كونفەرەنتسيانىڭ نەگىزگى ماقساتى جاستاردىڭ ەلدىڭ قوعامدىق, ساياسي, ەكونوميكالىق جانە مادەني ومىرىنە قاتىسۋ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا, ولاردىڭ بويىندا پاتريوتيزم مەن وتانسۇيگىشتىك قاسيەتتەردى قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتۋدى كوزدەدى. ونىڭ جۇمىسىنا جاس عالىمدار, اسپيرانت ىزدەنۋشىلەر, ستۋدەنتتەر, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ, جاستار ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. كونفەرەنتسيادا اقتوبە وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ باستىعى احات مىرزالين قىسقاشا ءسوز سويلەپ, وبلىستاعى جاستار ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ بارىسىن باياندادى. ول بۇل ماسەلەگە وبلىس اكىمى ەلەۋسىن ساعىندىقوۆتىڭ ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. “جاسىل ەل” جانە ستۋدەنتەر قۇرىلىس جاساقتارى جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋداعى ىزدەنىستەردى, جاقسى وقيتىن ستۋدەنتتەرگە گرانتتار ءبولۋ تاجىريبەسىن ءسوز ەتتى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى تاربيە جۇمىسى جانە جاستار ساياساتى دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ماديار قوجاحمەتتىڭ مالىمدەۋىنشە, 2006-2008 جىلدارعا ارنالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 800-دەن استام شارا وتكىزىلىپتى. “مەنىڭ وتانىم – قازاقستان”, “بۇل – ءبىزدىڭ تۋىمىز”, “بۇل – ءبىزدىڭ ءانۇرانىمىز” سياقتى رەسپۋبليكالىق اكتسيالاردىڭ جاستارعا تاربيەلىك ءمانى زور بولعان. ولارعا ەلىمىزدىڭ 4,5 ميلليوننان استام جاستارى اتسالىسقان. قازىر ەلىمىزدە 2009-2011 جىلدارعا ارنالعان “اۋىل جاستارى” جالپىۇلتتىق باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءجۇرىپ جاتىر. جاستارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدە, سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋدا 460 اسكەري-پاتريوتتىق كلۋب جۇمىس ىستەيدى ەكەن. بىلتىر ستۋدەنت جاستار 34 ميلليون ءتۇپ اعاش كوشەتتەرىن وتىرعىزىپ, 51 مىڭ گەكتاردى كوگالداندىرعان كورىنەدى. “قازاقستان جاستارى كونگرەسى” زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى نۇرلان سىدىقوۆ ءوز سوزىندە جاستاردىڭ بويىنداعى ەلجاندىلىق, وتانسۇيگىشتىك, تۋعان جەرگە, مەملەكەتتىك تىلگە دەگەن قۇرمەت سەزىمى تۋرالى وي ءوربىتتى. عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيادا دامىعان ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋدى ماقسات ەتكەن قازاقستاننىڭ بولاشاعى جاستاردىڭ قولىندا ەكەنى, ول ءۇشىن ءبىلىمدى دە بىلىكتى بولۋعا ۇمتىلۋ قاجەتتىگى, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى قاستەرلەي ءبىلۋ كەرەكتىگى ايتىلدى. ۇلتتىق رامىزدەردى قۇرمەتتەۋ, سالت-ءداستۇردى ساقتاۋ, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋ جايىندا اڭگىمە بولدى. كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار سەكتسيالىق وتىرىستاردا “قازاقستاننىڭ رۋحاني-ادامگەرشىلىك دامۋ ماسەلەلەرى: ۇردىستەر, بولمىستار, دامۋ شارتتارى” جانە “قوعامدىق ۇيىمدار قىزمەتىندەگى پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ تاجىريبەسى” دەگەن تاقىرىپتار بويىنشا قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى. ساتىبالدى ءساۋىرباي, اقتوبە وبلىسى.
