العا ۇمتىلعان اۋدان

اكىم ەسەپ بەردى. ەل نە دەدى؟

قورعالجىن اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ سەسسياسىندا اۋدان اكىمى سۇلتان قاسەنوۆتىڭ ەسەبى تىڭدالدى. مادەنيەت ۇيىنە كوپتەپ جينالعان تۇرعىندار باياندامانى بەلسەندىلىكپەن تالقىلاپ, تولعاقتى ماسەلەلەرگە توقتالدى. مىنبەرگە كوتەرىلگەن شەشەندەر ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنداعى اتقارىلعان جۇمىستارعا سىني تۇرعىدا قاراپ, قابىلدانعان قاۋلى وزەكتى ۇسىنىستارمەن تولىقتىرىلدى. زالدا مەنىمەن قاتار وتىرعان, كۇنى كەشەگە دەيىن اۋداندىق قازىناشىلىق باسقارماسىن باسقارىپ, جىل باسىندا زەينەتكەرلىككە شىققان رامازان داڭعىلوۆ اۋداندا اتقارىلعان ىستەرگە قانىق بولىپ شىقتى. جينالىستان كەيىن ول كىسىمەن ارنايى اڭگىمەلەسكەندى ءجون كوردىك. – رامازان ىسقاق ۇلى, بيىلعى ەسەپتىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالا كەتسەڭىز. جال­پى, وسى شارانىڭ قانداي ارتىق­شى­لىق­تا­رى بار؟ – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قا­زاقستان حالقىنا ءداستۇرلى جولداۋى جا­ريا­لاندى. بارشامىز اكىمدىك ءماجىلىس­حا­نا­سىن­داعى تەلەديداردى تاماشالاپ, پرەزي­دەنت­تىڭ ساليقالى سوزدەرىن, بولاشاققا نەگىزدەلگەن تاپسىرمالارىن قۇلشىنا تىڭدادىق. اكىم ەسەبى تولىقتاي بىلتىرعى جولداۋ مىندەتتەرىن ورىنداۋدان وزەك العانى كوڭىلگە قو­نىمدى شىقتى. ءوزىم ناسيحاتتىق توپتىڭ جەتەكشىسى رەتىندە بىلتىر 81 كەزدەسۋ, 32 اق­پا­راتتىق ساعات, 32 ءدارىس, 5 دوڭگەلەك ۇستەل ءوت­كىزىپ, وعان 8124 ادام قاتىسقانىن جاقسى بىلەمىن. اۋ­داننىڭ ءىرى مەكەمەلەرى 13 بيلبورد قويدى. مۇنى ايرىقشا ايتىپ وتىر­عا­نىم­نىڭ سەبەبى, ماڭىزدى قۇجاتتىڭ جىل ىشىندەگى تىرشىلىگىمىزگە تىرەك بولعاندىعىنا ەكپىن ءتۇسىرۋ. ءبىزدىڭ جەرلەستەرىمىز ەلباسى العا قويعان تالاپتاردى باسشىلىققا الۋمەن قاتار, ءوزى اۆتورى سا­نالاتىن تاعدىر­شەش­تى باعدارلامالاردى ءجۇ­زەگە اسىرۋدى ابىروي سانايدى. – وتكەن جىلعى ەسەپتىك كەزدەسۋلەردە قانداي ماسەلەلەرگە نازار اۋدارىلىپ ەدى جانە ولاردىڭ ورىندالۋى قاناعات­تان­دى­را الدى ما؟ – پرەزيدەنت بارلىق دەڭگەيدەگى اكىم­دەردىڭ حالىق الدىنداعى ەسەبىن تىڭداۋدى مىندەتتەۋى اكىمدەردىڭ عانا ەمەس, جالپى جۇرت­­شىلىقتىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كوتەرەدى. اۋدان اكىمى سۇلتان قاسەنوۆ قول جەتكەن تابىستاردى كوپشىلىكتىڭ ەڭبەگىمەن, ماقسات بىرلىگىمەن بايلانىستىرۋى ابدەن ورىندى. ال جوسپار, مىندەتتەر كۇردەلى. اۋىل شارۋا­شىلىعىندىق ءوڭىر 656 527 گەكتار جەردى باپ­تاي ءبىلدى. جىل ىشىندە كومباين پاركى 25 پايىزعا, تراكتورلار سانى 6 پايىزعا وسكە­نىمەن, بۇل تىم از. ياعني, اۋدانداعى 70 شا­رۋا­شىلىق قۇرىلىمىنىڭ قارجىلىق قۋاتى ءالى دە تالاپ دەڭگەيىنەن تومەن دەگەن ءسوز. شارۋا قوجالىقتارىنا 195,8 مىڭ گەكتار جەر تەلىمى جالعا بەرىلگەنىمەن, ونىمدىلىكتىڭ كوڭىل كون­شىتپەيتىنى سىنالۋىن دۇرىس دەپ ساناي­مىن. نەگىزىنەن, بىلتىر ارنايى ەسەپكە الىن­عان 37 ەسكەرتپە, ۇسىنىستىڭ نازاردان تىس قالعانى جوق. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ جەدەل شەشىمىن تاپقانى اكىمدىك اپپاراتىنىڭ ىسكەرلىك قابىلەتىن ايقىندايدى. ءبىر عانا مى­سال ايتايىن. «جول كارتاسىنىڭ» شاراپا­تىن كورىپ جاتىرمىز, 7 اۋىلعا كوپتەن كۇتكەن سا­پالى اۋىز سۋ كەلدى. ال, قاناعات ماسەلەسىنە تۇجىرىمدى جاۋاپ قايتارۋ قيىن. ۇعىمدى تىكەلەي قابىلداۋ تو­قىراۋ تۋعىزادى. بىراق, سۆەتلانا جال­ما­عام­بەتوۆا, سەرىك اياعانوۆ سياقتى سەناتور­لار­دىڭ, وبلىستىق ءماسليحات حاتشىسى ومىرسەرىك مۇ­ساباەۆتىڭ ەلباسى جولداۋىنان كەيىن ىلە-شالا ءبىزدىڭ اكىمنىڭ ەسەپتى جينالىسىنا ادەيى كەلىپ قاتىسۋى جايدان-جاي ەمەس شىعار... – بۇل ۇلكەن مەرەي ەكەندىگى داۋسىز. سوندا دا تىندىرىلعان قانداي ىستەردى العا تارتار ەدىڭىز؟ – بىلتىر يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق ۇدە­مەلى جوبامەن سابىندى اۋىلىندا قۇنى 1 ميلليارد تەڭگەلىك زامانالىق ەت كومبيناتى ىسكە قو­سىلدى. قازىر مۇندا 165 توننا ەت ءون­دىرىلدى. وتكەن جىلى قاراعاندى وبلىسىنان – 348, شىعىس قا­زاقستان وبلىسىنان – 742, پاۆلودار وبلىسىنان – 58, ءوز وبلىسىمىزدان 725 باس مال قابىلدانۋى كومبينات يەسى «استانا-اگرو پرودۋكت» سەرىك­تەس­تىگىنىڭ كەلەشەگى كەمەلدىگىنەن دەرەك بەرەدى. «بالتابەكوۆ جانە ك», «اق ق ۇلىن», «بەرەكەلى 2030», «التىناي» سەرىكتەستىكتەرى اسىل تۇقىمدى مال وسىرۋگە مامانداندىرىلعان. اۋ­دان­داعى 8 اۋىلدىق وكرۋگتە جوعارى ءبىلىمدى مال دارىگەرلەرى جۇمىس ىستەپ جاتقاندىعى بۇل باعىتتا ءتيىستى قايتارىم بولاتىندىعىنا سەندىرەدى. ونەركاسىپ سالاسى, باياندامادان ەستى­گە­نى­ڭىزدەي, وسىممەن جۇمىس ىستەۋدە. شاعىن كاسىپ­كەرلىكپەن 860 ادام اينالىسۋدا. ولار سالىق ءتۇسىمىن بىلتىرعىدان 141 پايىزعا كوبەيتىپ, 43,5 ميلليون تەڭگەگە جەتكىزدى. سونداي-اق, اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ قورىنان 22 ادامعا مال ساتىپ الۋ ءۇشىن 12,3 ميلليون تەڭگە نەسيە بولىنگەنى جۇرتشىلىققا جەلپىنىس اكەلەتىنى ءسوزسىز. – قازاقى قالپىمىز قايماقتاي ۇيى­عان قورعالجىننىڭ مادەني-الەۋ­مەتتىك ماسەلەلەرى بارشامىزدى تولعاندىرادى. وسى تاراپتان نە ايتار ەدىڭىز؟ – بىلتىر جارىققا شىعىپ, تورىمىزدەن ورىن العان «قازاقستاننىڭ تاڭداۋلى ازا­ماتتارى» ەنتسيكلوپەدياسىنا اۋدانى­مىزدىڭ 16 ازاماتى ەنىپ وتىر. بۇل الاقاي قۋانىش قوي. ونىڭ ۇستىنە ءماريام جاگورقىزى دوس­تىق پەن ىنتىماقتىڭ ماڭگىلىك جارشىسى ەمەس پە؟ جاڭا مادەنيەت سالاسىنا بولىنەتىن قارجىنىڭ جىل ساناپ ءوسىپ وتىرعاندىعى ايتىلدى. ءبىزدىڭ اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە عانا 4 حالىقتىق شىعارماشىلىق ۇجىم جۇمىس ىستەيدى. «دۋداراي» فولكلورلىق ءانسامبلى 2009 جىلى تۇركيادا, 2010 جىلى وڭتۇستىك كورەيادا ونەر كورسەتسە, بيىل فران­تسيا­دان شاقىرۋ الىپ وتىر. اۋدانى­مىز­دا, مىنە, ون جىل قاتارىنان انا ءولىمى تىركەلمەسە, بىلتىر 151 نارەستە دۇنيەگە كەلدى. ەلىمىزدە توي كوپ. ايتكەنمەن, مەملەكەت تاراپىنان الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار سانى ازايماي وتىرعاندىعى الاڭداتادى. اۋدان اكىمى مۇنى ءبىرىنشى كەزەكتەگى ماسەلە رەتىندە قاداپ ايتقانى ۇنادى. – اكىمگە سىلتەمە جاساپ وتىرسىز عوي. ادامي تۇرعىدان الىپ قاراعاندا, اكىمگە, ناقتىراق ايتساق, ونىڭ قىزمەتىنە كو­ڭى­لىڭىز تولا ما؟ – ءماسليحات دەپۋتاتتارى اۋدان اكىمى سۇل­تان قاسەنوۆتىڭ ەسەپتى كەزەڭدەگى جۇ­مى­سىنا قاناعاتتانارلىق باعا بەردى. مانداتىم بولسا, مەن دە سول باعانى بەرەر ەدىم. – ءبارى ەل ءۇشىن عوي. سالماق سال­عانىمىزعا تۇسىنىستىكپەن قاراعا­نى­ڭىزعا راحمەت. اڭگىمەلەسكەن باقبەرگەن امالبەك. اقمولا وبلىسى.