جيىن ادەتتەگىدەي باستالدى. الدىمەن ەكى ەلدىڭ مەملەكەتتىك تۋلارى كوتەرىلىپ, ءانۇراندارى ورىندالدى. سودان كەيىن قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەرلان حايروۆ قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى. ۆيتسە-مينيستر قازاقستان مەن ۇلىبريتانيا اراسىندا ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس ورناعان 25 جىلدىڭ ىشىندە مەملەكەتتەر اراسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق دامۋىنىڭ جوعارى قارقىنى ورىن العاندىعىن اڭگىمەلەدى. « ۇلىبريتانيا قازاقستاننىڭ ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ۇزدىك وندىعىنا كىرەدى جانە تىكەلەي ينۆەستيتسيا كولەمى بويىنشا التىنشى ورىندا تۇر. ەلدەرىمىز اراسىنداعى مادەني بايلانىستاردىڭ دا دەڭگەيى جوعارى ەكەندىگىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. قازاقستان ستۋدەنتتەرى ۇلىبريتانيادا ءبىلىم الۋدا. استانا مەن الماتىدا بريتان مەكتەپتەرى بار. ەلىمىزدە بريتان ادەبيەتىنىڭ دە تانىمال ەكەندىگىن ايتا كەتكەن ءجون. شەكسپيردى ەستىمەگەن وقىرمان, گارري پوتتەردى بىلمەيتىن بالا جوق.
ۇلىبريتانيا ءداستۇردى ۇستاناتىن ەلدەردىڭ ءبىرى سانالادى. بۇل رەتتە قازاقستان مەن ۇلىبريتانيا داستۇرلەرىنىڭ ءبىر-بىرىمەن جاقىن ەكەندىگىن ەسكە سالعان ورىندى. بريتاندىقتار سياقتى ءبىز دە شايدى جاقسى كورەمىز», دەدى ەرلان حايروۆ.
حانزادا ريچارد ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك ەكسپو كورمەسىنىڭ 1951 جىلى لوندوندا وتكەندىگىن ايتىپ, سول شارانىڭ العاشقى سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى بولعانىنا قاراماستان, وعان نەبارى 25 ەل عانا قاتىسقانىن جەتكىزدى. «ال قازاقستان استاناسىنداعى كورمەگە 100-دەن استام ەلدىڭ قاتىسۋى – زور جەتىستىك. ءبىز استاناداعى ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىسۋ تۋرالى شەشىمدى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قابىلدادىق», دەدى ول.
ماركە, توسكانا مەن ۋمبريا ءوز جەتىستىكتەرىن كورسەتتى
ەكسپو-2017 قالاشىعىندا يتاليانىڭ ءۇش بىردەي ايماعى – ماركە, توسكانا مەن ۋمبريا ءوز جەتىستىكتەرىن كورسەتتى. اتالعان ايماقتار بالامالى ەنەرگيا جوبالارىمەن بىرگە, وڭىرلەرىنە ءتان تاۋارلار مەن بۇيىمداردى الىپ كەلگەن.
يتاليانىڭ ورتالىق ايماقتارىن بىرىكتىرىپ كورسەتۋدىڭ وزىندىك ءمانى بار. بۇگىندە ماركە, توسكانا مەن ۋمبريانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق بايلانىسى تىعىز. دەگەنمەن, ءاربىر ايماقتىڭ وزىنە ءتان ءوندىرىسى مەن كاسىبى بار. ماسەلەن, ماركە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جاعىنان ىلگەرى كەلەدى. ادريات مۇحيتى بويىندا ورنالاسقان كۋرورتتارعا تۋريستەر ءجيى بارادى. وسى ايماقتىڭ وندىرىستىك الەۋەتى دە جوعارى. بىلعارى, اياق كيىم, توقىما, اعاش پەن جيھاز, مەحانيكا, تاماق ونەركاسىبى, كەمە جاساۋ – ءبارى-ءبارى ماركەنىڭ ءداستۇرلى سالالارى. وعان قوسا, جاڭا تەحنولوگيا نەگىزىندە يننوۆاتسيالىق ءوندىرىس ورىندارى دا جاقسى دامىپ كەلەدى.
