اتاقتى ادامدار قانداي قايىرىمدىلىق جاسادى؟

باي مەن كەدەي ەگىز ۇعىم دەسەك, ادال ەڭبەكپەن مولشىلىققا كەنەلگەنگە قىزىعا دا, قىزعانا قارايتىنىمىز بار. كەدەي-كەپشىكتىڭ دە ءوز ءۋاج-ءپالساپاسى ايتىلىپ جاتادى. الەمدە داۋلەتتىلەر بارشىلىق. ولاردىڭ ءبىرسىپىراسى تىربانىپ ەڭبەك ەتىپ, بيزنەسىن وركەندەتىپ بارىپ, كاسىبىن جولعا قويعاندار. ال ومىردە اياق استىنان بايىپ كەتكەندەر دە بار. بىراق, ولار ەڭبەكتىڭ, كاسىپتىڭ قۇنىن پارىقتاي بەرمەيتىنى انىق. ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز – قالاي تاپسا دا مول قاراجاتقا يە بولعان پەندەنىڭ سول استا-توك بايلىعى ءبىر باسىنان اسىپ-توگىلىپ, ارتىعىن جومارت جۇرەكپەن ۇلەستىرۋىندە بولىپ وتىر. «جاقسىلىقتى باسىڭا قىل, باسىڭنان اسسا – دوسىڭا قىل» دەگەن اتالى ءسوز بار. مول قاراجات يەسىنىڭ الدىمەن ءوزىنىڭ ەت جاقىندارىنا, تۋىستارىنا, دوس-جولداستارىنا قارايلاساتىنى اقيقات. بايلىعى ودان دا اسىپ جىعىلاتىنداردىڭ ويلانا كەلىپ, قايىرىمدىلىققا بەت بۇراتىنى – قاسيەتتىڭ قادىرلىسى سانالسا كەرەك. ماسەلەن, جاقىندا عانا ساۋد ارابياسىنىڭ حانزاداسى ءال-ۆاليد بين تالال بين ابدۋلازيز ءال-ساۋد ءوزىنىڭ 32 ميلليارد دوللارىن ءارتۇرلى دارەجەدەگى قايىرىمدىلىققا جاراتاتىنىن ايتىپ, ايدى اسپانعا بىراق شىعارىپ, بۇل دەگەنىڭ – ادامزات تاريحىنداعى عاجاپ ءىس, الەمدى ەلەڭ ەتكىزگەن ەلەۋلى وقيعا بولدى. حانزادا ءال-ۆاليد: «بۇل مەنىڭ ادامزات الدىنداعى پارىزىم» دەي كەلىپ, ونىسىن الدىمەن توتەنشە جاعدايلاردان زارداپ شەككەن ايماقتارعا, بالالار ۇيلەرىنە, مەكتەپتەر سالۋعا, ءارتۇرلى اۋرۋلاردى ەمدەۋگە جانە الەمنىڭ شەت ايماقتارىندا جاپا شەگىپ وتىرعاندارعا كوپ ۇزاماي بەرىلە باستايتىنىن ايتىپتى. ال «اتاقتى بوكسشى, ساياساتكەر, مۋلتيميلليونەر مەنني پاكياو باسپاناسىز وتانداستارىنا ارناپ 1000 ءۇي سالىپ بەردى» دەگەن حابار دا ەلەڭ ەتكىزدى. «ءفيليپپيننىڭ سارانگاني وڭىرىندەگى وتانداستارىما ارناپ 1000 ءۇي سالىپ, تەگىن تاراتىپ بەردىم, وسى ءۇشىن ءوزىمدى باقىتتى سەزىنۋدەمىن. قۇرىلىستىڭ قاراجاتىن تولىقتاي ءوز قالتامنان شىعاردىم», – دەپ جازعان ول جەكە پاراقشاسىندا. «مۇنىمەن شەكتەلمەي, الداعى ۋاقىتتا تاعى دا باسپانا سالىپ وتانداستارىما ۇلەستىرە بەرەمىن. ويتكەنى, كىتابىمىز ىنجىلدە ادامدارعا قايىرىمدىلىق جاساۋعا شاقىرادى», – دەيدى پاكياو. «ۇندىستاندىق بيزنەسمەن ساۆدجي دحولاكيا قىزمەتكەرلەرىنە ديۆالي مەرەكەسىنە وراي گاۋھار تاستى قىمبات سىيلىقتار ۇلەستىرىپ, ۇزدىك ناتيجە كورسەتكەن قىزمەتكەرلەرگە 1260 كولىك پەن 400 پاتەر سىيعا بەرىپتى» دەگەن جاعىمدى جاڭالىقتى وقىپ: «بارەكەلدى! مىنە, ازامات!» دەپ كۇجىرەيگەنىمىز بار. ال ءوز ەلىمىزدە دە جوعارىدا ايتىلعاندارداي كەرەمەت جومارتتىق بولماسا دا, شاما-شارقىنشا قايىرىمدىلىققا بەت بۇرىپ جاتاتىنداردىڭ ءىس-ارەكەتىنە ريزا بولاسىڭ. ماسەلەن, سوڭعى قارىمدىلىق – مەتسەنات باۋىرجان وسپانوۆتىڭ بوكستان ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى