ەلباسى ۇندەۋىنە ءۇن قوسۋ

كەشە اقوردادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پارلامەنت دەپۋتاتتارى, پرەزيدەنت اكىم­شى­لى­گى­نىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن ۇكىمەت مۇشەلەرى, قوعام جانە مادەنيەت قايراتكەرلەرىنىڭ الدىندا  قا­زاقستان حالقىنا ارناپ ۇندەۋ جاريالادى. ءبىز ۇندەۋ جاريا ەتىلگەن زالدان شىققان ءبىر توپ ادامعا ميكروفون ۇسىنىپ, ولاردىڭ پىكىرلەرىن بىلگەن ەدىك. * * * اكىم تارازي, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى: – مەن ەلباسىنىڭ رەفەرەندۋم تۋرالى جانە مەرزىمىنەن بۇرىن ءوت­كى­زىلەتىن پرە­زيدەنتتىك سايلاۋ تۋ­را­لى شەشىمىن الىستان ويلاپ, تە­رەڭ­نەن تولعانعان جانە بولاشاق ۇر­پاق­تىڭ قامى ءۇشىن جاسالعان ساياسي ەرلىك دەپ سانايمىن. ارينە, بەس ميل­ليوننان استام سايلاۋ­شى قول­داپ وتىرعاندا رەفەرەندۋم وتكىزە سالۋعا بولاتىن ەدى, بىراق ەلباسى كونستيتۋتسيالىق كە­ڭەس­تىڭ شەشىمىنە قۇلاق اسىپ, دەموكراتيالىق تا­لاپتىڭ تولىق ورىندالۋىن قاجەت دەپ تاپقان وتە دۇرىس شەشىم قا­بىل­دادى. سوندىقتان دا ءوز باسىم بۇل شەشىممەن قۋانا كەلىسەمىن. قازاقستان حالقى ءوز پرەزيدەنتىن بۇكىلالەمدىك دەموكراتيالىق ءتاجى­ريبە جولىمەن سايلاعانى دۇ­رىس. ءاري­نە, رەفەرەندۋم دا حالىق­تىڭ سايلاۋ قۇقىن بىلدىرەدى, بىراق وندا قارسىلاستىڭ بولماۋى ءتۇرلى ءپى­كىرلەر تۋعىزۋى مۇمكىن. ال نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى قازىر سايلاۋعا ءتۇس­سە, قانداي مىقتى قارسىلاستى دا شاڭ قاپتىرىپ, بايگەنى شاپپاي الارى ءسوزسىز. ويتكەنى, حالىق وعان سەنەدى, وزدەرىن وسىنداي ادامنىڭ باسقارعانىن قالايدى. كەشە رەفەرەندۋم وتكىزۋدى قولداپ قولدارىن قويعان بارلىق ادامدار دا ونىڭ پرە­زيدەنت بولعانىن قالايتىنى ءسوزسىز. قازىبەك جيرەنشين, قازاق گۋمانيتارلىق زاڭ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى: – مەن بۇگىن قازاقستاندىق دە­موكراتيانى العا دامىتۋ جولىندا تاريحي قادام جاسالدى دەپ سا­ناي­مىن. بۇگىن پرەزيدەنت ءوزى­نىڭ  كونستيتۋتسيا تالاپ­تا­رى­نىڭ تولىق ساقتالۋىنا  كەپىلدىك بەرەتىن تۇلعا ەكەنىن دالەلدەدى. كونستي­تۋ­تسيا­لىق كەڭەس پارلامەنت قا­بىلداعان زاڭ­نىڭ اتا زاڭعا سايكەس ەمەستىگىن ايت­قان سوڭ, ول ءوزىنىڭ بۇل شەشىمدى تولىق مويىن­داي­تى­نىن كور­سەتتى. ول ماسە­لە­لەر­دىڭ بارلىق قىرىن ەسكەرىپ, بۇگىن ءوزىنىڭ وكى­لەتتىگىن ۇزار­تۋدى كوزدەگەن رەفەرەندۋمنىڭ وتكى­زىلۋىنەن باس تارتتى. ارينە, ءوزىن بەس ملن.