توسكانا ايماعى ەۋروپانىڭ قاق ورتاسىندا ورنالاسقان. ەكونوميكاسى سان سالالى. سودان بولار, ول جەردە مىڭداعان كومپانيا جۇمىس ىستەيدى. يتالياداعى بىلىكتى مامانداردىڭ ءبىرازى سول جەردە ەڭبەك ەتەدى. سەبەبى, ايماق باسشىلىعى ءوز كاسىبىن جاقسى بىلەتىن ادامداردى ۇستاپ قالۋعا تىرىسادى. وسىنىڭ ارقاسىندا گەوتەرميا, بيوماسسا, جەل مەن سۋ ەنەرگەتيكاسى, ينتەللەكتۋالدى جۇيەلەر جانە تاعى باسقا سالالار قارقىندى ءوسۋ جولىن تاپقان.
ۋمبريا – ماركە مەن توسكانانىڭ اراسىندا جاتقان ايماق. وندا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ شارالارىنا باسىمدىق بەرىلگەن. سونداي-اق, قولونەر سالاسى جاقسى دامىعان. ء«بىز ءاربىر ايماقتىڭ ەرەكشەلىگىن كورسەتە وتىرىپ, ۇشەۋىنىڭ بايلانىسىن – ءوزارا سينەرگياسىن كورسەتۋدى كوزدەيمىز. ماركە, توسكانا مەن ۋمبريا يتاليانىڭ «ورتالىعى» بولىپ سانالادى. ءۇش ايماقتىڭ اراسىندا ينتەللەكتۋالدى, مادەني-تاريحي جانە الەۋمەتتىك قارىم-قاتىناس جاقسى. دەگەنمەن, ءاربىر ايماق ءوز ەرەكشەلىگىن ساقتاۋعا تىرىسادى», دەيدى ماركە ايماعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى اننا كازيني.
ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى جەتىستىكتەردەن بولەك, يتاليا ايماقتارى كەراميكا كورمەسىن دە اشتى.
ليتۆا كۇنىندەگى لازەرلىك شوۋ
ەكسپو-2017 كورمەسى قالاشىعىندا ليتۆانىڭ ۇلتتىق كۇنى باستالدى. سالتاناتتى راسىمدە «استانا ەكسپو-2017» كوميسسارى ءراپىل جوشىباەۆ بيىل قازاقستان مەن ليتۆانىڭ ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناسىنا جيىرما بەس جىل تولاتىندىعىن ەسكە سالدى. ول سونىمەن قاتار ەكى ەل اراسىندا سەنىمدى دوستىق پەن ىسكەرلىك قاتىناس بەرىك ورناعاندىعىن اتاپ ءوتتى.
«سوڭعى جىلدارى ساۋدا اينالىمى 300 ملن دوللاردى قۇرادى. ليتۆا حالىقارالىق كورمەنى قازاقستاندا وتكىزۋدى قولداعان العاشقى ەلدەردىڭ ءبىرى», دەدى «استانا ەكسپو-2017» كوميسسارى.
قازاقستانداعى ليتۆا رەسپۋبليكاسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ۆيتاۋتاس ناۋدۋجاس الەمدەگى ەنەرگەتيكانىڭ «جاسىل» بولىپ جاتقاندىعىنا باسا نازار اۋداردى. ء«بىز جەر ءجۇزى كوز تىككەن وسى كورمەگە «ەنەرگيا» تاقىرىبىنداعى ءبىلىمىمىزدى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ءۇش ايعا كەلدىك. ءبىزدىڭ ەسەبىمىز بويىنشا, 2050 جىلعا قاراي جەردەگى ادام سانى 9 ميللياردقا جەتەدى جانە حالىقتىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى قالادا تۇرادى. بۇل ۋاقىتقا دەيىن, 2000 جىلمەن سالىستىرعاندا ەنەرگياعا دەگەن سۇرانىس ەكى ەسە وسەدى», دەدى ۆيتاۋتاس ناۋدۋجاس.
موناكومەن مۇددەمىز توعىسادى
موناكو xانزاداسى ەكسپو-داعى ۇلتتىق كۇنىنە مونتە-كارلونىڭ تسيركىن الىپ كەلدى. مارتەبەلى مەيمانداردى پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «نۇر الەم» پاۆيلونىنىڭ الدىندا كۇتىپ الدى.