نازىم قىزايبايعا ءۇي سالىپ بەرگەنى بولىپ وتىر. ءتورت بولمەلى جاڭا شاڭىراق الماتى وبلىسىنىڭ قاراساي اۋدانىنا قاراستى ىرگەلى اۋىلىندا بوي كوتەرگەن. كەزدەيسوق كەلگەن باق تا ادامدى باقىتقا كەنەلتەدى. الايدا, بىرەۋدىڭ قايىرىمدىلىعى ارقىلى داۋلەتىن ارتتىرىپ العاندار دا قوعامدا كەزدەسەدى. وتكەن عاسىردىڭ باسىندا قايتىس بولعان بەلگىلى زاڭگەر جانە ينۆەستور چارلز ميللار 1926 جىلى ارتىنا: «ەشقانداي تۋىسقانىم بولماعاندىقتان, ءوزىم ولگەن سوڭ 10 جىلدان كەيىن قالادا 10 جىلداي تۇرعان توعىز بالاسى بار كەدەي ايەلدەرگە 500 مىڭ دوللاردى ءبولىپ بەرەمىن» دەپ قىزىقتى حات قالدىرىپ كەتەدى. راسىندا دا, ۋاقىت وتە كەلە چارلز ميللاردىڭ اماناتى ورىندالادى. ول ولگەن سوڭ توعىز بالاسى بار ءتورت ايەلگە چارلزدىڭ 500 مىڭ دوللارى ءبولىنىپ بەرىلەدى. ال قىتايدىڭ يۋ پانگلين ەسىمدى وليگارحى ءوزىنىڭ وراسان بايلىعىن ۇلدارىنا قالدىرماي, قايىرىمدىلىق قورىنا اۋدارىپ جىبەرگەن. جىلجىمايتىن م ۇلىك پەن قوناقۇي بيزنەسىمەن اينالىساتىن يۋ 2010 جىلى ءوزىنىڭ 470 ميلليون دوللار بايلىعىن قايىرىمدىلىق قورىنا اۋداراتىنىن جاريالادى. سونىمەن قاتار, وزگەلەردى دە وسىنداي قادامعا بارۋعا شاقىردى. سونداي-اق, الەمدە جاساعان قايىرىمدىلىعى تۋرالى جاھانعا جار سالماي-اق, جاسىرىن تۇردە جومارتتىق جاساپ جۇرگەن جاندار دا جەتەرلىك. ماسەلەن, امەريكان-يرلاندىق ميللياردەر چاكە فيني سوڭعى 30 جىل بويى 6,2 ملرد دوللار قارجىسىن قايىرىمدىلىققا جۇمساعان ەكەن. جوعارىداعى جومارت جۇرەكتى جانداردىڭ ىزگىلىكتى ءىسىن تىزبەلەپ ايتۋداعى ويىمىز – بىزدە دە قالاي بايىعانىندا شارۋامىز جوق, بۇگىندەرى مول قاراجاتقا يە بولىپ وتىرعاندار جەتىپ ارتىلادى. سول ازاماتتاردىڭ قىرۋار قارجىسىن شەتەل اسىرىپ, جۇمباق كۇي كەشكەنىنەن گورى ولاردىڭ قايىرىمدىلىق سياقتى قاسيەتتى قارەكەتتەرگە بەت بۇرعاندارى ساۋاپتى ءىس بولار ەدى. جارتى الەمدى جاۋلاعان جاھانگەر الەكساندر ماكەدونسكيدىڭ ولگەن سوڭ تابىتتان قولى شوشاڭداپ شىعا بەرىپتى. سودان ءبىر دانىشپان شىعا بەرگەن الاقانعا ءبىر شوكىم توپىراق سالعان ەكەن, سوندا بارىپ الگى قول سىلق ەتىپ قۇلاپتى. سويتسە جاھانگەر ماكەدونسكي تىرىلەرگە: – ەي, جاراندار, مەن جارتى الەمدى جاۋلاپ, التىننان تاۋ تۇرعىزسام دا و دۇنيەگە ەشتەڭە الىپ بارا جاتقان جوقپىن. مىنە, قاراڭدار, – دەپ, الاقانىن اشىپ كورسەتكەن ەكەن. ايتەكە بي: «باقىت دەگەن قۇس, تاق دەگەن ءتۇس, بايلىق دەگەن مۇز. ماڭگىلىك قالاتىن قايىرىمدى ادال ءىس» دەپتى. تىرشىلىكتە ءتىرى جۇرگەن كىسىنىڭ جاماندىقتان بۇرىن جاقسىلىق جاساۋدى عانا ويلاپ, ۇرلىق-قارلىق ەمەس, قولىنان كەلگەنشە قوعامعا پايدا كەلتىرگەنىنەن اسقان باقىت جوق. كەز كەلگەن ۋاقىتتا جاسالعان كومەك, پايدالى ءىس ادامنىڭ رۋحىن دا كوتەرەتىندىگى اقيقات. «جومارت جۇرەككە يمان قونار, جومارت قولعا اسپانداعى لاشىن قونار» دەمەكشى, جومارتتىڭ ارقاشاندا جولى بولارى ءسوزسىز. بەرىك سادىر, «ەگەمەن قازاقستان».