الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتى تۋ ەتكەن

قازاق حالقى الميساقتان مۇقتاج جاندارعا كومەك قولىن سوزىپ, زارۋلەرگە قامقورلىق كورسەتۋدى ادامي پارىزدىڭ باستى بەلگىسى ساناعان. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلىندا ەلباسى وسى ءبىر حالىقتىق ءداستۇرلى قاعيداعا باسىمدىق بەرىپ, جىلدان-جىلعا ەل ەكونوميكاسى ارتىپ, الەۋەتى نىعايعان سايىن ەلىمىزدىڭ از قامتاماسىز ەتىلگەن توپتارىنا الەۋمەتتىك قامقورلىق جاساۋدى جۇيەلى تۇردە مەملەكەتتىك دەڭگەيگە كوتەرىپ كەلەدى. بۇل – ارداگەرلەردى, انا مەن بالانى قولداۋ, مۇگەدەكتەردىڭ تولىققاندى ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن جاعداي جاساۋ جانە باسقا كەشەندى الەۋمەتتىك كومەكتەر. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىندا وسى سالاداعى ومىرشەڭ رەفورمالار مەن قول جەتكەن يگى جەتىستىكتەر تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆانى كەلەلى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.  – تامارا قاسىمقىزى, تاۋەلسىزدىگىنە ەندى عانا قول جەتكىزگەن قازاقستاننىڭ العاشقى قالىپتاسۋ كەزەڭىندە قانداي الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسى بولدى؟ جاس مەملەكەت بۇل سالادا ءتيىمدى رەفورما جۇرگىزۋدى قالاي ءىس جۇزىنە اسىردى؟ – جارتى الەمدى «اشسا الاقانىندا, جۇمسا جۇدىرىعىندا» ۇستاعان كسرو تاراعاننان كەيىن قازاقستان باسقا دا وداقتاس رەسپۋبليكالار سياقتى وتە قيىن جاعدايدى باس­تان كەشىردى. ەكونوميكاسى كۇيرەگەن جانە قازىناسىندا اقشاسى دا جوق ەدى. ءتىپتى, باي تابيعي رەسۋرس­تارىمىز دا ءبىزدى قورعاي المادى. مۇناي سالا­سىن­داعى الەمدىك ويىنشىلار جاڭا عانا قۇرىل­عان, ونىڭ ىشىندە بۇرىنعى كەڭەستىك كەڭىستىك­تەگى مەملەكەتپەن جۇمىس ىستەۋگە اسىقپادى. وسىنداي كۇردەلى قيىندىقتارعا قارا­ماستان, تاۋەلسىز قازاقستان تۇڭعىش پرەزي­دەن­تىمىزدىڭ كورەگەندىگىنىڭ ارقاسىندا اتا زاڭىن قابىلداي وتىرىپ, مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەرىن بىردەن دەكلاراتسيالادى. تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىنگى العاشقى جىلدارى ەلىمىزدە بۇرىنعى كەڭەستىك الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىن: ءتۇرلى دەڭگەيدەگى ەڭبەك تابىسىنا قاراماستان بارلىعىنا بىردەي تەڭدەي ىنتىماقتى زەينەتاقىنى جانە ازاماتتاردىڭ شەكتەلگەن سانىنا جاردەماقىلاردىڭ ماردىمسىز مولشەرىن ساقتاپ قالۋعا تىرىستىق. – ال جاڭا زەينەتاقى رەفورماسىن قازاقستاندىقتار قالاي قابىلدادى؟ – ارينە, العاشقىدا جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىنە كوشۋدى تۇرعىندار سەنىمسىزدىكپەن قابىلدادى. بۇل قالىپتى جاعداي, ويتكەنى ول كەزدە ءبىز ءومىر بويى زەينەتاقىعا اقشا جيناۋدىڭ نە ەكەنىن تۇسىنبەدىك قوي, ويتكەنى ءبىز ەڭبەك مەرزىمى اياقتالعاننان كەيىن مەملەكەت بىزگە زەينەتاقى تولەۋگە كەپىلدىك بەرەتىنىنە ۇيرەنگەنبىز. بىراق رەفورما جاساۋ قاجەت بولدى. ادامدار ءوز ەڭبەكاقىلارىنان اقشا اۋدارۋ نە ءۇشىن قاجەت ەكەنىن جانە مەملەكەت زەينەتاقى تولەۋ مىندەتىنەن نەگە «اياق استىنان» باس تارتقانىن تۇسىنبەدى. جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورلارى جوق بولىپ كەتەدى, ادامدار اقشاسىنان ايىرىلىپ قالادى دەگەن سەنىمسىزدىك تە