XXVIII دۇنيەجۇزىلىك قىسقى ۋنيۆەرسيادانىڭ اشىلۋ سالتاناتى كەزىندە الەۋمەتتىك جەلىدەن قازاقستاندىق ءبىر ءجۋرناليستىڭ «شىركىن, قىسقى وليمپيادا بىزدە وتكەندە عوي...» دەگەن سىڭايداعى وكىنىشىن وقىپ قالدىم. سوندا الگى ارىپتەسىمىز بىزدەگى ۋنيۆەرسياداعا دەگەن دايىندىقتىڭ وليمپيا ويىندارىنىڭ دەڭگەيىنە بارا-بار بولعانىن مەڭزەگەن ەدى. راس, الەمدى قوس بۇيىردەن قىسقان قارجىلىق قيىنشىلىقتار كەزىندە كورپەگە قاراي كوسىلگەنىمىز ءجون ەدى دەيتىندەردىڭ تابىلاتىنى راس. ونداي ۋاجگە دە قۇلاق اسپاسقا بولمايدى. دەگەنمەن... ءيا, ۋنيۆەرسيادا نىساندارىن سالۋ ءۇشىن قىرۋار قارجى جۇمسالعانى راس. كەيبىر قارجىگەرلەر كەلتىرگەن دەرەك بويىنشا, بۇل ماقساتقا 109 ميلليارد تەڭگە جۇمسالعان. «الماتى ارەنا» مۇز سارايىن سالۋعا – 40 ميلليارد تەڭگە, «حالىق ارەنانىڭ» قۇرىلىسىنا – 21,7 ميلليارد تەڭگە, اتلەتتەر اۋىلىن تۇرعىزۋعا 19,8 ميلليارد تەڭگە كەتكەن. شىنداپ كەلگەندە, مەملەكەتتىڭ وسىنشا قارجىسى قىر اسىپ نەمەسە جەلگە ۇشىپ كەتكەن جوق قوي. بۇل اقشاعا سالىنعان عاجاپ عيماراتتار, حالىقارالىق تالاپتارعا جاۋاپ بەرە الاتىن سپورتتىق نىساندار كۇنى ەرتەڭ ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتپەي مە؟ قاراپ تۇرساڭىز, ۋنيۆەرسيادانى جەلەۋ ەتىپ, ءبىز سالاماتتى ءومىر سالتىن بەرىك ۇستاناتىن ۇرپاقتىڭ بولاشاعىنا ينۆەستيتسيا قۇيىپ جاتىرمىز-اۋ! الماتىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك مىناداي پىكىردى العا تارتتى. تەك قانا بەس كۇنگە كەلگەن شەتەلدىك بەس مىڭ قوناق قالانىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەسىنە ەكى ميللياردتان استام تەڭگە تابىس تۇسىرەدى ەكەن. تاعى دا شوتتى قاعايىق. Global destination cities index تۇجىرىمى بويىنشا, الماتىدا ءاربىر شەتەلدىك تۋريست كۇنىنە 245 دوللار جۇمسايتىن كورىنەدى. ال ءدۇبىرلى دوداعا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ ءوزى سپورتشىلارىنىڭ اتلەتتەر اۋىلىندا تۇرعانى ءۇشىن ءبىر ميلليون ەۋرو كولەمىندە اقشا تولەيدى. بۇدان بولەك, قالادا ۋنيۆەرسيادا ديرەكتسياسى سپورتتىق دەلەگاتسياعا دەپ ۇسىنعان سەگىز قوناق ءۇيدى دە ەسەپكە الۋ كەرەك. قازىرگى تاڭدا الاتاۋ باۋرايىنداعى ارۋ قالامىزدا سپورتشىسى, باپكەرى جانە ءتۋريسى بار ەكى مىڭنان استام شەتەلدىك ءجۇر. تەحنولوگيانىڭ دامىعان, عالامتوردىڭ التىن عاسىرىندا اسەم