ت.ق ۇلىباەۆ: «جەمقورلىقپەن كۇرەس بيزنەستى قولداۋدىڭ نەگىزى»

«اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ تورالقا توراعاسى  سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى جونىندەگى رەسپۋبليكالىق كاسىپكەرلەر فورۋمىندا ءوز پىكىرىن ورتاعا سالدى, دەپ حابارلايدى palata.kz. فورۋم جۇمىسىنا مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى قايرات قوجامجاروۆ پەن «اتامەكەن» ۇكپ تورالقا توراعاسى تيمۋر ق ۇلىباەۆ, سونداي-اق, قر پارلامەنتى دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ, ازاماتتىق جانە كۆازيمەملەكەتتىك سالا وكىلدەرى, بيزنەس-قاۋىمداستىق جانە باسقا دا تاراپتار قاتىستى. قايرات قوجامجاروۆ كوپتەگەن ىستەر اتقارىلىپ, زاڭدار قابىلدانعانىمەن, سىيبايلاس جەمقورلىقتان تولىق ارىلۋ مۇمكىن بولماي وتىرعانىن جەتكىزدى. «بۇگىنگى شارا وتاندىق بيزنەستى جاقسارتۋعا ءوز اسەرىن تيگىزەدى دەگەن سەنىمدەمىز. ول ءۇشىن تاۋەلسىزدىكتىڭ وتكەن جىلدارى بيزنەستى جۇرگىزۋگە قولايلى قۇقىقتىق نەگىز قالانىپ, رۇقسات بەرۋ-باقىلاۋ قىزمەتتەرى ىقشامدالدى. الايدا ءالى دە كاسىپكەرلىككە قىسىم كورسەتىلىپ جاتقانىن اڭعارۋعا بولادى. ءار مەملەكەتتىك قىزمەتكەر قوعامعا قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ, كاسىپكەرلىك سالانى قولداۋ اسىل مىندەتى ەكەنىن ەستەن شىعارماۋى ءتيىس. ەندى اگەنتتىكتىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ باسشىلارى بيزنەستى شەنەۋنىكتەردىڭ ءجونسىز كيلىگۋىنەن قورعاۋى تۇرعىسىنان باعالانادى. بيزنەس تە پارا بەرۋگە, زاڭدى بۇزۋعا بەيىم بولىپ تۇرماۋى كەرەك. بۇل ماسەلەدە ۇستانىمىمىز ايقىن, باعىتىمىز نىق», - دەپ مالىمدەدى ول. «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ تورالقاسى توراعاسى تيمۋر ق ۇلىباەۆ تا ۇلتتىق پالاتا جەمقورلىققا قارسى كۇرەستە مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارعا كومەككە كەلۋگە ءازىر ەكەنىن, قازاقستان زاڭناماسىندا «كورپوراتيۆتىك سىبايلاس جەمقورلىق» ۇعىمى ءالى دە كورىنىس تاپپاعان اتاپ ءوتتى. ماسەلەن «اتامەكەن» ۇكپ جىل سايىنعى «ىسكەرلىك احۋال» زەرتتەۋى شەڭبەرىندە «كاسىپكەرلەر كوزقاراسىنداعى جەمقورلىق جاعدايى» ارنايى شولۋىن دايىنداعان. ول بويىنشا سوڭعى 5 جىلدا جەمقورلىق دەرەكتەرى 11%-عا جيىلەگەن, ياعني ءار بيزنەسمەننىڭ ەكىنشىسى كۇندەلىكتى ونىمەن جولىعۋدا. «قازاقستان «Transparency International» حالىقارالىق زەرتتەۋ دەرەگىندە جەمقورلىق جاعدايى بويىنشا 123-ءشى ورىندا تۇر. وسى ورايدا ەلباسىنىڭ ەلىمىزدى الەمنىڭ دامىعان 30 مەملەكەتى قاتارىنا ەنگىزۋ تاپسىرماسىن ۇمىتپاعان ءجون, ياعني ازاماتتىق قوعامنىڭ قولداۋىنسىز, تەك جازالاۋ شارالارىمەن احۋالدى تۇبەگەيلى وزگەرتە المايمىز. جەمقورلىققا تەك بىرلەسە تويتارىس بەرۋگە بولادى, - دەپ «اتامەكەن» ۇكپ جەتەكشىسى ءسوزىن جالعادى. – بۇل رەتتە ۇكىمەتپەن بىرلەسكەن رايدا ليتسەنزيالار مەن رۇقسات بەرۋلەر 72 پايىزعا قىسقارىپ, جەكە زاڭ باپتارىنا توپتاستىرىلدى. ەندىگى ساتتە