بالالارعا بازارلىق باياندى بولادى ەلباسى كوتەرگەن ەلدىك ماسەلەنىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى – بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەرمەن قامتاماسىز ەتۋدى شۇعىل جاقسارتۋ. بۇل اقتوبە وڭىرىندە قالاي شەشىلىپ جاتىر دەسەك, وزگە وڭىرلەرمەن سالىستىرمالى تۇردە قاراعاندا “اۋىزدى قۇر شوپپەن ءسۇرتۋدىڭ” ءجونى جوق, تىم ءتاۋىر تالپىنىستار بار. ءبىر سۇيسىنەرلىگى, بۇل باعىتتا جۇيەلى جۇمىستىڭ ءىزى كورىنەدى. كۇنى كەشە عانا تەمىر اۋدانىنىڭ ورتالىعى شۇبارقۇدىق كەنتىندە, قاراكەمەر اۋىلىندا ەكى بىردەي بالاباقشا پايدالانۋعا بەرىلدى. بالاباقشا سالۋ ءبىر كۇننىڭ شارۋاسى ەمەس. سونداي-اق مۇنى جوعارىعا جاعىمدى بولۋ ءۇشىن قولدان جاسالعان شارا دەۋدىڭ دە قيسىنى جوق. ونى بالاباقشالاردى كوپتەپ سالۋدىڭ, جەكەشەلەنىپ كەتكەنىن قايتارىپ الۋدىڭ قايتارىمدى قادامى دەپ باعالاعان ءجون. باسقا اۋدانداردى ايتپاعاندا, 2010-2011 جىلدارى ەكى بالاباقشا پايدالانۋعا بەرىلسە, شۇبارقۇدىق كەنتىندە بۇل ماسەلە كۇن تارتىبىنەن الىنىپ تاستالماق. ال, قاراكەمەر اۋىلىنداعى 25 ورىندىق بالاباقشا 9 ميلليون تەڭگە قارجىعا ءتۇسىپتى. الايدا, وسىنشاما بالا بالاباقشاعا بارىپ, تاربيەلەنسە, ون ادام جۇمىسقا تارتىلىپتى. مىنە, مۇنىڭ ءوزى ەكى قوياندى ءبىر وقپەن اتىپ العانمەن بىردەي ەمەس پە؟ بۇدان تۋرا ون جىل بۇرىن وسى اۋداندا ءتورت بالاباقشا جۇمىس ىستەپ, تۇرعىنداردىڭ 3,5 پايىزىن قامتىسا, قازىر مەكتەپكە دەيىنگى وتىز التى بالالار مەكەمەلەرىندە 1680 بالا تاربيەلەنۋدە ەكەن. ياعني, بالاباقشامەن قامتۋ كورسەتكىشى 74,1 پايىزدى قۇرايدى. جالپى, وبلىس تىزگىنىن ەلەۋسىن ساعىندىقوۆ ۇستاعالى ەل بولۋدىڭ بەسىكتەگى بالادان باستاۋ الاتىنى ۇدايى قاپەردە ۇستالىپ كەلەدى. ەكونوميكا دامىپ, تۇرمىس تۇزەلىپ كەلە جاتقانى دەموگرافيالىق احۋالعا دا ىقپال ەتۋدە. بالا تۋ كوبەيدى. كۇنى كەشەگى جاپپاي جەكەشەلەندىرۋ كەزىندە قولدى بولعان بالاباقشانى قايتارا وتىرىپ, جاڭالارىن پايدالانۋعا بەرىپ جاتقاننىڭ وزىندە وعان سۇرانىس جوعارى. بىراق, جەرگىلىكتى بيلىك قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرعان جوق. شاما-شارقىنشا ماسەلەنى شەشۋدىڭ يكەمدى جولدارىن ىزدەستىرۋدە. جالپى 1991 جىلى اقتوبە وبلىسىندا 438 بالاباقشا بولعان. قازىر 376 مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمە بار, ونىڭ 182-ءسى بالاباقشا دا, قالعانى – شاعىن ورتالىقتار. وبلىستا بالاباقشا سانىن ودان ءارى كوبەيتۋ جاعى قاراستىرىلۋدا. بىلتىر 22 بالاباقشا, 18 شاعىن ورتالىق, بارلىعى 40 مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمە ىسكە قوسىلىپ, 1755 بالدىرعاننىڭ جولى بولدى. ەلىمىز بويىنشا بالاباقشامەن قامتۋ ورتاشا 36,5 پايىزدى قۇرايتىن بولسا, وبلىس بۇل ماسەلەدە الدىڭعى قاتاردا كەلەدى, بۇل كورسەتكىش 63,5 پايىزدى قۇراپ وتىر. 1991-97 جىلدارى بالاباقشالار جابىلۋىنا بايلانىستى بوتەن قولعا ءوتىپ كەتكەن 300-ءدىڭ ۇستىندەگى بالاباقشانىڭ ازىرگە 28-ءى كەرى قايتارىلىپتى. اقتوبە قالاسىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن 2010 جىلى – ءتورت, 2011 جىلى – بەس, 2012 جىلى بەس بالاباقشا سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. جىل اياعىنا دەيىن “اقتوبە - تسەنتر” جانە “ەمشان” فيرمالارى ارقايسىسى 60 ورىندىق ەكى بالاباقشانى پايدالانۋعا بەردى. جالپى, وبلىستا بالاباقشا اشۋعا ۇسىنىس ءبىلدىرىپ جۇرگەن بيزنەس قۇرىلىمدار دا جەتكىلىكتى. سوندىقتان تاياۋ جىلداردا بۇل ماسەلەنىڭ وڭ شەشىمىن تاباتىنىنا سەنىم مول. اقتوبە وبلىسى.