-نان استام ادام قولداپ تۇرعاندا مۇنداي شەشىمگە بارۋ وڭاي ەمەس ەدى, بىراق پرەزيدەنت بولاشاق ۇرپاققا ۇلگى بو­لاتىن اسا ماڭىزدى قادام جاساپ, وسىناۋ شەشىمگە ءوز تاڭداۋىمەن بار­دى. سوندىقتان مۇنداي ادىلەتتى قا­دامدى بولاشاق ۇرپاق وزىنە ۇلگى ەتىپ, لايىقتى باعالار دەپ وي­لاي­مىن. مۇنداي شەشىمگە تەك وزىنە-ءوزى سەنگەن, ءوز ءىسىنىڭ دۇرىستىعىنا كوزى جەتكەن باسشى عانا بارا الا­تىن شىعار. ال ەندى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن بو­لۋى – حالىقتىڭ بۇگىنگى قالاۋىن جەرگە تاستاماعاندىق دەپ بىلەمىن. ول قانداي قارسىلاستى بولسا دا اشىق, باسەكەلەستى, دە­موكراتيالى ساي­لاۋدا جەڭەتىنىنە سەنىمدى. ءسوي­تىپ, حالىقتىڭ قولىنان ماندات ال­عان ەلباسى باستاعان جۇمىستارىن باتىل تۇردە جۇزەگە اسىرا بەرەدى دەپ سەنەمىن. ساپار مۇستافين, تەمىرجولشى, زەينەتكەر: – مەنىڭشە, پرەزيدەنت حا­لىق­تىڭ رەفەرەندۋم وتكىزۋ تۋرالى تىلەگىن قا­بىلداۋى كەرەك ەدى. مەن ءوزىم سول قاراپايىم حالىقتىڭ ءبىرى رەتىندە شىن جۇرەگىممەن پرە­زيدەنتتىڭ وكى­لەتتىگىن ۇزارتۋدى قا­لا­عان ەدىم. ءبى­راق ول كونستيتۋ­تسيا­لىق كەڭەستىڭ شەشىمىن دۇرىس دەپ تاۋىپ وتىر. مەن ءوز باسىم نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلىن اللانىڭ ماڭدايى­مىز­عا بەرگەن باعى دەپ بىلەمىن. ول قانداي جاعدايدا بولسىن ەلىنە قىز­مەت ىستەپ, ءبىزدى باسقارا الادى. ءبىز ول كىسىدەن ءالى دە بولسا ۇلكەن ءۇمىت كۇتەمىز جانە تولىق سەنەمىز. ەل باسقارۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلمەيدى. ءبىز, قازاق ەلى, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نا­زار­باەۆتىڭ ار­قا­سىن­دا ىرگەلى ەل بولىپ, ءوزىمىزدى بارلىق الەمگە تانىتىپ وتىر­مىز. ول كى­سىنىڭ بۇگىنگى شەشىمىن مەن قول­داي­مىن, ايتەۋىر نۇرەكەڭ ور­نىن­دا بولىپ, ەلگە قىزمەت ەتە بەرگەنىن قا­لايمىن. سوندا ءبىزدىڭ ەلدە تى­نىشتىق بولىپ, العا دامي بەرەتىن بولادى. مەن پرەزيدەنت نازار­باەۆ­تىڭ ارقاسىندا قازاق ەلى كور­كەيە بەرەدى دەپ سەنەمىن. سالمان گەروەۆ, زەينەتكەر: – مەن بۇگىنگى ۇندەۋدى جاريا ەتۋگە قاتىسقان ادامداردىڭ ءبارى دە ەكىۇداي بولىپ قالدى عوي دەپ وي­لايمىن. ويتكەنى, ەلىمىزدىڭ بەس ميل­ليون حالقى ول كىسىنىڭ پرەزيدەنتتىك وكىلەتتىگىن ون جىلعا ۇزار­تۋدى قالاپ وتىر ەدى. مۇنداي سەنىمگە ەكىنىڭ ءبىرى قول جەتكىزە ال­مايدى. وتكەن جيىرما جىلدا­عى ەڭبەك ەلباسىنا دەگەن سەنىمدى ءاب­دەن بەكىتكەنىن بىلەمىز. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ۇلت­ارالىق تاتۋلىق, كون­فەس­سيا­ارا­لىق كەلىسىم بەرىك ور­نا­عان. مۇن­دايعا باسقا ەلدەر قىزى­عا قارايدى. سوندىقتان ءبىزدىڭ حالقى­مىز نۇر­سۇلتان ءابىش­ ۇلى­نىڭ ءالى دە ەلدى باسقارعانىن قا­لايدى. بىراق, ءبىز دەموكراتيا تالاپتا­رىن دا ورىنداۋىمىز كەرەك. ونىڭ ۇستىنە بىلتىر عانا ەۋرو­پاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتى­ماق­تاستىق ۇيى­مىنا توراعا بو­لىپ, دەمو­كرا­تيا­نى ساقتاۋدى باس­قا ەلدەردەن دە تالاپ ەتتىك. مە­نىڭشە, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى وسى­نى ەسكەرىپ, رەفەرەندۋم ءوت­كى­زۋدەن باس تارت­تى عوي دەپ ويلايمىن. ءوز باسىم بۇل