ءالى ءبىر جىلعا تاياۋ ۋاقىت بار بولسا دا, اقش-تاعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ داڭعازاسى جاڭا جىل قارساڭىندا كۇشەيە تۇسكەن سىڭايلى. ۇمىتكەرلەر, ءتىپتى, ءوز پارتيالاستارىن دا اياماي, ءبىر-ءبىرىن عايباتتاۋدا ءسوز تاڭدايتىن ەمەس.
اسىرەسە, بۇل رەتتە رەسپۋبليكاشىلار ايرىقشا بەلسەندىلىك كورسەتىپ وتىر. ولاردى دا ءتۇسىنۋگە بولار. بۇل پارتيادان ءۇمىتكەرلەر كوپ. ال پارتيادان اقتىق كۇرەسكە شىعاتىن جالعىز-اق ادام. سول جالعىز بولۋ ءۇشىن باسقالاردى ىعىستىرۋىڭ كەرەك. ونىڭ جولى – ءوزىڭدى جاقسى ەتىپ, باسقالاردى جامان ەتىپ كورسەتە ءبىلۋ. سول قاعيدانى ۇستانعان رەسپۋبليكاشىلاردىڭ قازىرگى باستى ۇمىتكەرى دونالد ترامپ ءوزىنىڭ پارتيالاسى دجەب بۋشتى «تۇك ۇقپايتىن توپاس» دەپ جىبەردى. ونىڭ بۇل ءسوزى جاۋاپسىز قالعان جوق, «ەسالاڭ ترامپ» بولىپ وزىنە قايتتى. بۇل تەڭەۋلەر ەكەۋىنىڭ اراسىندا قالعان جوق, ونى امەريكالىق سايلاۋشىلار عانا ەمەس, بۇكىل الەم ەستىدى. «تۇك ۇقپايتىن توپاس» پەن «ەسالاڭنىڭ» اقش-تاي ۇلكەن دەرجاۆانىڭ تىزگىنىن ۇستاۋى قيىن-اۋ دەيسىڭ.
ۇمىتكەرلەردىڭ بيلىككە جەتسەم, مىنانى ىستەيمىن, دەپ جۇرتتىڭ كوڭىلىن اۋلايتىنى بار. كەيبىرەۋلەرىنىڭ وسى ءسوزىم جۇرتقا جاعاتىن شىعار دەپ, اۋزىنان قاعىناتىنى جانە بار. تاعى دا سول ترامپ, جۇرتتىڭ تەرروريزمگە قارسى ويىنان شىعامىن دەپ, بۇكىل مۇسىلماندى ەلگە كىرگىزبەۋ كەرەك دەپ قاعىندى. وۋ, بۇكىل مۇسىلمان تەررورشى ەمەس قوي, دەگەن ءسوز ايتىلدى وعان. باسقا باسقا, بۇل اقش-تىڭ ساياساتىنا قايشى. بۇل رەسپۋبليكاشىلار پارتياسىنىڭ باسشىلىعىنا دا ۇناعان جوق. ولار, ءتىپتى, سول ترامپتى ۇمىتكەرلەر قاتارىنان قالاي شىعارامىز دەپ باستارىن قاتىرىپ جاتىر. مۇنداي ساندىراقپەن رەسپۋبليكاشىلار سايلاۋدا جەڭىسكە جەتە المايتىن سىڭايلى. سول ترامپتىڭ پرەزيدەنت بولسام, پۋتينمەن ءتىل تابىسامىن, دەگەنى دە كەيبىرەۋلەرگە ۇناماعانى انىق.
قازىر رەسپۋبليكاشىلار ءوز ءتىزىمىنىڭ باسىندا تۇرعان ميللياردەر ترامپتى الماستىرار كىم بار دەپ الاسۇرىپ جاتىر. بۇل رەتتە, تەحاستان سايلانعان سەناتور تەد كرۋز بەن فلوريدادان سەناتور ماركو رۋبيونىڭ اتتارى كوبىرەك اتالادى. ەكەۋى دە قىرىقتىڭ ورتاسىندا, ەكەۋىنىڭ دە اتا-انالارى كۋبادان شىققان ەميگرانتتار. رەسپۋبليكاشىلاردىڭ ىقىلاسى كرۋزعا كوبىرەك اۋاتىنداي. ول: «امەريكاعا شەشىم قابىلداي الاتىن, سوعىس جاعدايىندا ارەكەت ەتە الاتىن پرەزيدەنت كەرەك», دەيدى. سوعان قاراعاندا, كۇشكە كوبىرەك سەنەتىنىن اڭعارتادى.