بولدى. بۇل 1998 جىل بولاتىن... بۇگىندە, سەنىمسىزدىك تۋدىرعان جاڭا زەينەتاقى جۇيەسى جەمىستى جۇمىسىن جالعاستىرۋدا جانە ودان ءارى جەتىلدىرىلىپ, زەينەتكەردىڭ بەرىك سەنىمىنە يە بولۋدا. ءيا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ باتىل باس­تا­­ما­لارىنىڭ ناتيجەسىندە ەلىمىزدە ءۇش دەڭ­گەيلى زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ جۇيەسى تولىق قۇرىلدى. بۇعان قوسا, ول بولا­شاق زەينەتكەرلەردىڭ سالىمىنا عانا نەگىزدەلىپ وتىرعان جوق. مەملەكەت زەينەتاقى تولەمدەرىنە ءوزىنىڭ «قارجىلاي قاتىسۋىن» ودان ءارى دە جالعاستىرىپ كەلەدى. بىزدەگى زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ ءبىرىنشى دەڭگەيى – 2005 جىلدان باس­تاپ ەنگىزىلگەن مەملەكەتتىك بازالىق زەينەتاقى تولەمى جانە ول ەڭبەك ءوتىلى مەن تابىسىنىڭ بولۋ-بولماۋىنا قاراماستان, زەينەتكەرلىككە شىققان بارلىق ازاماتتارعا تاعايىندالادى. ونىڭ مولشەرى 2005 جىلعى 3 000 تەڭگەدەن 2016 جىلى 11 965 تەڭگەگە دەيىن نەمەسە 4 ەسەگە ارتتى. اعىمداعى جىلى ونى تولەۋگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن – 293 ملرد تەڭگە كوزدەلگەن, بۇل 2005 جىلمەن سالىستىرعاندا 9,7 ەسە كوپ. ەكىنشى دەڭگەي – بۇل 1998 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن ەڭبەك ءوتىلى بار بارلىق ازاماتتارعا مەملەكەتتىك بيۋدجەت قارجىسىنان تولەنەتىن ىنتىماقتى زەينەتاقى جۇيەسى بولىپ تابىلادى. ءۇشىنشى – جەكە زەينەتاقى جيناقتارى ەسەبىنەن بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنان تولەنەتىن تولەمدەر. قازىرگى زەينەتكەرلەردىڭ زەينەتاقىسى وسىنداي كومپونەنتتەردەن قۇرالاتىنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. – ەلىمىزدىڭ زەينەتكەرلەرىنە لايىقتى كارىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بيۋدجەت­تەن تاعى قانداي كولەمدە قارجى قاراس­تى­رىلعان؟ – ىنتىماقتى زەينەتاقى مولشەرى جىل سايىن ارتىپ وتىرادى. ىنتىماقتى زەينەتاقىنى تولەۋگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2016 جىلعا 1 تريلليون تەڭگەدەن استام قارجى قاراستىرىلعان. بۇل رەتتە 1999 جىلمەن سالىستىرعاندا ىنتىماقتى زەينەتاقى مولشەرى 4 179 تەڭگەدەن 43 324 تەڭگەگە دەيىن 10,5 ەسەگە ارتتى. زەينەتاقىنىڭ ەڭ تومەنگى مولشەرى بۇگىندە 25,8 مىڭ تەڭگە, ال ەڭ جوعارعى مولشەرى – 65,2 مىڭ تەڭگە. بىراق مۇنىمەن زەينەتاقى جۇيەسىندەگى رەفورمالار اياقتالمايدى. ەلباسىنىڭ جارلىعىنا سايكەس, 2014 جىلدىڭ 18 ماۋسىمىندا 2030 جىلعا دەيىن زەينەتاقى جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ بويىنشا تۇجىرىمداما قابىلداندى. وندا ىنتىماقتى جۇيەگە دە, جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىنە دە قاتىسۋ وتىلىنە بايلانىستى زەينەتاقى مولشەرىن بەلگىلەۋ ەسەبىنەن 2018 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ بازالىق زەينەتاقى تاعايىنداۋ تارتىبىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ كوزدەلگەن. بۇل ەڭبەك ءوتىلى جوعارى, بىراق زەينەتكە شىعۋ ساتىندە تابىسى تۋرالى مالىمەت بولماۋىنا, سونىمەن بىرگە, زاڭنامامەن بەلگىلەنگەن شەكتەۋلەرگە بايلانىستى از مولشەردە زەينەتاقى الۋشى زەينەتكەرلەر ءۇشىن زەينەتاقى تولەمىنىڭ مولشەرىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تۇجىرىمداما