24 اۋىلعا ءورت ءسوندىرۋ بەكەتى كەرەك
بيىل اتىراۋ وبلىسىندا جالپى اۋدانى 57 708 گەكتار بولاتىن 46 دالا ءورتى تىركەلدى. دالانىڭ وتقا ورانۋ دەرەكتەرىنىڭ باسىم بولىگى قىزىلقوعا, يندەر اۋداندارىندا بولىپ وتىر. وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى زامير بەرداشەۆ:
«جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن دالا ورتتەرىن ءسوندىرۋ ءۇشىن اۋىلدىق وكرۋگتەردە 1093 ادامدى قۇرايتىن 76 ەرىكتى ءورت ءسوندىرۋ جاساقتارى قۇرىلدى. الايدا, ول جاساقتاردىڭ ەرىكتى ءورت سوندىرۋشىلەرى قاراجات قاراستىرىلماۋىنا بايلانىستى ارنايى وقۋ ورىندارىندا العاشقى دايارلىقتان وتپەگەن, جاساقتاردا كەزەكتى دايارلىق جۇمىستارى ۇيىمداستىرىلماعان. قۇرمانعازى اۋدانىنان باسقا بىردە-ءبىر اۋداندا ەرىكتى ءورت سوندىرۋشىلەردى جيناۋ ءتارتىبى مەن ولاردى ءورت ورنىنا جەتكىزۋ ءتاسىلى ايقىندالماعان», – دەيدى.
وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيا قىزمەتىندەگى بريفينگتە توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ وكىلى دالا جانە ورمان ورتتەرىنىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى ۇيىمداستىرىلعانىمەن, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ حالىققا ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىن تۇسىندىرۋگە باعىتتالعان بيلبوردتار, ۇگىت-ناسيحات پلاكاتتارىن دايىنداۋ مەن ورناتۋ بويىنشا جۇمىستارى تومەن دەڭگەيدە ەكەنىن ايتادى.
«ەسەپتى كەزەڭ ىشىندە تەك قانا اتىراۋ قالاسى اكىمشىلىگىمەن قالا اۋماعىندا ءورت جانە سۋداعى قاۋىپسىزدىك ساقتاۋ تاقىرىبىندا 6 بيلبورد جاسالىپ, ىلىنگەن. باسقا اۋدانداردا بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ۇيىمداستىرىلماي وتىر», – دەيدى ز.بەرداشەۆ.
سالاداعى پروبلەمانىڭ ءبىرى – وبلىس اۋماعىندا مەملەكەتتىك ورتكە قارسى قىزمەت بولىمشەلەرىنىڭ جوقتىعى. حالىق سانى مىڭنان اساتىن 24 ەلدى مەكەندە ءورت ءسوندىرۋ بەكەتتەرىن قۇرۋ قاجەت. سول كەزدە ءورت قاۋىپسىزدىگىمەن قوسىمشا جاقىن ورنالاسقان 37 ەلدى مەكەن قامتاماسىز ەتىلەدى. بىراق بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ورىندالماي وتىر. 2014 جىلدان بەرى وبلىس اۋماعىندا بىردە-ءبىر ءورت بەكەتتەرى قۇرىلماعان.
بيىل وبلىستا ورمان ءورتى تىركەلگەن جوق. تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسى بەرگەن اقپاراتقا سۇيەنسەك, سوڭعى 4 جىلدا ورمان شارۋاشىلىقتارىنىڭ تەحنيكالىق جاراقتاندىرىلۋىنا بيۋدجەتتەن 150 ملن تەڭگەگە جۋىق قاراجات ءبولىنىپ, ورمانداردى قورعاۋ مەن كۇزەتۋگە, ورمان ورتتەرىن ءسوندىرۋ مەن ورمانداردى مولىقتىرۋعا قاتىستى كوپتەگەن تەحنيكالار مەن جابدىقتار الىنعان. بىراق ءالى دە قاجەتتىلىك بار.
مىسالى, اتىراۋ, يندەر جانە قۇرمانعازى اۋداندارىنداعى ورمان مەن جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك مەكەمەلەر ءورت اۆتوكولىكتەرىمەن, ءورت مۇنارالارىمەن قامتاماسىز ەتىلمەي وتىر. ورمان شارۋاشىلىقتارىندا تەحنيكالار مەن كەرەكتى قۇرال-جابدىقتاردى ساقتاۋعا ارنالعان ارنايى عيماراتتاردىڭ قاراستىرىلماعانى دا وزەكتى ماسەلە.
