06 شىلدە، 2017

استانا: سۇلۋلىقپەن ۇندەسكەن جىلۋلىق

136 رەت كورسەتىلدى

استاناعا گاز جەتكىزۋ ماسەلەسى كوپتەن بەرى قوزعالىپ كەلەدى. ەلى­مىز­دىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ وسىدان ءبىراز بۇ­رىن­عى ءبىر شارادا «ۇكىمەت استاناعا كو­گىل­دىر وتىن جەتكىزۋ ءجو­­نىندە كوپ جىل­دان بەرى ۋادە بەرىپ كە­­لەدى، سول ۋادەسىن قاشان ورىنداي­دى؟» دە­گەن ساۋالعا «استاناعا گاز­دىڭ قا­شان جەتكىزىلەتىندىگىن ءبىر قۇ­داي عا­نا بىلەر» دەپ جاۋاپ بەرىپ، ءۇمىت­تى كوڭىلدەردىڭ اپتىگىن باسىپ تاس­تا­عان ەدى.

ال ەندى جۋىقتا وتكەن ەكسپو-2017 كورمە الاڭىندا مۇناي-گاز سالاسى مەن ماشينا جاساۋداعى جاڭا اعىمدار مەن تەح­نولوگيالارعا ارنالىپ وتكىزىلگەن كونفەرەنتسياداعى سوزىندە مينيستر اس­تانالىقتاردىڭ كوڭىلىندەگى ءۇمىت شو­عىن قايتا ۇرلەدى.

ء«بىز بۇگىن جاس تا، كورىكتى ەلوردامىزدى گازبەن قامتۋدىڭ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ ۇستىندەمىز. ونىڭ ءتۇرلى جولدارى بار. ءبىر نۇسقاسى – مەتان­دى، تابيعي گازدى قۇبىر ارقى­لى جەتكىزۋ بولسا، ەكىنشى نۇسقاسى سۇي­ى­تىل­عان تابيعي گاز ارقىلى قامتۋ. مە­نىڭ ويىمشا، ماۋسىم-شىلدە ايلارىندا ۇكىمەت بۇل جونىندە ءبىر شەشىمگە كە­لەدى»، – دەدى قانات بوزىمباەۆ. ونىڭ ۇستىنە مۇنىمەن دە شەكتەلمەي:

«2030 جىلدان كەيىن ءبىزدىڭ ەلىمىزدە گاز ءداۋىرى بولادى دەپ كۇتىلۋدە. سو­عان وراي الدىمىزدا ەلەكتر ەنەر­گە­تي­كاسىنىڭ ءبىر بولىگىن گازعا كوشىرۋ جۇ­مىس­تارى كۇتىپ تۇر. ويتكەنى، ەلى­مىز­­دەگى كومىرسۋتەگى كەن ورىندارىنان گازدى مولىنان وندىرۋگە بولادى. ونىڭ ۇستىنە، قازىر بوسقا كەتىپ جات­قان گازدى اقشاعا اينالدىرۋدىڭ مول مۇم­كىندىكتەرى تۋىنداپ كەلەدى. سون­دىق­­تان بىزگە كوگىلدىر وتىنعا قا­جەت­تى ينفراقۇرىلىمداردى قازىردەن باستاپ قا­مداپ، سول كەزەڭگە دايىن تۇرۋىمىز كە­رەك» دەپ، ەل وڭىرلەرىن گازبەن قامتۋعا قا­تىستى تۇجىرىمدى ويلارىن دا جەتكىزە كەتتى.

دەمەك، استاناعا گاز جەتكىزۋ ما­سە­لەسىندە ءبىر جاقسىلىقتىڭ نىشانى سە­زىلگەندەي. ويتكەنى ءمينيستردىڭ سو­زىندە وزگەرىس بار. ال بۇعان نە سەبەپ؟

وسى سۇراققا ءوز بەتىمىزبەن جاۋاپ ىزدەپ كوردىك. سوندا ءبىر بايقاعانىمىز قازىرگى جاڭا تەحنولوگيالار كوگىلدىر وتىندى ءوندىرۋ، وڭدەۋ جانە تاسىمال­داۋ ءىسىن بۇرىنعىعا قاراعاندا جە­ڭىل­دەتە تۇسكەن. وسىعان وراي بىرقاتار سا­­راپ­شىلار ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى مۇ­­ناي­دان كەيىنگى ارالىق كەزەڭنىڭ باس­تى ءونىمى گاز بولادى دەگەن پىكىرلەر بىل­دىرگەن. 