بويىنشا جۇزەگە اسىرىلاتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە تۋرالى ەرەكشە ايتىپ وتكەن ءجون. ول – جۇمىس بەرۋشىنىڭ 5% مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارىن ەنگىزۋ ەسەبىنەن زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ جاڭا شارتتى-جيناقتاۋشى كومپونەنتىن ەنگىزۋ. بۇل جاڭالىقتىڭ باستى باسىمدىعى جۇمىس بەرۋشى جارنا تولەگەن زەينەتكەر, ەگەر ونىڭ قاتىسۋ ءوتىلى بەس جانە ودان دا كوپ جىل بولسا, ونىڭ شارتتى زەينەتاقى شوتىندا قارجى بىتكەنىنە قاراماستان وسى كومپونەنتتەن ءومىر بويى زەينەتاقى الاتىن بولادى. – الەۋمەتتىك سالانىڭ تەك زەينەتاقى تولەۋمەن شەكتەلمەيتىنى, مۇندا باسقا دا كوپتەگەن ماڭىزدى ماسەلەلەر بار ەكەنى بەلگىلى. اتاپ ايتقاندا, مۇگەدەكتەرگە كومەك, ولاردى بىردەي مۇمكىندىكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ جانە جۇمىسپەن قامتۋ. قازاقستاندا تاۋەلسىزدىك جىلدارى مۇگەدەكتەردى قورعاۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان قانداي كەشەندى شارالار قابىلداندى؟ – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مۇگە­دەك­تەردىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋى تۋرالى» ءبىرىنشى زاڭ 1991 جىلى قابىلداندى. وندا العاش رەت مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ماقساتى مۇگەدەكتەرگە تەك كومەك كورسەتۋ ەمەس, ولاردىڭ تولىققاندى ءومىر سۇرۋىنە تەڭ مۇمكىندىكتەر جاساۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, قۇقىقتىق جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق جاعدايلاردى جاساۋ بولدى. باستى نازار مەديتسينالىق وڭالتۋعا جانە تەحنيكالىق قوسىمشا (كومپەنساتورلىق) قۇرالدار بەرۋگە ءبولىندى. الەۋمەتتىك وڭالتۋدىڭ كەشەندى تاسىلدەرى جانە قوعاممەن بىرىگە قولداۋ كورسەتۋ تۋرالى ول كەزدە تىپتەن ويلاعان دا جوقپىز. «كەمتار بالالاردى الەۋمەتتىك جانە مەديتسينالىق-پەداگوگيكالىق وڭالتۋ ارقىلى قولداۋ تۋرالى» (2002 جىل) جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مۇگەدەكتەردى الەۋمەتتىك قورعاۋ تۋرالى» (2005 جىل) زاڭداردى ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك سالاسىنداعى جاڭا سەرپىن دەپ ايتۋعا بولادى. بۇل زاڭدار باسقاشا تاسىلدەردى كوزدەدى جانە وڭالتۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە, الەۋمەتتىك قولداۋدى كۇشەيتۋگە, مۇگەدەكتەردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالدى. زاڭدار مەن ارنايى باعدارلامالاردى ءىس جۇزىنە اسىرۋ شەڭبەرىندە مۇگەدەكتەردى الەۋمەتتىك قولداۋدى, زاماناۋي تالاپتارعا سايكەس كەلەتىن جاڭا تەحنولوگيالار بويىنشا, تيفلو, سۋردوتەحنيكالىق قۇرالدار جانە كرەسلو-اربا, پروتەزدىك-ورتوپەديالىق بۇيىمداردى بەرۋ, ساناتورلىق-كۋرورتتىق ەمدەۋ جولىمەن ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا, مۇگەدەكتەردىڭ الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدارعا قول جەتكىزۋ جاعدايىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك تۋدى. ال 2006 جىلدان باستاپ العاش رەت مۇگەدەكتەر گيگيەنالىق قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتىلە باستادى. سونىمەن بىرگە, مۇگەدەك جاندار جەكە كومەكشىلەردىڭ, قيمىل ءتىلى ماماندارىنىڭ قىزمەتتەرىن الاتىن بولدى. 