نۇرتاس وڭداسىنوۆ ەسىمى ۇلىقتالدى الاش ارداقتىلارىنىڭ ءبىرى نۇرتاس وڭداسىنوۆ ەكەنى بەلگىلى. وردا بۇزار 34 جاسىندا, 1938 جىلى قازاق كسر حالىق كوميسسارلارى كەڭەسىنىڭ توراعالىعىنا سايلانعان, بۇل جاۋاپتى لاۋازىمدى قىزمەتتى تابانى كۇرەكتەي 13 جىل بويى اتقارعان نۇرتاس ءداندىباي ۇلى تۋرالى اڭىزعا بەرگىسىز اقيقات اڭگىمەلەردىڭ تاسقا باسىلىپ, قالىڭ جۇرتشىلىققا تارالا باستاۋى تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ ەنشىسىنە بۇيىردى. اسىرەسە, “قولىمدا قانشاما بيلىك بولسا دا, بىرەۋدەن كوك تيىن پارا المادىم – قولىم تازا! “ۇشتىكتىڭ” بىرەۋى بولىپ ادامداردىڭ سىرتىنان قول قويىپ, جالا جاپپادىم, ەشكىمنىڭ قانىن موينىما جۇكتەگەنىم جوق – ارىم تازا! ادامداردى اتاعا, رۋعا, جۇزگە بولمەدىم – ءجۇزىم تازا!” – دەگەن سوزدەرى قۇراننىڭ سوزىندەي رياسىز قابىلدانادى. قابىرعالى قايراتكەر حرۋششەۆتىڭ اسىرا سىلتەيتىن اپەرباقان ساياساتىمەن كەلىسىمگە كەلمەي, وڭتۇستىكتەگى ماقتالى ءۇش اۋداننىڭ وزبەكستانعا بەرىلۋىنە ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسىلىق ءبىلدىرىپ, ماسكەۋدىڭ قازاق ەلىنىڭ كەلەشەگىنە كەساپاتىن تيگىزەتىن باسقا دا كوپتەگەن شەشىمدەرىنە قارسى ىمىراسىز پوزيتسيا ۇستاندى. ۇكىمەتتى باسقارعان كەزەڭدە, قايراتكەرلىك قىزمەتىنىڭ گۋرەۆ وبلىسىن باسقارۋعا ارناعان سوڭعى سەگىز جىلىندا مۇنايلى ءوڭىردىڭ, جالپى, رەسپۋبليكانىڭ يندۋستريالىق دامۋىنا مۇرىندىق بولدى, باعا جەتكىسىز باعدارلامالاردىڭ باستاۋىندا تۇردى. قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ ەستەلىگىندەگى مىناداي دەرەكتەرگە نازار سالايىق: “حرۋششەۆتىڭ 1962 جىلدىڭ لايساڭ اقپانىنداعى الماتىعا كەلگەن داڭعازا ساپارى تۇسىندا ن.وڭداسىنوۆ ۇسىنىپ جۇرگەن ماسەلەلەر ارنايى ماجىلىستە قارالدى. ول – ءۇش-اق ماسەلە ەكەن. بارلىعى دا ماڭعىستاۋعا بايلانىستى. وڭداسىنوۆ: “ماڭعىستاۋ تابيعي رەسۋرستارعا, اسىرەسە, مۇنايعا باي, ونى بارلاۋ مەن يگەرۋدى قاتار جۇرگىزۋىمىز كەرەك”, – دەيدى. حرۋششەۆ: “بىزگە ءسىبىردىڭ مۇنايى دا جەتەدى. ماڭعىستاۋعا كۇنىمىز قاراپ تۇرعان ەشتەڭە جوق”, – دەيدى. وڭداسىنوۆ: “ماڭعىستاۋدىڭ ءون بويى تولىپ تۇرعان قۇرىلىس ماتەريالى. ۇلۋ تاستاردى ەلىمىزدە ەندى قانات جايا باستاعان قۇرىلىس ىسىنە كەڭىنەن پايدالانۋ كەرەك”, – دەيدى. حرۋششەۆ: “وسى زامانعى قۇرىلىس يندۋسترياسىنىڭ نانى سەنىڭ قايداعى ءبىر تابيعي تاستارىڭ ەمەس, تەمىر بەتون. نەتكەن كەرىتارتپا نادان ادامسىڭ؟!”, دەپ زىركىلدەپ الا جونەلەدى. وڭداسىنوۆ تالايدان بەرى قۇپيا ازىرلەپ جاساپ, تالاي وداقتىق مينيسترلىكتەردىڭ ادەيىلەپ بارىپ, اۋزىن الىپ تا قويعان سوڭعى ۇسىنىسىن – ماڭعىستاۋعا ماقاتتان تەمىر جول تارتۋ كەرەكتىگىن ايتادى. حرۋششەۆ ونى تىڭداعىسى دا كەلمەي, ورنىنان تۇرىپ كەتەدى. مۇنى كورىپ وڭداسىنوۆ تا قاتقىل اڭگىمەگە كوشەدى. “بۇل ۇسىنىستارىم وتپەيتىن بولسا, وبلىستىڭ جاعدايى وسى مۇشكىل كۇيىندە قالادى. ونى كورىپ, باسشى بولىپ وتىرا المايمىن”, – دەپ جۇرت الدىندا قىزمەتتەن باس تارتادى. قاھارماندىق دراماعا لايىق وسى ساياسي ساحنادان نۇرتاس اعانىڭ نار تۇلعاسى مەن بار بولمىسىن تۇگەل اڭعارۋعا بولادى. بىراق, وزبىر باستىق ونىڭ وزىنە نەگە ۇنامايتىنىن اشىپ ايتپاي, بۇلتالاققا سالىپ, بۇرمالاپ كورسەتەدى. ءبىر كەزدە تىڭ يگەرۋگە وڭداسىنوۆتىڭ كەرىتارتپالىقتان ەمەس, ۇلتجاندىلىقتان ۇمتىلماعانىن حرۋششەۆ جاقسى بىلەدى”. ەجەلگى جيدەلى-بايسىننىڭ كيەلى تۇركىستان تورىندە, ياعني سانالى عۇمىرىندا ادالدىق پەن ادىلدىكتى, ۇلت مۇددەسىن تۋ ەتىپ كوتەرىپ وتكەن قايراتكەردىڭ تۋعان جەرىندە اتىراۋلىق ازاماتتار مۇراجاي تۇرعىزدى, استانا, الماتى, شىمكەنت پەن ماقتاارالدا كوشەلەر مەن ورتا مەكتەپتەرگە ەسىمى بەرىلدى. جاقىندا شاردارا اۋدانىنىڭ جۇرتشىلىعى بيىل تۋعانىنا 105 جىل تولۋى قۇرمەتىنە ءتورت قاقپالى شاھارعا سارىاعاش جاعىنان قاق جارىپ كىرەتىن داڭعىلعا نۇرتاس وڭداسىنوۆتىڭ ەسىمىن بەرگەن ءجون دەپ شەشتى. بۇل ىزگىلىكتى ىسكە اۋدان اكىمى مارعۇلان مارايىم ۇيىتقى بولعانىن اتاپ وتكەنىمىز ابزال. مەرەكەلىك جيىندا قايراتكەردىڭ ومىردەرەكتەرىن, مۇرالارىن وتىز جىل بويى زەرتتەپ, جيناپ, كىتاپ شىعارىپ جۇرگەن استانالىق قالامگەر, قازاقستان جۋرناليستەر وداعى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى گۇلسىم ورازاليەۆا, تۇركىستان قالالىق اقساقالدار كەڭەسىنىڭ توراعاسى, “نۇرتاس وڭداسىنوۆ” قورىنىڭ جەتەكشىسى جارىلقاسىن ازىرەتبەرگەنوۆ, كەنتاۋلىق, شىمكەنتتىك ارداگەرلەر يساحان جۇماباەۆ, سەيىتكامال ءجۇنىسوۆ, اۋدان اكىمى مارعۇلان مارايىم, شاردارا اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى تاڭىربەرگەن اعمانوۆ, ارداگەر ۇستاز جامال تولەشوۆا, الماتىلىق جاس عالىم وسمان ارداق جانە باسقالار جۇرەكجاردى لەبىزدەرىن بەلدىردى. شاردارا ورتا مەكتەبىندە زيالى قاۋىممەن كەزدەسۋ ءوتتى. وسى كۇنى ارتىندا “ۇلت ۇرپاعى – ءتىلى, ءداستۇرى, سالتى! وسىدان ءنار العان ادام عانا ءوز ۇلتىنىڭ وكىلى بولا الادى” دەگەن قاعيدالى ويلارى مەن “قازاقشا – ارابشا”, “قازاقشا – پارسىشا” سوزدىكتەر قالدىرعان تۇعىرلى تۇلعا ارۋاعىنا ارنالىپ اس بەرىلىپ, قۇران باعىشتالدى. نۇرتاس وڭداسىنوۆ ۇكىمەت باسقارعان جىلدارى ءمىرزاشول مەن قىزىلقۇم, شاردارا مەن جاۋشىقۇم وڭىرلەرىندە جاڭا سۋارمالى جەرلەردى يگەرۋ, سىرداريانى بوگەپ, سۋ قويماسى مەن سۋ ەلەكتر ستانساسىن سالۋ سياقتى ماڭىزى جوعارى جۇمىستارعا ارنالعان باعدارلامالار جاساتقان. ۇلى وتان سوعىسى اراعا كىرىپ, ن.وڭداسىنوۆ ارمانى وتكەن عاسىردىڭ ەلۋىنشى, الپىسىنشى جىلدارى عانا جۇزەگە اسىرىلا باستادى. مەرەكەلىك شارالارعا قاتىسۋشىلار شاردارا سۋ قويماسى مەن ەلەكتر ستانساسىنا ەلىم, جەرىم, ۇلتىم دەپ وتكەن قايراتكەردىڭ ەسىمىن بەرۋ تۋرالى تولعامدى وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. جۇمابەك مۇقانوۆ, “شاردارا تىنىسى” گازەتىنىڭ باس رەداكتورى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
الاش رۋحى ايبىندى بولعاي! ماۋلەن جاپپاسباەۆ, جامبىل گۋمانيتارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 4 كۋرس ستۋدەنتى. مەن ءتورت جىلدان بەرى جامبىل گۋمانيتارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پەداگوگيكا فاكۋلتەتىندە وقىپ ءجۇرمىن. تۋعان جەرىم قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ارال ءوڭىرى. قۇداي قالاسا, بارىس جىلى وقۋدى ءبىتىرىپ, قولىما ديپلوم الامىن. سوندىقتان جوعارى وقۋ ورىندارىن بىتىرگەلى وتىرعان بارشا باۋىرلارىما جۇمىسقا ورنالاسۋدا, وتباسىن قۇرۋدا, ءسويتىپ ەل-جۇرتىنا قال-قادەرىنشە قىزمەت ەتۋدە اق جول تىلەيمىن. اۋىلدىق جەرلەرگە جۇمىسقا بارۋعا تاۋەكەل ەتكەن ديپلومدى جاستارعا مەملەكەت پەن جەرگىلىكتى بيلىك تاراپىنان جاسالىپ جاتقان جەڭىلدىكتەر ءتۇرى كوبەيە بەرسە ەكەن دەگەن دە يگى تىلەگىم بار. ەڭ باستىسى, ارينە, جاڭا جىلدا دۇنيە تىنىش, ەلىمىز امان بولىپ, مەملەكەتىمىز داعدارىس “داۋىلدارىنا” قاراماستان, مەجەلى ماقساتتارىنا سۇرىنبەي جەتە بەرسە دەيمىن. جانە ەلىمىزدىڭ ەقىۇ توراعالىعى قۇتتى بولىپ, سول توردەن ايتىلعان قازاق كوشباسشىسىنىڭ وي-پىكىرى دۇنيە ءجۇزىن مويىنداتىپ, قازاق حالقىنىڭ مەرەيى وسە بەرسە, قانەكي. ايتپاقشى, وبلىسىمىزعا, قالامىزعا جاڭا جىلدىڭ قارساڭىندا جاڭا باسشىلار تاعايىندالىپ جاتىر. سول اعالارىمىز انا ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن اسقاقتاتۋعا ءبىر ادامداي ۇلەس قوسسا. سوندا مەملەكەتتىك تىلدەگى ءىس-قاعازدار ءورىسى كەڭىپ, وڭىردەگى مەملەكەتتىك ءتىل تۇرعىسىنداعى اقساپ جاتقان ماسەلەلەر دە جاقسارار ەدى. الاش رۋحى ايبىندى بولار ەدى. توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنىن ايتار بولسام, بارىس جىلىنداعى ەلىمىزدىڭ قادامى بارىستاي باتىل بولسىن, ولجالى بولسىن دەگىم كەلەدى. جامبىل وبلىسى.
