جۇرت تىلەگى – ىسكە تىرەك

اباي اۋدانىنداعى توپار كەنتى  بۇرىن اۋدان ورتالىعى بولاتىن. سول مارتەبەدەن اجىراعان ۋاقىتتا ءبىراز قيىندىقتار بەرەكە كەتىرگەن ەدى.  تۇرعىنداردىڭ بىرقاتارى  جان-جاققا  قونىس اۋدارىپ,  قۇلدىراۋعا شاق قالعان-دى.  قازىر سونى كورگەندەر بولماسا ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاق  بىلىڭكىرەمەيدى. ەنەرگەتيكتەر قالاشىعى سانالاتىن  ول بۇعان دەيىنگى قالپىنا ەنىپ, كەسكىن-كەلبەتى جىلدان-جىلعا  كوركەيۋدە. اۋدان اكىمى ەركەبۇلان نا­شا­روۆتىڭ ەسەپ بەرۋى الدىندا باس­قوسۋعا جينالعانداردىڭ  جەر­­گىلىكتى كوشى-قون پوليتسياسى جانە ءبىر ورتالىقتان  قىزمەت كور­سەتۋ عيما­راتتارى  اشى­لۋى­نا  كۋاگەر بولۋى دا  وزگە­رىس­تەرگە بەرىك  بەتبۇرىس­تىڭ جاڭا ءبىر نىشانىن تانىتتى. وڭىردەگى  جالپى جاعدايعا قۇ­لاعدار  ءارى  اۋداندىق گازەت ار­­قىلى تانىس جۇرت ەسەپتى بايان­دامانىڭ قىسقا دا نۇسقا جا­سا­لۋىن, ايماق  باسشىسى اڭگى­مە­نىڭ ۇسىنىس-تىلەكتەر, اشىق  پىكىرلەر توڭىرەگىندە ءوربۋى پاي­دا­لى بولماقتىعىنا وي تاستاۋىن جىلى قابىلدادى. وسىنى كۇت­كەندەي ءسوز كەزەگى ميكروفون ال­دىنا شىعۋشىلاردىڭ بىرىنەن سوڭ بىرىنە ءتيىپ جاتتى. اكىم­دەردىڭ كوپشىلىكپەن كەزدەسۋلەرىنە التى جىلدان بەرى ۇيرەنىپ, تاعاتسىزدانا توسىپ جۇرەتىن جا­ماعات وسىندايدا ەمەن-جار­قىن تىلدەسىپ قالۋى اسەرىن  بىلەتىندىكتەن, بۇل جولى دا كوڭىلدەگى ماسەلەلەردى ىرىكپەدى. ال ولار اڭعارىلعانداي كەنت تىنىس-ءتىر­شىلىگىندە  از ەمەس ەكەن. توپارلىقتار  كوشە جول­دارىنىڭ ناشارلىعىنا كوپتەن رەنىشتى.  جىل سايىن جوندەلىپ جات­قانداي بولادى.  بىراق,  از ۋا­قىتتان سوڭ قايتادان تاز قال­پىنا تۇسەدى. ءىس قولعا الىنعان ەكەن  تىڭ­عىلىقتى اتقارىلۋ كەرەك ەمەس پە. كەنتىمىزدىڭ تازا­لىعى دا كوزگە  قوراش. بوسا-بول­ماسىن  اۋىز سۋ, جىلۋ قۇبىر­لا­رىن قال­پىنا كەلتىرۋ ۋاقىت تا­لابى, دەپ ءبىر توقتالعان بايىر­عى تۇرعىن سۆەتلانا كوگۋرسكايا, سونداي-اق قالاشىقتىڭ كەشكىسىن ءتۇن قاراڭ­عى­لىعىنا  بولە­نە­تىندىگىن, كوشە­لەر مەن ۇيلەر ارا­سىندا جارىقسىز ءجۇرۋ قاۋىپسىز ەمەس­تىگىن  دە سىني تۇرعىدا اينالماي وتپەدى. ول, سونىمەن بىرگە, با­لالاردى ۇزار­تىل­عان وقۋ توپ­تا­رىنا تارتۋ قاجەت­تى­لىگىن  ەسكە سال­دى. اتا-انالاردىڭ كو­بى كۇندىزگى مەزگىلدە  جۇمىستا بو­لا­تىن­دىق­تان,  بۇل ويلاسارلىق  جاي  ەكەنى اتالدى. سوڭعى جىلدارى كەنت تۇرعىن­دارى قاتارىن تولىقتىرۋشى­لار­دىڭ اراسىندا اتا-بابا مەكەنىنە ورالۋشى اعايىندار كوپ. ولار قارسى الۋشىلاردىڭ  كەڭ قۇشاق­تى قامقورلىعى ارقاسىندا  جاڭا ورتاعا تەز ءسىڭىسىپ جاتىر. الايدا, قىتايدان قونىس اۋدارعان داۋرەن سەيىلحان اقساقالدىڭ ورتاعا سال­عانىنداي كەيبىر كىربىڭ جايلار دا بارشىلىق. – ارقايسىمىز  ازىن-اۋلاق مال ۇستاۋعا تىرىسامىز.   جاڭا­دان ورنالاسىپ جاتقان بىزگە ءۇي  ءتۇ­لىگى  ۇلكەن قولداۋ. وكىنىشكە  قاراي, سونى باعاتىن جەر تار. كوپ رەتتە بىرەۋدىڭ جەكەمەنشىك جەر تەلىمىنە  ءتۇسىپ كەتەسىڭ. ءورىس كە­ڭەي­تۋگە  مۇرسات ەتىلمەيدى.  