ادەتتە كوگىلدىر وتىننىڭ جەر اس­تىندا مۇنايمەن بىرگە كەزدەسەتىندىگى بەل­گىلى. ءبىزدىڭ ەلىمىز بولسا، مۇناي قور­لارىنىڭ مولدىعىمەن ايگىلى. وكى­نىش­كە قاراي، سول مۇنايمەن بىرگە جەر بە­تىنە شىعاتىن گازدى وڭدەپ، تاسىمال­داۋ جۇمىستارىنىڭ قيىندىعىنان، ولار­دىڭ كوبى اۋانى بوسقا بۇلدىرمەس ءۇشىن ءتۇرلى ايداۋ جولدارىمەن قايتادان جەر استىنا جىبەرىلەدى ەكەن. ال ەندى ءبىر بولىگى كەن ورىندارىنا تاياۋ ماڭايدا ورنالاسقان وڭىرلەر حالقىنىڭ تۇر­مىس­تىق قاجەتىنە جاراتىلۋدا.

ەندى قانات بوزىمباەۆ ايتقان استاناعا گاز جەتكىزۋدىڭ ەكى نۇس­قا­سىنا قاي­تادان كەلسەك، ونىڭ ءبى­رىن­­شىسى – قۇبىر ارقىلى جەتكىزۋ نۇس­قاسىنا وتاندىق «قازترانسگاز» كومپانياسىنىڭ ىنتا تانىتىپ وتىر­عانىن بىلەمىز. قىزىلوردا وبلىسى – جەزقازعان – قاراعاندى – تەمىرتاۋ – استانا باعىتى بويىنشا تارتىلاتىن قۇ­بىر ارقىلى جەتكىزىلەتىن بۇل كو­گىل­دىر وتىننىڭ ءار تەكشە مەترىنىڭ با­عا­سى، سوڭعى دەرەكتەر بويىنشا، 61 تەڭگەدەن اينالماق.

ەندى ەكىنشى نۇسقاعا كەلسەك، ونىڭ دا مۇمكىندىگى مىقتى. بۇل ءادىستىڭ ەرەك­شەلىگى الىس قاشىقتىقتان تابيعي گاز­دى ءتيىمدى تۇردە جەتكىزۋ ءۇشىن ول ار­ناۋلى وپەراتسيالار ارقىلى سى­عىم­د­الىپ، سالقىنداتىلادى، سۇي­ى­تى­لا تۇسەدى. وسىلايشا ونىڭ كولەمىن 600 ەسەگە دەيىن سىعىمداۋعا بولادى. ءسويتىپ، گازدى قۇبىر تارتپاي-اق ارناۋلى جابدىقتالعان كەز كەلگەن كولىك تۇرىمەن قاجەتتى نۇكتەگە جەت­كىزۋگە جول اشىلادى. كەيىنگى كەزدەرى «ۆير­تۋالدى تۇرباقۇبىرى» دەپ اتالىپ جۇر­گەن بۇل نۇسقانى بىزگە رەسەيلىك كوم­پانيا ۇسىنىپ وتىر.
رەسەيدىڭ سۇيىتىلعان گازى قازىردىڭ وزىندە استانانىڭ گاز رىنوگىن جاۋلاي باس­تادى. كوپتەگەن جەكە ءۇي يەلەرى اۋ­لا­سىنا گازگولدەر ورناتۋ ارقىلى ونى پايدالانۋ ۇستىندە.

سوڭعى دەرەكتەرگە قاراعاندا، «مە­م­­-ساراپتاما» رمك «قازترانسگاز» ۇسىن­عان جوعارىداعى جوبانى ما­قۇل­داپ تا ۇلگىرگەن. الايدا، سوڭعى شە­شىمدى ۇكىمەت ايتاتىنى تۇسىنىكتى. بى­راق قالاي الىپ قاراعاندا دا، ەندى وعان تەزدەتىپ ءبىر بايلامعا كەلۋگە تۋ­را كەلەدى. ويتكەنى، ەندىگى ۇنسىزدىك استا­نا­نىڭ گاز رىنوگىن ءوز بەتىمەن ارەكەت ەتۋ­گە الىپ كەلەتىندىگىن ۋاقىتتىڭ ءوزى كور­سەتىپ وتىر.

سۇڭعات الىپباي،
«ەگەمەن قازاقستان»
 

سوڭعى جاڭالىقتار

اسىل اعانىڭ شاراپاتى

رۋحانيات • كەشە

قۇيماقۇلاق

رۋحانيات • 26 قازان، 2021

قوعامنىڭ بىتەۋ جاراسى

قوعام • 26 قازان، 2021

گاز باعاسى نەگە قىمبات؟

ايماقتار • 26 قازان، 2021

فرانتسيا تىزگىنى ءۇشىن تايتالاس

ساياسات • 26 قازان، 2021

ەربوسىن ۇلىن اۋىر سىناق كۇتىپ تۇر

كاسىپقوي بوكس • 26 قازان، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار