ءتىلدى مەڭگەرۋگە پارىز رەتىندە قاراۋ كەرەك

«شەتەل عالىمدارىنىڭ ءبىز­دىڭ ءتىلدى يگەرۋگە دەگەن ىقىلاسى ەرەكشە. 2010 جىلى مادەنيەت مينيسترلىگى باسقا دا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ,  ۇلكەن مەملەكەتتىك باعدارلاما داي­ىنداعان بولاتىنبىز. ول 2011-2020 جىلدار ارالىعىندا تىلدەردى دامىتۋعا باعىتتالعان. بۇل باعدارلامانى جاساۋ بارى­سىندا 30-دان استام ەلدىڭ ءتاجى­ريبەسىن سۇزگىدەن وتكىزىپ, بىرنەشە شەتەلدىك عالىمدى وزىمىزگە كەڭەسشى رەتىندە تارتتىق. ياعني, امەريكا, كورەيا, گەرمانيا, قى­تاي, جاپونيا, فرانتسيا ەلدەرى­نىڭ بەلدى ماماندارى باعدارلا­مانى دايىنداۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوستى. ال, ەڭ باستىسى, ولاردىڭ قاي-قايسىسى بولسا دا الىس شەتەلدە ءجۇرىپ, قازاق ءتىلىن جاقسى ءبىلىپ, يگەرىپ جۇرگەن ازاماتتار. سون­دىق­تان, ءتىل ماسەلەسىن مەملەكەت­تىڭ نەمەسە بيلىكتىڭ موينىنا عانا جۇكتەپ قويۋ – قاتە تۇسىنىك. ءتىلدى ءبىلۋ ءۇشىن الدىمەن نيەت دۇرىس بولۋى كەرەك. ءار ادام ونى بىلۋگە بورىش, پارىز رەتىندە قاراۋى ءتيىس. ەلباسى دا بيىلعى ءوز جولداۋىندا ءتىلدى, ياعني مەملەكەتتىك ءتىلدى دا­مى­تۋعا ءمان بەرۋ, ونىڭ تولىق­قان­دى تۇردە ءوز قىزمەتىن اتقارۋ ماسەلەسىنە باستى نازار اۋداردى». ەلورداداعى پرەزيدەنتتىك ءما­دە­نيەت ورتالىعىندا ۇيىمداستى­رىل­عان ەلباسىنىڭ «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» جولداۋىن ءتۇسىندىرۋ جونىندەگى رەسپۋب­لي­كا­لىق اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق توبى­نىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپ­تى حاتشىسى جاننا قۇرمان­عا­ليەۆا وسىلاي دەدى. مادەنيەت مينيسترلىگى وكىلى سونداي-اق  اتالعان باعدارلامانىڭ, بىرىنشىدەن, مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدىڭ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, ەكىنشىدەن, مەملەكەتتىك تىلدە وقىتۋدى جان-جاقتى قول­داۋ­عا جەتە ءمان بەرۋ, ونىڭ بەدەلىن كوتەرۋ, ياعني قازاق تىلىندە سويلەۋ­شى­نىڭ جاعىمدى تۇلعاسىن قالىپ­تاستىرۋ جانە ءتىل مادەنيەتىن جەتىلدىرۋ سەكىلدى 4 ماقساتتى كوز­دەي­تىندىگىنە توقتالا كەلە, ءوزى قىزمەت ەتەتىن اتقارۋشى ورگاننىڭ ءتىل, مادەنيەت سالالارىندا اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىن سارالاپ, ءبىر تارازىلاپ ءوتتى. جالپى, جىل سايىن پرەزيدەنت­تىڭ جولداۋىن جۇرتشىلىققا ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە 16 اقپاراتتىق ۇگىت-نا­سي­حات توبىنىڭ قۇرىلۋى داستۇرگە اينالعان. ونى باسقاراتىن مينيسترلىك باسشىلارى. بيىلعى جىلعى اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق توبى دا ەلىمىزدىڭ اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ بەل ورتاسىندا جۇرگەن مامانداردان شوعىرلانعان ەكەن. سوندىقتان پرەزيدەنتتىك مادەنيەت ورتا­لى­عىن­­دا وتكەن جيىنعا سونداي-اق, اقپاراتتىق-ناسيحات توبىنىڭ جەتەكشىسى, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى گۇل­شارا ابدىقالىقوۆا, استانا قالا­سى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايدا بالاەۆا, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ايدا قۇرمانعاليەۆا, سىرت­­قى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ حا­لىقارالىق اقپارات كوميتەتىنىڭ توراعاسى رومان ۆاسيلەنكو, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى باقىلاۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسا­رى ماقتاعالي بەكتەمەسوۆ قاتىستى. جيىن  بارىسىندا گۇلشارا ءابدى­قالىقوۆا جولداۋدا ايرىقشا ءمان بەرىلگەن الەۋمەتتىك سالا توڭىرەگىندەگى جۇمىستار جايلى ءوز ويىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى مەملەكەتتىڭ تارا­پىنان الەۋمەتتىك سالاعا ايرىقشا كوڭىل بولىنگەندىكتەن, ايتارلىقتاي ىلگەرىلەۋشىلىكتەر بايقالىپ وتىر. ال دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ايدا قۇرمانعاليۆا اتال­عان سالانىڭ ەلدىك تۇرعىدا ما­ڭى­زى بار ەكەندىگىن, مۇنى مەملەكەت تا­را­پىنان كوپ كوڭىل بولىنە باستا­عان­دىعىنان دا اڭعارۋعا بولاتى­نىن ايتىپ ءوتتى. 2011 جىلى سالاعا بولىنگەن قارجى 2002 جىلمەن سالىستىرعاندا پايىزدىق تۇرعىدا  8 ەسەگە ارتقان ەكەن. قارجىنىڭ باسىم بولىگى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكا­لىق بازاسىن نىعايتۋعا جۇمسا­لىپ­تى. «دارىگەر-مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن كوتەرۋ ماسەلەسى ءار­دايىم نازاردا تۇرادى», – دەدى ا. قۇر­مانعاليەۆا. ءوز سوزىندە ول سونداي-اق, ەلدەگى دەموگرافيالىق جاع­دايعا, ءولىم-ءجىتىمنىڭ ازايۋ كورسەتكىشىنە, انا مەن بالا دەن­ساۋ­لىعىنا قاتىستى مىسالدار كەلتىرىپ ءوتتى. بولاشاقتا اتقارىلار جۇمىس­تاردىڭ بارىسىنا دا توقتالدى. سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ حالىقارالىق اقپارات كوميتە­تىنىڭ توراعاسى رومان ۆاسيلەنكو پرەزيدەنتتىڭ ءوز جولداۋىندا سىرت­قى ساياسات ماسەلەسىنە اي­رىق­شا ءمان بەرگەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. «20 جىل بۇرىن قازاق­ستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن العان شاق­تا قيلى پىكىرلەر قىلاڭ بەرگەن ەدى. ولاردىڭ دەنى «قازاقستان ءوز اياعىنان نىق تۇراتىن مەملەكەت بولا الماي, بىرتىندەپ قۇلدى­راي­دى» دەگەنگە سايدى. الايدا, قازاقستاننىڭ قاندايلىق جەتىستىكتەرگە جەتكەندىگى بارلىعى­مىز­عا ايان. دەسەك تە, ءبىزدىڭ سىرتقى ساياساتتا اتقاراتىن ميل­لياردتاعان مىندەتىمىز بار. سەبەبى, سىرتقى ساياسات – ەلىمىزدىڭ ىشكى دامۋىنا جاقسى جاعداي قالىپ­تاستىرۋى كەرەك. بۇل رەتتە سىرتقى قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى دە ايرىقشا ماڭىزعا يە», دەدى ر. ۆاسيلەنكو. ءبىلىم جانە عىلىم سالا­سىن­داعى باقىلاۋ كوميتەتى وكىلى ماق­تاعالي بەكتەمەسوۆ پرەزي­دەنتتىڭ: «ءومىر بويى ءبىلىم الۋ – ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ جەكە كرەدوسىنا اينالۋى ءتيىس», دەگەن ءسوزىن تارقاتا كەلە, ءبىلىم-عىلىم ماسەلەسىنە جۇرتشىلىق نازارىن اۋداردى. «جولداۋدا ءبىلىم سالا­سىنا قاتىستى پرەزيدەنت بەلگىلەگەن مىندەتتەردىڭ نەگىزگى وزەگى – ول ەڭ اۋەلى ءبىلىمدى ۇرپاق ءتار­بيەلەۋ, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن حا­لىقارالىق ستاندارت­قا سايكەس­تەن­دىرۋ. سوندىقتان, وسى­عان ءمان بەرۋىمىز قاجەت», دەدى. جيىن سوڭىندا اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق توبىنىڭ مۇشەلەرى جينالعان قاۋىمنىڭ قويعان ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردى. ءلايلا ەدىلقىزى.