ۇزدىك مەملەكەتتىك ورگان قايراتكەرى بۇگىندە وبلىس تۇرعىندارىنىڭ 55 پايىزى ينتەرنەت جۇيەسىن پايدالانۋعا قول جەتكىزدى. “ەلەكتروندى ۇكىمەت” قىزمەتى جەر-جەرگە وسىلاي جەتۋدە. تۇرعىندار بۇرىنعىداي ارىز-شاعىمدارىن قولتىقتاپ كابينەت ارالاپ جۇرمەي-اق, اكىم-قارالارعا قويار سۇراقتارىن, وتىنىشتەرىن ەندى ەلەكتروندى جەلى ارقىلى جىبەرە الادى. وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ ينتەرنەتتەگى جەكە بلوگىنا كۇندەلىكتى قانشاما حات-حابار كەلىپ تۇسەتىنىن, وعان قالاي جاۋاپ بەرىلىپ جاتقانىن, ورىندالۋىن ءبارىن دە كوزى قاراقتى وقىرمان قاۋىم وقىپ ءبىلىپ كورىپ وتىر. اكىمنىڭ جەكە بلوگىنىڭ اشىلعانىنا ءالى ءبىر جىل دا بولعان جوق, سوعان قاراماستان وبلىس بويىنشا تالاپ-تىلەكتەرىن ايتقان حاتتار سانى بۇل كۇندەرى 1,5 مىڭنان اسىپ كەتىپتى. بۇلاردىڭ كوپشىلىگى نەگىزىنەن قالا تۇرعىندارىنان, كوممۋنالدىق قىزمەت, كوشە, سۋ, جىلۋعا بايلانىستى تۇسكەن سۇراقتار ەكەنى بايقالادى. اۋىلدىقتار كوبىندە جولداردىڭ جوندەلۋىن سۇرايدى. جەر-سۋ اتاۋلارى, كوشە اتتارى, ۇلىلارىمىزدى ۇلىقتاۋ, مادەني مۇرانى جاڭعىرتۋ سياقتى ۇسىنىس-تىلەكتەر دە كوپ. اۋدانداردا, اسىرەسە, ەرتىس اۋدانىنداعى “جول كارتاسىنىڭ” ورىندالۋىنداعى اۋىلدارداعى دارىگەرلىك ورىندار جايلى ءبىراز ماسەلەلەردىڭ شەتى شىقتى. وسى سۇراقتاردىڭ اربىرەۋىن وقىپ, جاۋاپ بەرىپ, شەنەۋنىكتەرگە تاپسىرما بەرۋدى وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ ءوز موينىنا الىپتى. ويتكەنى, حات سوڭىندا ادام تاعدىرى بار ەكەنى تۇسىنىكتى. ەگەر اكىمدەر وزدەرىنىڭ جەكە بلوگىنا تۇسكەن حاتتاردى قاداعالاپ كۇندەلىكتى وقىپ وتىرسا, ونىڭ دا قاراپايىم حالىققا تيگىزەر پايداسى از ەمەس ەكەن. ال, جۋىردا اقپاراتتاندىرۋ جانە بايلانىس اگەنتتىگى جاريالاعان كونكۋرستا ءبىزدىڭ اكىم “ەلەكتروندى ۇكىمەت-2009” باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋداعى ۇزدىك مەملەكەتتىك ورگان قايراتكەرى” دەپ تانىلدى. استانادا وتكەن اقپاراتتىق تەحنولوگيالار جونىندەگى حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆقا ادامدارعا جىلىلىق ساۋلەسىن شاشاتىن قوس الاقان بەينەسىن سومداعان سىمباتتى ستاتۋەتكا تابىس ەتىلدى. فاريدا بىقاي, پاۆلودار.