جاڭا رۇقسات تۇرلەرىن قولدانۋ ءۇشىن شەنەۋنىكتەرگە بيزنەسكە رەتتەۋشى اسەر ەتۋ تالداۋىنان وتۋدەن بولەك, پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ قولداۋىن يەلەنگەنى قاجەت بولادى». «مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ تەكسەرۋ پاراقتارىندا 28 مىڭنان استام تالاپ بار. سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قاداعالاۋ باعىتىندا قازىرگى كەزدە 63 سانيتارلىق ەرەجە بولسا, ونىڭ 11 مىڭنان استامى كاسىپكەرلەرگە قويىلاتىن تالاپتار بولىپ وتىر. بۇنىڭ ءبارىن ورىنداۋ مۇمكىن ەمەس, ياعني بۇل جايتتار پاراقور شەنەۋنىكتەردى ەركىنسىتىپ, جۇگەنسىز كەتۋىنە جول اشۋدا. سايكەس تالاپتاردىڭ 82%-ىن قىسقارتىپ, 2 مىڭعا جۋىعىن عانا قالدىرۋدى ۇسىنامىز», - دەپ نۇسقادى ۇكپ تورالقا توراعاسى. سونىمەن قاتار, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى, زاڭنامانى ىزگىلەندىرۋ جۇمىستارىنا بەلسەندى اتسالىسىپ, اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىقتار جايلى كودەكسكە 25 تۇجىرىمدامالىق ۇسىنىس جاساعان. نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردى قوعامدىق جەمقورلىققا قارسى ساراپتاۋ جۇرگىزىلۋدە. وسى ورايدا, كەلەسى جىلى, بۇل جۇمىسقا اگەنتتىكتىڭ دە قاتىسىپ قالۋى ىقتيمال. «ۇكىمەتپەن كەلەسى جىلدان باستاپ مەكتەپتەردە «كاسىپكەرلىك نەگىزدەرى وقىتىلاتىنىن كەلىستىك. بۇل باعدارلاما اياسىندا جەمقورلىققا قارسى مادەنيەت قالىپتاستىرۋ جونىندە ارنايى كۋرستار قوسۋ كەرەك. بالالىق شاقتان جاستاردىڭ بويىندا سىبايلاس جەمقورلىققا مۇلدە توزبەۋشىلىك قاسيەتىن تاربيەلەگەنىمىز ابزال», - دەدى تيمۋر ق ۇلىباەۆ. بيىلعى «اتامەكەن» سەزىندە قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل حارتياسىن بەكىتىلگەنى بەلگىلى. بۇل قۇجات ەلىمىزدىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساياساتىن ىسكەر توپتاردىڭ ءسوزسىز قولدايتىندىعىن ايقىنداۋدا. حارتيا حالىقارالىق الدىڭعى قاتارلى تاجىريبەگە نەگىزدەلگەن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن ەنگىزۋ جونىندەگى وتاندىق بيزنەستىڭ ەرىكتى مىندەتتەمەسىنەن شىعادى. تيمۋر ق ۇلىباەۆ ۇكپ مەن اگەنتتىك بىرلەسە ازىرلەگەن 2017 جىلعا ارنالعان جول كارتاسى ناقتى قادامداردان تۇراتىنىن اتاپ ءوتتى. بىرىنشىدەن سالىقتىق اكىمشىلىك ەتۋ, ۆەتەرينارلىق قاداعالاۋ سياقتى 16 سالاداعى جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىنە تالداۋ جۇرگىزىلىپ, ەكىنشىدەن اتالعان تالداۋ نەگىزىندە كەلەسى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە قاتىستى ۇسىنىستار بەرىلمەك. ۇشىنشىدەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورداعى جەمقورلىققا قارسى تەتىكتەردى جەتىلدىرۋ جاعى قاراستىرىلماق. «جەمقورلىقپەن كۇرەس شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا قولايلى بيزنەس-ورتا قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى قۇرامداس بولىگى», - دەپ تۇيىندەدى «اتامەكەن» ۇكپ باسشىسى تيمۋر ق ۇلىباەۆ.