2015 جىلدىڭ 20 اقپانىندا قازاقستان «مۇگە­دەكتەردىڭ قۇقىقتارى تۋرالى» تۇجى­رىم­­دامانى راتيفيكاتسيالادى. سونىڭ ءناتي­جەسىندە مەملەكەت مۇگەدەكتەرگە جاردەم­اقى تولەپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار ولار­عا مەديتسينالىق قىزمەتتەر مەن قوسىمشا قۇرال-جابدىقتار بەرە وتىرىپ, ولار­دىڭ قوعامداعى ومىرىنە قولجەتىمدى ورتا جاساعاندىقتان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردى الەۋمەتتىك قورعاۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى. ەلىمىزدە مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا 2012-2018 جىلدارعا ارنالعان شارالار جوسپارى كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇزەگە اسىرىلۋدا. جوسپار شەڭبەرىندە مۇگەدەكتەردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى شەشىلۋدە جانە ولار ءۇشىن قولجەتىمدى ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرىلۋدا. ماسەلەن, وسىدان 10 جىل بۇرىن الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم نىساندارىندا پاندۋستاردىڭ بولۋى كەرەكتىگى تۋرالى تالاپتى كوپ جاعدايلاردا ەلەۋسىز قالدىراتىن بولسا, ال قازىرگى ۋاقىتتا ونى ءتىپتى عيماراتتى جوبالاۋ كەزىندە ەسكەرۋ مىندەتتى بولىپ وتىر. ال جۇمىس ورىندارىنا كەلەتىن بولساق, مۇگەدەكتەردىڭ جۇمىس ورنىنداعى قوندىرعىلار مەن وندىرىستىك ورتاعا قويىلاتىن بىرىڭعاي تالاپتى انىقتاۋ, مۇگەدەكتەردىڭ قوعام ومىرىنە ءساتتى بىرىگۋى مەن جۇمىس ورىندارىن قۇرۋدى جىلدامداتۋ ءۇشىن مۇگەدەكتىڭ جۇمىس ورنىنىڭ ستاندارتتارى بەكىتىلدى. مۇگەدەكتەرگە بەرىلەتىن تەحنيكالىق كومەكشى قۇرالداردىڭ جانە ارناۋلى قوزعالىس قۇرالدارىنىڭ ءتىزىمى جانداندىرىلدى, ەسكىرگەن سۋردو-تيفلوتەحنيكالىق قۇرالدار زاماناۋي كوپ فۋنكتسيالى ەلەكتروندى گادجەتتەرگە اۋىستىرىلدى. كەلەسى جىلدان باستاپ وسىلاردىڭ ءبارىن ودان ءارى كەڭەيتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. وسى تىزىمگە كورۋ فۋنكتسياسى ناشارلاعان ادامدار ءۇشىن جاڭا تيفلوتەحنيكالىق قۇرالداردى, مۇگەدەكتەر ءۇشىن مىندەتتى گيگيەنالىق قۇرالداردى, سال اۋرۋلارىنىڭ سالدارىنان ءوز بەتىنشە ءجۇرىپ تۇرا المايتىندار ءۇشىن قوسىمشا تەحنيكالىق قۇرالداردى قوساتىن بولامىز. – تامارا قاسىمقىزى, ەلىمىز ءوزىنىڭ ايتۋلى مەرەكەسى – قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىق مەرەيلى مەرەكەسىنىڭ قارساڭىندا تۇر. تاۋەلسىزدىك جىلدارى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءالسىز توپتارىنا كورسەتىلگەن قارجىلىق قولداۋ, وسى سالاداعى وزگەرىستەر تۋرالى ايتىپ وتسەڭىز؟ – تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى از قامتاماسىز ەتىلگەن ازاماتتارعا تولەنگەن مەملەكەتتىك جاردەماقىنىڭ مولشەرى ماردىمسىز بولدى. قازىرگى جاعداي مۇلدە باسقاشا. ماسەلەن, 2016 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقىلاردى تولەۋگە 242,8 ملرد تەڭگە كوزدەلدى, بۇل 1999 جىلمەن سالىستىرعاندا 9,4 ەسەگە كوپ. بۇل رەتتە, تاۋەلسىزدىك جىلدارى مۇگەدەكتىگى بويىنشا بەرىلەتىن جاردەماقىنىڭ ورتاشا مولشەرى 9,7 ەسەگە (3 106 تەڭگەدەن 30 191 تەڭگەگە دەيىن), اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋىنا بايلانىستى بەرىلەتىن جاردەماقى 6,3 ەسەگە (4 250 تەڭگەدەن 26 908 تەڭگەگە دەيىن), جاسى بويىنشا تولەنەتىن جاردەماقى 6 ەسەگە (1 980 تەڭگەدەن 11 887 تەڭگەگە دەيىن) ارتتى. 