تابيعات پەن ءايبات قالامىزدا تۇسكەن قانشاما سۋرەت جەر-جاھاندى ارالاپ كەتتى دەسەڭىزشى؟! الەم ءبىر ءسات دەمىن ىشىنە الىپ, الماتىمىزعا كوز تىگە قالعانداي! ءيا, قازاقستاندى, ونىڭ ەلورداسى استانا مەن الماتىنى تورتكۇل دۇنيە تاني باستاعانى تاعى بەلگىلى. دەگەنمەن, الەمدىك اۋقىممەن العاندا, كوپ ەلدىڭ بالاسى ءبىزدى ءالى دە بولسا بىلە قويمايدى. وزىندىك الەمىمەن شەكتەلىپ قالعان كەيبىر شەتەلدىكتەردىڭ قازاقستاندى «بوراتتىڭ ەلى» كورەتىنى دە اششى شىندىق. سول سەبەپتى دە ءبىزدىڭ بۇگىنگى تىرلىگىمىز اتالعان ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋدىڭ ءبىر امالى بولسا كەرەك. قازاعىمنان ءسوز قالعان, «اسىڭ باردا ەل تانى, بەرىپ ءجۇرىپ», – دەيدى!.. جالپى, بۇكىلالەمدىك دەڭگەيدەگى سپورتتىق جارىستاردى وتكىزىپ, ودان كول-كوسىر پايدا تابام دەۋ ۇنەمى مۇمكىن بولا بەرمەيتىن شارۋا ەكەن. مۇنى ەكونوميست ماماندار دا مويىندايدى. ماسەلەن, وسىدان ءتورت جىل بۇرىن رەسەيدىڭ قازان قالاسىندا وتكەن جازعى ۋنيۆەرسيادانىڭ شىعىنى 300 ميلليارد ءرۋبلدى قۇراپتى. ال كىرىس تۇرىندە تۇسكەن پايدا 10,8 ميلليارد ءرۋبلدى قۇراعان. ارينە, بۇل ورايدا تىزگىندى مەنەدجمەنتتىڭ جىلىگىن شاعىپ, مايىن ىشكەن ماماندارعا بەرۋ كەرەك. ماسەلەن, جاپوندار 2020 جىلى بولاتىن توكيو وليمپياداسىنان 20 ميلليارد ەۋرو پايدا تابامىز دەپ قازىردەن كۇپىنىپ وتىر. الاقانداي ارالدا جاتىپ, الەمنىڭ ەڭ ءبىر دامىعان ەلدەرى ساناتىنا كىرىپ وتىرعان جاپوندار بەكەر ساۋەيگەسىمەيدى-اۋ, ەسەپ-قيسابى قازىردەن تۇگەل بولار. سونداي تياناقتىلىق بىزگە دە كەرەك. ءسوزىمىزدى تۇيىندەر بولساق, الماتىمىزدىڭ اپورتىنىڭ, قازاعىمنىڭ قازى-قارتاسىنىڭ ءدامىن تاتقان بوگدە ەلدىڭ بالاسى كۇنى ەرتەڭ قولى قالت ەتكەندە «قازاقستان قايداسىڭ!» دەپ تارتىپ وتىرۋدى داعدىعا اينالدىرماسىنا كىم كەپىل؟! ساياحاتشى كەلگەندە سايلانىپ كەلەدى, قالتا تولى دوللار, الدە ەۋرومەن كەلەدى. «كۇلشەلى بالا سۇيمەلى» دەگەن, ونداي ءتۋريستى باۋىرعا تارتقاننان ۇتىلماسىمىز انىق. مىنە, سونشا قىمباتقا ءتۇستى دەپ جۇرگەن ۋنيۆەرسيادانىڭ ءدال وسىنداي ۇتىمدى تۇستارى بارىن ەستەن شىعارماۋ كەرەك. قىسقاسى, ءبىز قىسقى وليمپيادا وتكىزۋگە دايىنبىز. ازياداعا, ۋنيۆەرسياداعا شاماسى جەتكەن الماتى ەندى وليمپيادانى دا الاڭسىز وتكىزە الادى دەۋگە بەرىك نەگىز بار.
قايرات ءابىلدينوۆ, «ەگەمەن قازاقستان»