شەشىم وتە دۇ­رىس بول­دى دەپ سانايمىن. ول ءوز وكىلەت­تىگىنىڭ ەكى جىلعا ازايۋىنا قا­را­ماستان, رە­فە­رەندۋم وتكىزۋدى قول­داپ قولدا­رىن قويعان حالىق­تىڭ سۇ­رانىسىن اياقسىز تاستاماي, پرەزيدەنتتىك ساي­لاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قا­بىلدادى. بۇل دا وتە دۇرىس شەشىم, مەن قول­دايمىن. حالىقتىڭ تىلەگىنە ەلباسى ارقا­شان دا قۇلاق اسىپ وتىرۋى كەرەك. مە­نىڭشە, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ سايلاۋدا ءوزىنىڭ قارسىلاستارىن جەڭىپ شى­عاتىنى كۇمانسىز. نادەجدا پەتۋحوۆا, استانا قالالىق №1 بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى, قالالىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى: – بۇگىن ءبىز پرەزيدەنتىمىزدى كەزەكتى رەت بيىكتەن كوردىك. ول كى­سىنىڭ قا­بىلداعان شەشىمى, مە­نىڭ­شە, وتە دۇرىس شەشىم بولدى. رەفەرەندۋمنان كونس­تيتۋتسيالىق كە­­ڭەستىڭ شەشىمىنەن كەيىن باس تارتۋى ارقىلى ول ءبىزدىڭ ەلىمىزدە زاڭنىڭ ۇستەمدىك ەتۋىن قالاي­تى­نىن كورسەتتى. پرەزيدەنت كونس­تي­تۋ­تسيانىڭ ساقتالۋىنا كەپىلدىك بە­رەتىن تۇلعا رەتىندە ونى ءبىرىنشى كەزەكتە ءوزى دە مويىن­داي­تىن­دى­عىن كورسەتتى. مەن الدا بو­لاتىن پرە­زي­دەنتتىك سايلاۋدا ونىڭ ءسوز­سىز جەڭەتىنىنە سەنىمدىمىن. ءويت­كەنى, قازىر ءبىز ەلىمىزدىڭ بارلىق تۇكپىرىندەگى حالىقتىڭ وعان ۇلكەن قۇر­مەتپەن قارايتىنىن بىلەمىز. حا­لىقتىڭ زور قۇرمەتىنە ول ءوزى­نىڭ ىسىمەن قول جەتكىزدى. ءبىز ارقا­شاندا ونىڭ قامقورلىعىن سەزىنىپ وتىرا­مىز. ءاسى­رەسە, حا­لىقتى الەۋ­مەتتىك تۇرعىدان قولداۋدا ول كىسىنىڭ ەڭ­بەگى ولشەۋسىز. ال ءبىز­دىڭ الەمگە اتاعىمىزدىڭ شىعۋى, شەت ەلدەردە ءبىزدى تانىپ جا­تاتىنى تەگىسىمەن وسى كىسىنىڭ ەڭبەگىنىڭ ار­قاسى. شەتەلدىكتەر ءبىزدى نۇر­سۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ ەلىنەن كەلگەن ادامدار دەپ تانىپ, ءبىزدىڭ ەلدى ماقتاي ءجو­نەلەدى. سوندايدا ءبىزدىڭ پرەزيدەن­تى­مىزدىڭ بارىنشا تانىمال, اتاقتى ءارى بۇكىل الەم مويىندايتىن تۇل­عاعا اينالعانى­نا كوزىمىز جەتە ءتۇ­سەدى. مەن كور­گەن شەتەلدىكتەردىڭ ءبارى دە ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىزگە قىزى­­عۋ­شىلىق­پەن قا­رايتىنىن جا­سىرمايدى. ويتكەنى, كەيبىر ەل باس­شى­لا­رى­نىڭ دۇرىس ءجۇر­گىزبەگەن ساياسا­تى­نىڭ كەسىرىنەن ەكونو­مي­كاسى دامىماي, قوعامدا ءتۇسىن­بەۋ­شىلىك­تەر تۋىپ جاتادى. ءتىپتى قان­توگىسكە جول بەرگەن ەلدەر دە كوپ. ال ءبىز­دىڭ پرەزيدەنتىمىزدىڭ دانا ساياسا­تىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە تى­نىش­تىق, ءوزارا تۇسىنىستىك سالتانات قۇرعان. سونىڭ ارقاسىندا ەكو­نوميكامىز دا قالىپتى دامۋ جولىنا تۇسكەن. بىزگە تەك وسىنداي پرەزيدەنت كەرەك. سون­دىقتان مەن ونىڭ كەلەسى سايلاۋدا ءسوزسىز جەڭ­گەنىن قالايمىن. جازىپ العان جاقسىباي سامرات.