2003 جىلدان باستاپ ەلىمىزدە انا مەن بالانى قولداۋدىڭ كەشەندى شارالارى قالىپتاسا باستادى. بالا تۋىنا جاردەماقى ەنگىزىلدى, سونىمەن بىرگە ونى الۋشىلار سانى العاشقى كەزەڭمەن (2003 جىل) سالىستىرعاندا 2015 جىلى 2,5 ەسەگە ارتتى, ال جاردەماقى مولشەرى 5,1 ەسەگە ارتتى (2003 جىلعى 13 080 تەڭگەدەن 2016 جىلى 66 621 تەڭگەگە دەيىن). ءبىر جاسقا تولعانعا دەيىنگى بالا كۇتىمى بويىنشا جاردەماقى ەنگىزىلدى. قولدانىسقا ەنگىزىلگەن (2006 جىل) ساتتەن باستاپ 2016 جىلمەن سالىستىرعاندا ءبىرىنشى بالاعا تولەنەتىن جاردەماقىنىڭ مولشەرى 4 ەسەگە ارتتى (3 090 تەڭگەدەن 12 213 تەڭگەگە دەيىن). ازىق-ت ۇلىك سەبەتى قۇنىنان تومەن تابىسى بار از قامتىلعان وتباسىلاردى قولداۋ ءۇشىن 18 جاسقا دەيىنگى بالالارعا اي سايىنعى مەملەكەتتىك جاردەماقى كوزدەلدى. 2006 جىلدان باستاپ 2015 جىل ارالىعىنداعى كەزەڭدە بۇل جاردەماقىنى الۋشىلار سانى 23,6%-عا تومەندەدى, بۇل از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ كەدەيلىك شەگىنەن شىعۋ قارقىنىن كورسەتەدى. سونىمەن بىرگە, قيىن ومىرلىك جاعدايلارعا دۋشار بولعان ادامداردى قولداۋ ماقساتىندا مەملەكەت تاراپىنان اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تولەنەدى. 1999 جىلدان باستاپ قۇرامىنا سوعىسقا قاتىسۋشىلار مەن مۇگەدەكتەر, ولارعا تەڭەستىرىلگەن ادامدار, كوپ بالالى انالار مەن وتباسىلار, بارلىق توپتاعى مۇگەدەكتەر جانە ت.ب. كىرەتىن ازاماتتاردىڭ 20 ساناتى ءۇشىن ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقى (امج) تولەۋ جۇزەگە اسىرىلادى. قولدانىسقا ەنگىزىلگەن ساتتەن باستاپ 2016 جىلمەن سالىستىرعاندا امج ورتاشا مولشەرى 7 ەسەگە ارتتى (926 تەڭگەدەن 6474 تەڭگەگە دەيىن). سونىمەن بىرگە, مۇگەدەك بالالاردى تاربيەلەۋشى, اسىراپ الۋشى اتا-انالارعا جانە ولاردىڭ قامقورشىلارىنا ولار كامەلەت جاسقا تولعانعا دەيىن ارنايى جاردەماقى تولەنەدى, ونىڭ ورتاشا مولشەرى قولدانىسقا ەنگىزىلگەن ساتتەن باس­تاپ (2010 جىل) 2016 جىلمەن سالىستىرعاندا 1,6 ەسەگە (14 952 تەڭگەدەن 24 002 تەڭگەگە دەيىن) ارتتى. سونداي-اق, جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگانداردىڭ شەشىمى بويىنشا مۇگەدەك-بالالاردىڭ اتا-انالارى مەن باسقا دا زاڭدى وكىلدەرىنە ۇيدە وقىتقانى ءۇشىن شىققان شىعىن قايتارىلادى. ەكونوميكادا ورىن العان قيىن جاعدايعا قارا­ماستان مەملەكەت قاي كەزەڭدە دە ءوزىنىڭ جاۋ­اپ­كەرشىلىگىنە العان الەۋمەتتىك مىندەتتەمە­لەردى ورىنداۋدان باس تارتپاي, كەرىسىنشە, تولە­نەتىن زەينەتاقى مەن جاردەماقىلاردىڭ, بيۋد­جەت سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەك­اقىسىن ارتتىرۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ شيرەك عاسىرى ىشىندە كەز­دەسكەن قانداي دا ءبىر كۇردەلى ەكونوميكا­لىق قيىندىقتارعا قاراماستان جاس قازاقستان مەملەكەتى الەۋمەتتىك ادىلەتتىككە باعدارلان­عان مەملەكەت بولدى جانە بولىپ قالا بەرەدى. ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ كەز كەلگەن قيىن ساتتە مەملەكەت تاراپىنان كومەك پەن قولداۋ كورە­تىندەرىنە سەنىمى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»