مەرەكەلىك كونتسەرتتە حانزادا II البەرت ءوزىنىڭ جىلى لەبىزىن ءبىلدىرىپ, بۇل كورمەنىڭ ەكىجاقتى بايلانىستاردى نىعايتۋعا تاعى ءبىر مۇمكىندىك بەرىپ وتىرعانىن ايتتى. ء«بىز ءۇشىن كورمەگە قاتىسۋ – ۇلكەن قۇرمەت. قازاقستان مەن موناكو ءبىر-بىرىنە ۇقسامايدى. دەگەنمەن, ماقسات-مىندەتتەرىمىز ءبىر. ول – جاسىل ەكونوميكانى دامىتۋ, بالامالى ەنەرگەتيكانى نىعايتۋ», دەدى xانزادا.
موناكو باسشىسى قازاقستاننىڭ بالامالى ەنەرگەتيكا بويىنشا 2050 جىلعا دەيىنگى ماقساتتارىن جاقسى بىلەتىنىنە توقتالىپ, ءوز مەملەكەتىنىڭ سول جىلعا دەيىن كومىرقىشقىل وندىرىستەردەن تولىعىمەن باس تارتۋدى كوزدەيتىنىن اتاپ ءوتتى. «قازىردىڭ وزىندە ءبىراز جوبالار قولعا الىندى. 2050 جىلعا دەيىن از ۋاقىت قالدى. سوندىقتان, قازىردەن باستاپ ارەكەت ەتۋ كەرەك. وعان دەيىن ءبىز تولىعىمەن بالامالى قۋات كوزدەرىنە كوشەمىز. وعان ەش كۇمانىڭىز بولماسىن», دەدى II البەرت.
مەرەكەلىك شارا بارىسىندا مونتە-كارلودان كەلگەن تسيرك ارتىستەرى ونەر كورسەتىپ, قۋىرشاقتار تەاترىمەن كورەرمەننىڭ كوڭىلىن كوتەردى.
قىتايمەن قاتىناس قارقىن الىپ كەلەدى
ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىندەگى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ پاۆيلونىندا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى, استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى, «يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى» اۆتونومدىق كلاستەرلىك قورى جانە «Zhejiang «Jumore» E-commerce Co. Ltd» كومپانياسى اراسىندا ءوزارا تۇسىنىستىك جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
چجەتسزيان پروۆينتسياسىنىڭ كۇنى اياسىندا وتكەن بۇل شاراعا وسى پروۆينتسيا ۆيتسە-گۋبەرناتورى ليان ليمين, قحر حالىقارالىق ساۋدانى دامىتۋعا ىقپال ەتۋ جونىندەگى كوميتەت توراعاسىنىڭ ورىنباسارى چەن چجوۋ, قحر-دىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى چجان حانحۋەي قاتىستى. قول قويىلعان قۇجاتتار اياسىندا تاراپتار «جىبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋى» باستاماسى مەن «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىندا كورسەتىلگەن ماقسات-مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ, قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى شەڭبەرىندە ەكونوميكانىڭ جەدەلدەتىلگەن جاڭعىرۋىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا تسيفرلىق سەرۆيستەردى ەنگىزۋ جانە وعان جاعىمدى جاعداي جاساۋ ءۇشىن ىنتىماقتاسىپ جۇمىس ىستەۋگە كەلىستى.
«Jumore» كومپانياسى ءتيىستى ونلاين-پلاتفورمانى پايدالانۋ ارقىلى قازاقستاندىق جانە قىتايلىق كومپانيالار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ورناۋىنا جاعداي جاساۋمەن, ەلەكتروندىق كوممەرتسيا, لوگيستيكالىق جانە قارجى قىزمەتى سالالارىن دامىتۋمەن اينالىسادى, اۆتونومدىق كلاستەرلىك قورى قاجەتتى ساراپتاما مەن وپەراتسيالىق باقىلاۋ جاسايدى. استانا قالاسى اكىمدىگى تەحنولوگيالىق كاسىپكەرلىكپەن اينالىساتىن كومپانيالار مەن ستارتاپتاردى تارتپاق. ال احقو ءوز كەزەگىندە ونلاين-پلاتفورما بازاسىنداعى قارجىلىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا باعىتتالاتىن كومپانيالار مەن ستارتاپتاردىڭ جۇمىسىنا قاجەتتى قولداۋ كورسەتۋمەن اينالىسادى.
توپتامانى ازىرلەگەن
اسحات رايقۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
