان جوق پا؟ «وسىنداي جاعداي تەك بىزدە عانا ورىن الىپ وتىر ما, جوق الدە باسقالاردا دا بار جايت پا؟» دەگەن ويمەن وزگەلەردىڭ ومىرىنە كوز جۇگىرتىپ كورگەنىمىزدە, بۇل سابازىڭىز الىس-جاقىن ەلدەردىڭ رۋحاني الابىن ءتۇپ-تۇگەل ارام شوپتەي جاۋلاپ الىپتى. قايران قازاعىمنىڭ كەڭ-بايتاق دالاسى-اي! سىرتتان كەلگەن قوناقتىڭ بارىنە قۇشاعىن ايقارا اشىپ, شۋاعىن شاشاردا سونداي كەڭپەيىل دارقان-اۋ, كول-كوسىر-اۋ. قۇداي پەيىلدى ەشقاشان تارىلتپاسىن لايىم دەگەن قازاقتىڭ بالاسىمىز عوي قاشاندا. الايدا, ءتىلىمىزدىڭ ايدىنىنا مۇنداي جومارتتىقتىڭ قانشالىقتى پايداسى بار دەپ ويلانىپ كوردىك پە؟ قازاقشا سۋدىراتىپ وقىپ كەلە جاتقاندا كەنەت بوتەن قارىپ, مۇلدە بولەك ءسوز الدىڭىزدان كەسە-كولدەنەڭ شىعا كەلگەندە, تاسقا تۇياعى سۇرىنگەن اتتاي جارتى جولدا شوقالاقتاپ قالمايسىز با؟ سوندىقتان اڭگىمەمىزدىڭ سوڭىن پاتريوتتىق رۋحتا تۇيىندەگىمىز كەلەدى. ءار قازاقتىڭ كوكىرەگىندە ءاردايىم ونى بوتەننىڭ بوزىنەن قورعار جاۋىنگەرلىك رۋحقا تولى قوڭىراۋ ءۇنى كۇمبىرلەپ سوعىپ تۇرۋىن تىلەيمىز. اڭگىمەمىز قۇرعاق بولماس ءۇشىن مىسالى ءباسپاسوز پاراقشاسى ارقىلى تاراعان «Mega Silk Way», «EXPO 2017 Football Cup» اتاۋلارىن الايىق. مۇنى «مەگا سيلك ۋەي», «ەكسپو 2017 فۋتبول كۋپ, نە كاپ» دەپ نەگە جازباسقا؟ ولاي وزگەرتكەن كۇندە ء«بىزدىڭ ءسوزىمىزدى نەگە ولاي باسقاشا جازاسىڭدار؟» دەپ سىرتتان بىرەۋ-مىرەۋ مۇنىمىز ءۇشىن مۇقاتا قويماس.
شەكتەن تىس اۋەستىكتىڭ اياعى ابەستىككە, انتەكتىككە سوقتىرارىن ەجەلدەن ەر جۇرەك اتا-بابالارىمىز ايتىپ كەتپەپ پە ەدى؟ ال شەتتەن ەنگەن سوزدەردى قازاقشاعا اۋدارىپ بەرۋ ماسەلەسىنە كەلسەك, بۇل ودان مۇلدە باسقا ارناداعى اڭگىمە. ءبىزدىڭ بۇگىنگى ايتپاعىمىز شەت تىلدەرىنەن ەنگەن اتاۋلارعا بارىنشا اباي بولۋ ماسەلەسى. انا ءتىلدىڭ اراسىنا بوتەن ءسوز بەن اجارسىز اجىرىقتى ارالاستىرماۋ. سوندا ول تۇنىق, ءمولدىر, تازا قالپىندا ساقتالادى.
قاراشاش توقسانباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