ايماقتاعى ەرەكشە قورعالاتىن «اقجايىق» تابيعي رەزەرۆاتىنىڭ اۋماعىندا جىل سايىن قامىس ورتكە ورانادى. بيىل دا 1 ءورت پەن 3 جانۋ تىركەلدى. جالپى اۋماعى 111 500 گا رەزەرۆات جەرلەرى نەگىزىنەن سۋلى ايماقتا ورنالاسقاندىقتان ءورت ءسوندىرۋ كەزىندە ارنايى اۆتوكولىكتەردىڭ وقيعا ورنىنا جەتۋى قيىندىق تۋعىزىپ كەلەدى. ال مەكەمەنىڭ وزىندە ءورت سوندىرۋگە ارنالعان جول تالعامايتىن تەحنيكا جوق. «2016 جىلى توتەنشە جاعدايلار كوميسسياسىنىڭ وتىرىسىندا بەرىلگەن رەزەرۆات اۋماعىنداعى ىقتيمال ورتتەردى اۆياتسيا قۇرالدارىمەن ءسوندىرۋدى ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا كەلىسىمشارت جاساۋ تۋرالى تاپسىرما بۇگىنگى كۇنگە دەيىن شەشىمىن تاپپادى», – دەدى وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى.
«جايىق دەگەن – جاندى سۋ»
وبلىس اۋماعىنداعى سۋ ايدىندارىندا ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ باعىتىندا ارنايى جوسپار بويىنشا رەيدتىك شارالار اتقارىلادى. جىل باسىنان بەرى قر ءىىم تجك «باتىس وڭىرلىك اەروۇتقىر جەدەل-قۇتقارۋ جاساعى» مەملەكەتتىك مەكەمەسى 610 رەيد جۇرگىزگەن.
«سونىڭ ناتيجەسىندە «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكستىڭ تالاپتارىن ساقتاماعان 27 دەرەك انىقتالدى, – دەيدى ز.بەرداشەۆ. – وبلىس بويىنشا جىل باسىنان بەرى 16 قايعىلى جاعداي تىركەلدى, 17 ادام قازا تاپتى, ونىڭ جەتەۋى – بالا. ەرەسەك ادامداردىڭ قازا بولۋىنىڭ باستى سەبەبى, سۋداعى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ساقتاماۋ بولسا, بالالار اتا-انالارىنىڭ قاراۋىنسىز قالىپ, ءتىلسىز جاۋدىڭ قۇربانىنا اينالادى».
اتىراۋ قالاسى اۋماعىنداعى جايىق وزەنىنىڭ بويىندا ارنايى جابدىقتالماعان قاۋىپتى ۋچاسكەلەر بار. قۇرمانعازى اۋدانىندا قيعاش جانە شارون وزەنى, جىلىوي اۋدانىندا قامىسكول كولى جانە جەم مەن ويىل وزەندەرىنىڭ جاعالاۋلارى قاۋىپتى دەپ انىقتالدى. ول جەرلەردە ادام شىعىنىن بولدىرماۋ ءۇشىن شومىلۋعا تىيىم سالاتىن 125 بەلگى ورناتۋ قاجەت, قازىر 51 بەلگى عانا بار.
توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ وكىلى سالاداعى وزەكتى ماسەلەلەردى دە جاسىرىپ قالمادى. ايتالىق, ماحامبەت اۋدانىنداعى جايىق وزەنىنىڭ ەكى جاق بەتىندە ورنالاسقان ەلدى مەكەن تۇرعىندارى جۇزبەلى وتكەل جانە اعاش قايىقتارمەن قاتىنايدى. جۇزبەلى وتكەلدىڭ جاعدايى وتە ناشار, ىشىنە سۋ جينالىپ تۇرادى. ال تۇرعىندار پايدالاناتىن اعاش قايىقتار مەن قولدان جاسالعان قۇرىلعىلارى قايعىلى جاعدايلاردىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى ەكەندىگى بەلگىلى.
وبلىس اۋماعىندا رەسمي تۇردە تىركەلگەن 5 دەمالىس ايماعى بار. وكىنىشتىسى, وتكەن جىلى اتىراۋ قالاسىنداعى «التىن سازان» دەمالىس ايماعىنىڭ ماڭىندا ورنالاسقان سۋعا تۇسۋگە تىيىم سالىنعان سۋ ايدىنىندا 2 قايعىلى جاعداي بولىپ, 2 ادام قازا تاپقان. سول سەبەپتى, الداعى ۋاقىتتا قايعىلى جاعدايدى بولدىرماۋ جانە دەمالۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جاۋاپكەرشىلىكتى دەمالىس ورىندارىنىڭ يەلەرىنە بەكىتۋ جۇمىستارى جوسپاردا تۇر.
باقىتگۇل باباش,
«ەگەمەن قازاقستان»
اتىراۋ