قوي مەن سيىردى قاشانعى ءبىر ورىنعا شيىرلاي بەرەسىڭ. مال ءوسىرىپ, تۇر­مىسىمىزدى تۇزەتىپ اكەتەيىك دەسەك وسى جاعى قينايدى, – دەدى ول. – مەن توپاردىڭ ەرتەدەن بەرگى تۇرعىنىمىن. نەسىن جاسىرايىن, كەيىنگى كەزدە ءتارتىپ جايى بو­ساڭسىپ كەتۋىنە قاتتى قىنجىلا­مىن. مەكەنىمىزدە بۇگىن­دە نە كوپ, دۇكەن كوپ. سولاردىڭ الدى, ءاسى­رەسە, كەشكىسىن جاسوسپىرىمدەرگە  تولى. ەشقايسىسىنىڭ جاس شاما­سى سۇرالماي  اراق, تەمەكى ساتىلا  سالادى. سونىڭ سالدارىنان ۇرىس-جانجال, توبەلەس كەزدەسەدى.  بۇ­رىن  جاز باۋ-باق­شاعا مالىنار  ساياجايلارىمىزدى ماقتانىش  تۇ­تۋشى ەدىك. ەندى قا­زىر كورسەتۋگە  ۇيالاسىڭ, بارۋعا تايساقتايسىڭ. ەككەنىمىزدى توناپ, سالعانىمىزدى قيراتۋ ەرىككەننىڭ ەرمەگىنە اينالعانداي. مۇنى تالاي ايتىپ باعىپ جۇرسەك تە  ەلەپ-ەسكەرۋشى  ءتارتىپ ساقشىلارىنان ەشكىم جوق, – دەگەن سەرىكباي ءىلياسوۆ وتاعاسى ءسوزى  جينالعانداردىڭ ور­تاق  وي­ىن­داي ەستىلدى. زەينەتكەر رايسا كورسۋنسكايا  ءوز تاراپىنان  تۇرعىن ۇيلەردىڭ ءبى­رىنشى قاباتتارى  قالاي بولسا سولاي دۇكەندەر مەن دۇنگىرشەك­تەرگە, دامحانالارعا اينالىپ جا­تۋىنا بايلانىستى بۇلاردىڭ سول ۇيلەرگە قاتەر توندىرەتىندىگىنە  الاڭداۋشىلىق  ءبىلدىردى. ويتكەنى, مۇنداي وزدىگىنەن وزگەرتۋلەر  ادەت­تە ءتيىستى ورىنداردىڭ رۇح­سا­تىنسىز, ياعني,  بۇعان سايكەس  ەرە­جە-تالاپتار ساقتالماي  سىرت  اي­­نالىپ جۇرگىزىلەدى. مۇنىڭ ارتى  ونسىز دا تالاي جىلدان بەرى پايدالانىستاعى ەسكى ءۇي­لەردىڭ اياق استىنان قۇلاپ قا­لۋىنا سوقتىرۋى  كادىك دەلىندى. ءسوز سويلەۋشىلەر ىشىنەن  وسى­لايشا ءوز پىكىرلەرى  مەن شا­عىمدارىن ىرىكپەي جايىپ سالۋ­شىلار از بولمادى.  وسىندايعى كەزدەسۋلەردە كەيبىر جەرلەردە شىندىقتى شىمبايعا باتىرا ايتۋ ونشالىقتى جاقتىرىلماي­تىندىعى   بارىن جاسىرۋعا بولماس.  ال  توپارداعى جيىندا جۇرت تىلەگى مۇقيات تىڭدالىپ, ارا-ارا­سىندا  تۇسىنىك  جاسالىپ,  وعان قاتىسۋشى اۋدان  مەكەمەلەرى باس­­شىلارىنا كوزدەرىنشە تاپ­سىرمالار  بەرىلىپ  جاتتى. ايت­قاندارى قۇلاققا جەتىپ, كوڭىلگە ءتۇيىلۋى  جۇرت سەنىمى مەن ءۇمىتىن ءۇل­كەيتكەندىگى سەزىلدى. ايتپاقشى, كەزدەسۋ الدى جو­عارىدا اتالعانداي ەكى جاڭا عي­ماراتتىڭ قاتارعا قوسىلۋ قۋا­نى­شىمەن باستالسا, سوڭىندا جەر­گىلىكتى  «استرو-اگرو» جشس  كارتوپتى اۋدان تۇرعىندارى ءۇشىن 1 كيلوسىن  70 تەڭگەدەن   سا­تۋدى ۇيعارعانى تۋرالى حابار ريزالىقپەن قابىلداندى. كو­كونىس وندىرۋشىلەر دە ءوز ءونىم­دەرى تۇرلەرىنە باعانى ىرىقتا ۇستاۋدى ۇيعارىپتى. «جۇرت تىلەگى – ىسىمىزگە  تىرەك» دەپ ءسوز قورىتىندىلاپ, بەل­گىلەنەتىن ءىس-شارالاردى  جىل­دىڭ باستى جينالىسىنا قاتىسۋشى­لارعا ءمالىم ەتكەن  اۋدان اكىمى اشىق اڭگىمەنىڭ ال­داعى جۇمىسقا ىقپالى زور بولماقتىعىن اتادى. ەلگە سەرتتى اقتاۋ مەن ورىنداۋدان ارتىق قانداي بورىش بار, ارينە. ايقىن نەسىپباي. قاراعاندى وبلىسى.