ال ەندى جۋىقتا وتكەن ەكسپو-2017 كورمە الاڭىندا مۇناي-گاز سالاسى مەن ماشينا جاساۋداعى جاڭا اعىمدار مەن تەحنولوگيالارعا ارنالىپ وتكىزىلگەن كونفەرەنتسياداعى سوزىندە مينيستر استانالىقتاردىڭ كوڭىلىندەگى ءۇمىت شوعىن قايتا ۇرلەدى.
ء«بىز بۇگىن جاس تا, كورىكتى ەلوردامىزدى گازبەن قامتۋدىڭ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ ۇستىندەمىز. ونىڭ ءتۇرلى جولدارى بار. ءبىر نۇسقاسى – مەتاندى, تابيعي گازدى قۇبىر ارقىلى جەتكىزۋ بولسا, ەكىنشى نۇسقاسى سۇيىتىلعان تابيعي گاز ارقىلى قامتۋ. مەنىڭ ويىمشا, ماۋسىم-شىلدە ايلارىندا ۇكىمەت بۇل جونىندە ءبىر شەشىمگە كەلەدى», – دەدى قانات بوزىمباەۆ. ونىڭ ۇستىنە مۇنىمەن دە شەكتەلمەي:
«2030 جىلدان كەيىن ءبىزدىڭ ەلىمىزدە گاز ءداۋىرى بولادى دەپ كۇتىلۋدە. سوعان وراي الدىمىزدا ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىنىڭ ءبىر بولىگىن گازعا كوشىرۋ جۇمىستارى كۇتىپ تۇر. ويتكەنى, ەلىمىزدەگى كومىرسۋتەگى كەن ورىندارىنان گازدى مولىنان وندىرۋگە بولادى. ونىڭ ۇستىنە, قازىر بوسقا كەتىپ جاتقان گازدى اقشاعا اينالدىرۋدىڭ مول مۇمكىندىكتەرى تۋىنداپ كەلەدى. سوندىقتان بىزگە كوگىلدىر وتىنعا قاجەتتى ينفراقۇرىلىمداردى قازىردەن باستاپ قامداپ, سول كەزەڭگە دايىن تۇرۋىمىز كەرەك» دەپ, ەل وڭىرلەرىن گازبەن قامتۋعا قاتىستى تۇجىرىمدى ويلارىن دا جەتكىزە كەتتى.
دەمەك, استاناعا گاز جەتكىزۋ ماسەلەسىندە ءبىر جاقسىلىقتىڭ نىشانى سەزىلگەندەي. ويتكەنى ءمينيستردىڭ سوزىندە وزگەرىس بار. ال بۇعان نە سەبەپ؟
وسى سۇراققا ءوز بەتىمىزبەن جاۋاپ ىزدەپ كوردىك. سوندا ءبىر بايقاعانىمىز قازىرگى جاڭا تەحنولوگيالار كوگىلدىر وتىندى ءوندىرۋ, وڭدەۋ جانە تاسىمالداۋ ءىسىن بۇرىنعىعا قاراعاندا جەڭىلدەتە تۇسكەن. وسىعان وراي بىرقاتار ساراپشىلار ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى مۇنايدان كەيىنگى ارالىق كەزەڭنىڭ باستى ءونىمى گاز بولادى دەگەن پىكىرلەر بىلدىرگەن.
ادەتتە كوگىلدىر وتىننىڭ جەر استىندا مۇنايمەن بىرگە كەزدەسەتىندىگى بەلگىلى. ءبىزدىڭ ەلىمىز بولسا, مۇناي قورلارىنىڭ مولدىعىمەن ايگىلى. وكىنىشكە قاراي, سول مۇنايمەن بىرگە جەر بەتىنە شىعاتىن گازدى وڭدەپ, تاسىمالداۋ جۇمىستارىنىڭ قيىندىعىنان, ولاردىڭ كوبى اۋانى بوسقا بۇلدىرمەس ءۇشىن ءتۇرلى ايداۋ جولدارىمەن قايتادان جەر استىنا جىبەرىلەدى ەكەن. ال ەندى ءبىر بولىگى كەن ورىندارىنا تاياۋ ماڭايدا ورنالاسقان وڭىرلەر حالقىنىڭ تۇرمىستىق قاجەتىنە جاراتىلۋدا.
ەندى قانات بوزىمباەۆ ايتقان استاناعا گاز جەتكىزۋدىڭ ەكى نۇسقاسىنا قايتادان كەلسەك, ونىڭ ءبىرىنشىسى – قۇبىر ارقىلى جەتكىزۋ نۇسقاسىنا وتاندىق «قازترانسگاز» كومپانياسىنىڭ ىنتا تانىتىپ وتىرعانىن بىلەمىز. قىزىلوردا وبلىسى – جەزقازعان – قاراعاندى – تەمىرتاۋ – استانا باعىتى بويىنشا تارتىلاتىن قۇبىر ارقىلى جەتكىزىلەتىن بۇل كوگىلدىر وتىننىڭ ءار تەكشە مەترىنىڭ باعاسى, سوڭعى دەرەكتەر بويىنشا, 61 تەڭگەدەن اينالماق.
ەندى ەكىنشى نۇسقاعا كەلسەك, ونىڭ دا مۇمكىندىگى مىقتى. بۇل ءادىستىڭ ەرەكشەلىگى الىس قاشىقتىقتان تابيعي گازدى ءتيىمدى تۇردە جەتكىزۋ ءۇشىن ول ارناۋلى وپەراتسيالار ارقىلى سىعىمدالىپ, سالقىنداتىلادى, سۇيىتىلا تۇسەدى. وسىلايشا ونىڭ كولەمىن 600 ەسەگە دەيىن سىعىمداۋعا بولادى. ءسويتىپ, گازدى قۇبىر تارتپاي-اق ارناۋلى جابدىقتالعان كەز كەلگەن كولىك تۇرىمەن قاجەتتى نۇكتەگە جەتكىزۋگە جول اشىلادى. كەيىنگى كەزدەرى «ۆيرتۋالدى تۇرباقۇبىرى» دەپ اتالىپ جۇرگەن بۇل نۇسقانى بىزگە رەسەيلىك كومپانيا ۇسىنىپ وتىر.
رەسەيدىڭ سۇيىتىلعان گازى قازىردىڭ وزىندە استانانىڭ گاز رىنوگىن جاۋلاي باستادى. كوپتەگەن جەكە ءۇي يەلەرى اۋلاسىنا گازگولدەر ورناتۋ ارقىلى ونى پايدالانۋ ۇستىندە.
سوڭعى دەرەكتەرگە قاراعاندا, «مەم-ساراپتاما» رمك «قازترانسگاز» ۇسىنعان جوعارىداعى جوبانى ماقۇلداپ تا ۇلگىرگەن. الايدا, سوڭعى شەشىمدى ۇكىمەت ايتاتىنى تۇسىنىكتى. بىراق قالاي الىپ قاراعاندا دا, ەندى وعان تەزدەتىپ ءبىر بايلامعا كەلۋگە تۋرا كەلەدى. ويتكەنى, ەندىگى ۇنسىزدىك استانانىڭ گاز رىنوگىن ءوز بەتىمەن ارەكەت ەتۋگە الىپ كەلەتىندىگىن ۋاقىتتىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىر.
سۇڭعات الىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