بيلىككە تالاساتىن ەكى پارتيانىڭ ىشىندە دەموكراتتاردىڭ شۋى ازداۋ. ولاردا ۇمىتكەرلەر دە كوپ ەمەس, ۇشەۋ عانا: حيللاري كلينتون, بەرني ساندەرس, مارتين و’ مەللي. پارتيادان اقتىق كۇرەسكە كىمنىڭ شىعاتىنى دا ايقىندالىپ قالعانداي. دجەنتلمەندىك تە ەمەس-اۋ, بەدەل-بىلىكتىلىگىنە قاراي بولار, ولار بۇرىنعى مەملەكەتتىك حاتشى حيللاري كلينتونعا جول بەرەتىن ءتۇرى بار. ءسىرا, دەموكراتتاردىڭ قاتارىنداعى وسىناۋ تۇسىنىستىك ولاردىڭ جولىن اشاتىن ءتارىزدى.
جالپى, سايلاۋ تۋرالى ايتقاندا, كىمنىڭ جولى بولادى دەگەنگە بولجام سۇرالىپ تۇرادى. رەسپۋبليكاشىلاردا ترامپتىڭ رەيتينگى جوعارى – 36 پايىز. ۇلتشىلدىق, ناسىلشىلدىك ۇرانمەن ءبىراز داۋىس جيعانىمەن, ۇلكەن جەڭىسكە جەتۋ قيىن. جەمە-جەمگە كەلگەندە, حالىقتىڭ كوپشىلىگى ولاردى قولدامايدى. رەسپۋبليكاشىلار ترامپتىڭ ورنىنا جاڭا ادام تاپقانمەن, ونىڭ ۇلتتىق اۋقىمدا بەدەل الۋى قيىن بولار. دەموكراتتاردا ح.كلينتوننىڭ رەيتينگى – 69 پايىز. وتە جوعارى كورسەتكىش. كانىگى ديپلومات بۇل مۇمكىندىكتى ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن جانىن سالاتىنى انىق.
ناتو-عا شاقىرعانىمەن, ءالى مۇشە ەمەس
كىشكەنتاي عانا چەرنوگوريانىڭ سولتۇستىك اتلانتيكالىق اسكەري وداققا كىرۋى ۇلكەن ماسەلەگە اينالدى. جەلتوقساننىڭ باسىندا ناتو-عا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ سامميتىندە ول اليانسقا شاقىرىلعان. ال وعان رەسمي مۇشە اتانۋى ءۇشىن بۇل شاقىرۋدى وداققا مۇشە ەلدەر راتيفيكاتسيالاۋى كەرەك.
ادەتتە, قالىپتاسقان ءداستۇر بويىنشا, سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ شەشىمىنەن كەيىن وداققا كىردى دەپ ەسەپتەلەدى. مۇشە ەلدەر باسشىلىعىنىڭ ماقۇلداۋى جاي رەسمي عۇرىپ, ۋاقىتتىڭ ءىسى سانالادى. ال چەرنوگوريا تۋرالى ولاي بولماي وتىر. ونى بۇل وداققا كىرگىزبەس ءۇشىن كۇرەس ەل ىشىندە دە, سىرتتا دا كۇشەيىپ تۇر. مۇنىڭ ءوزى شاعىن ەلدىڭ ساياسي ومىرىنە ايتارلىقتاي ىقپال ەتۋدە. كۇندە جيىن, كۇندە ايقاي. ەلدىڭ قۇتىن قاشىراتىنى بەلگىلى.