اۋىلدا جاس ماماندار كوبەيىپ كەلەدى اۋىل ەكونوميكاسىن كوتەرۋ, ونىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتىپ, مادەني وشاقتارىن تۇلەتۋ, سپورت ءىسىن جانداندىرۋ بۇگىنگى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ماڭىزدى ءبىر باعىتى ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان “نۇر وتان” حدپ جامبىل وبلىستىق فيليالىنىڭ قولداۋىمەن جاقىندا “ديپلوممەن – اۋىلعا!” اتتى وبلىستىق جاستار فورۋمى ءوتتى. بۇگىندە “ديپلوممەن – اۋىلعا!” باستاماسى بويىنشا وبلىس ەلدى مەكەندەرىندە 200-گە جۋىق جاس مامان جۇمىسقا كىرىسىپ تە كەتتى. ولارعا 70 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش دەڭگەيىندە جاردەماقى بەرىلگەن. سونداي-اق, جاس ماماندارعا 2010 جىلدان باستاپ تۇرعىن ءۇي الۋ ءۇشىن 630 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش بويىنشا جاردەماقى بەرۋ دە قاراستىرىلۋدا. دەگەنمەن, ەسكەرەتىن ماسەلەلەر دە بارشىلىق. جاقىندا وبلىس اكىمى جۇمىس ساپارىمەن الىستاعى اۋىلدارعا بارىپ, حالىقتىڭ حال-جاعدايىمەن تانىسقان كەزدە دارىگەرلەرگە دەگەن تاپشىلىق بايقالىپ قالدى. بۇل, ارينە, قولعا الىپ, قامقورلىق جاساسا, تەز ارادا شەشىمىن تاباتىن ماسەلە. – سوندىقتان, – دەيدى وبلىس اكىمى ق. بوزىمباەۆ, – اۋدان اكىمدەرى اۋىلدىق جەرلەردەگى سۇرانىسقا يە, ءزارۋ ماماندىقتار بويىنشا ءبىلىمدى, تالاپ-تىلەگى زور جاستاردى اۋداندىق بيۋدجەتتىڭ قاراجاتى ارقىلى وقىتىپ الۋلارىنا ابدەن بولادى. سونداي-اق, اۋىلعا كەلگەن جاس كادرلاردى باسپانامەن, جەر تەلىمدەرىمەن, مالمەن قامتاماسىز ەتىپ, قوسىمشا قارجى قاراستىرۋ جاعىن دا نازاردان تىس قالدىرماعاندارى دۇرىس. وبلىس اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, 2010 جىلى اۋىلداعى مامان كادرلاردىڭ تاپشىلىعى 50 پايىزعا ازايىپ, ال 2011 جىلى بۇل ماسەلە تولىق شەشىلۋگە ءتيىس. سونداي-اق, وبلىس باسشىسى جاستار ماسەلەسىن ءجىتى باقىلاپ, ونى ۇنەمى نازاردا ۇستاپ وتىرۋ ءۇشىن قاڭتار ايىنان باستاپ ينتەرنەتتەن ءوزىنىڭ جەكە بلوگىن اشىپ, وعان جاستار اتىنان تۇسكەن حات-حابارلارداعى ماسەلەلەرمەن تانىسىپ, ياعني جاستاردىڭ جوسپارلارىنا بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەر جاساپ وتىرعان مەكەمە باسشىلارىنا اكىمشىلىك شارا قولداناتىنىن اشىق ايتتى.
كوسەمالى ساتتىباي ۇلى,
جامبىل وبلىسى.