چەرنوگوريانىڭ ناتو-عا كىرۋى بۇل وداقتى كۇشەيتە قويماسى انىق. حالقىنىڭ سانى 650 مىڭداي ەلدىڭ قارۋلى كۇشى قانداي بولاتىنىن باعامداپ كورىڭىز. ال وسىناۋ شاعىن ەلدىڭ ناتو-عا كىرۋىنە قارسىلار كىم دەگەندە, بۇل جەردە جالپى ناتو-نىڭ كەڭەيۋىنە قارسىلاردى ايتقان ءجون. ەڭ الدىمەن بۇل – رەسەي. رف مەمدۋماسى چەرنوگوريانىڭ ناتو-عا كىرۋىنە قارسىلىق ءبىلدىرىپ شەشىم قابىلدادى. بۇل چەرنوگوريانىڭ ءوز ىشىندەگى سەپاراتيستەردى قوزدىردى. ولار بۇل ماسەلەنى بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋمدا شەشۋ كەرەك دەپ داۋرىعىپ جاتىر.
جالپى, ناتو-عا كىرۋ ماسەلەسى – پارلامەنت قۇزىرىندا. چەرنوگوريا پارلامەنتى ونى قىركۇيەك ايىندا ماقۇلداعان. قارسىلاستاردىڭ قازىرگى داڭعازاسى – بۇيرەكتەن سيراق شىعارۋ. راس, بۇعان دەيىن ءۇش ەلدە: ۆەنگريا, سلوۆەنيا جانە يسپانيادا رەفەرەندۋمدا شەشىم قابىلدانعان. ونى كەزدەيسوقتىق دەسە بولادى. سلوۆەنيادا داۋكەستەرگە توسقاۋىل قويۋ ءۇشىن سولاي ەتكەن. يسپانيا مۇشە بولعان سوڭ, باسقالاردىڭ اۋزىن جابۋ ءۇشىن سوعان بارعان. ۆەنگريادا دا سولاي. چەرنوگوريا وپپوزيتسياسىنىڭ ارەكەتى دە سىرتقا سۇيەنىپ, ىلىك ءىزدەۋ عانا. الداعى جىلى بۇل ەلدە پارلامەنتتىك سايلاۋ وتەدى. ونى دا رەفەرەندۋم رەتىندە قابىلداۋعا بولادى. سوندا وپپوزيتسيا جەڭىسكە جەتسە, ەلدىڭ ناتو-عا كىرۋىنە قارسى شەشىم قابىلداي الادى. بىراق, ونداي بولاتىنىنا ەشكىم دە, ءتىپتى, وپپوزيتسيانىڭ ءوزى دە سەنبەيدى.
وسى ماسەلەگە بايلانىستى اقپارات قۇرالدارى ەل ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى ميلو دجۋكانوۆيچپەن سۇحبات جۇرگىزىپ, ونى كەڭىنەن تاراتىپ وتىر. وتىزعا تولماي ەل باسشىلىعىنا جەتىپ, شيرەك عاسىرداي ۋاقىتتا پرەمەر-مينيستر جانە پرەزيدەنتتىك قىزمەتتەردى الما-كەزەك اتقارىپ كەلە جاتقان ول چەرنوگوريانىڭ ناتو-عا شاقىرىلۋىن ۇلكەن جەتىستىك, حالىقتىڭ مۇددەسىنە ساي كەلەتىن وقيعا سانايدى. جۇرگىزىلگەن ساۋالناماعا قاراعاندا, ەلدەگى ءۇش ادامنىڭ ەكەۋى ناتو-عا كىرۋدى جاقتايدى ەكەن. جاقتايتىندار سانى بيىلعى ناۋرىزدا 165 مىڭ بولسا, قاراشادا ول 220 مىڭعا جەتىپتى.
«ءبىزدىڭ ناتو-عا كىرۋىمىز ەشكىمگە قارسى باعىتتالماعان, – دەيدى دجۋكانوۆيچ. – ءبىز قاشان دا رەسەيمەن جاقسى قارىم-قاتىناستا بولعاندى قالايمىز. سوعان ۇمتىلامىز. ارقا سۇيەگىمىز كەلەدى». چەرنوگوريا ون جىلدان بەرى ەل ۆاليۋتاسى رەتىندە ەۋرونى پايدالانادى. ەكونوميكاسى نەگىزىنەن ەۋرووداققا باعىتتالعان, سوعان كىرۋدى دە العا ماقسات ەتىپ قويعان. ناتو-عا ءمۇشەلىكتى سوعان جەتكىزەتىن باسپالداق سانايدى.
ماماديار جاقىپ, جۋرناليست.