كەشە الماتىدا مىڭجىلدىقتاردىڭ تۇمارى ىسپەتتى «تاڭبالى: بابالار كودى» اتتى حالىقارالىق كورمە تۇساۋىن كەستى. قاي تۇرعىدان قاراساق تا, بۇل باستامانىڭ ۇلت جادى مەن شەجىرە ءۇشىن سالماعى ساف التىنعا پارا-پار. پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق قۇرىلتايدا: «قازاقستان – پەتروگليفتەر وتانى», دەگەندى تەككە ايتقان جوق.
ويتكەنى جارتاستارداعى جالپى ادامزات بالاسىنا ورتاق باعا جەتپەس بايلىقتىڭ ەڭ تىعىز ورنالاسقان ايماعى – ورتالىق ازيادا, سوناۋ التايدان باتىسقا دەيىنگى الاپتاعى تاسقا قاشالعان بەينەلەردىڭ باسىم بولىگى قازاقستاندا, سونىڭ ىشىندە 200-دەن استامى جەتىسۋ وڭىرىندە جاتىر. زاماناۋي كورمەدەگى جي كومەگىمەن تىرىلگەن پەتروگليفتەر, زاماناۋي تىلدەگى كورمەنىڭ اشىلۋى بۇكىل حالقىمىز ءۇشىن تاريحي وقيعا دەسەك, اسىرە ءسوز ەمەس.
سونىمەن مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن الماتىداعى ءابىلحان قاستەەۆ اتىنداعى ۇلتتىق ونەر مۋزەيى «تاڭبالى» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە تابيعي مۋزەي-قورىعىمەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەي وتىرىپ, تاماشا كورمەنىڭ تۇساۋىن كەستى.
ءبىر جاعىنان بۇل كورمە «تاڭبالى» مۋزەي-قورىعى مەن فوتوسۋرەتشى ۆلاديسلاۆ كيمنىڭ بىرلەسكەن جوباسى ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. جەكە كاسىپكەردىڭ ايتۋىنشا, ەرەكشە قىزىقتى جوبا كەزدەيسوق باستالعان. قاجىرلى ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا تاڭبالى پەتروگليفتەرى زاماناۋي ونەر مەن تسيفرلىق تەحنولوگيالار ارقىلى جاڭا قىرىنان جۇرتشىلىققا جول تارتتى. كورمەنىڭ باستى قاعيداسى دا سوندا – جارتاستاردا قاشالعان تاريحتىڭ تۇپنۇسقاسىن قورعاي وتىرىپ, شىنايىلىعى وزىنە پارا-پار ەكسپوناتتار ۇسىنۋ بولاتىن.
قازىر الماتىعا قويىلعان, الداعى ۋاقىتتا استانا قالاسىنا ساپار شەگەتىن ارت-نىساندار كورمەگە «بابالار كودى» رەتىندە ۇسىنىلادى, ول كونە دۇنيەتانىم, ميفولوگيا, تابيعات پەن عارىش تۋرالى ءبىلىمدى ۇلىقتايتىن ىم, نىشان ءتىلى. ال يممەرسيۆتى مۋلتيمەديالىق شەشىمدەر كورمەگە العاشقى كەلۋشىلەرگە كيەلى كەڭىستىك اتموسفەراسىن سەزىنۋگە مۇمكىندىك بەرە الدى.
ويتكەنى كورمەنىڭ باستى ماقساتى دا وسى – تاڭبالى پەتروگليفتەرىن جاندى مادەني مۇرا رەتىندە كەڭىنەن ناسيحاتتاي وتىرىپ, ولاردى زاماناۋي ونەر قۇرالدارى ارقىلى كەڭ اۋديتورياعا جاقىنداتۋ ەدى.
«كورمەگە جي تەحنولوگيالارى ارقىلى تۇپنۇسقاسىنداي شىنايى, وزگەرتىلمەگەن ەكسپوناتتار قويىلدى. جانە بۇل جاي عانا كورمە ەمەس, ۇلكەن جوبا. وسى جوبانى جارىققا شىعارۋعا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى قولداۋ تانىتقاننان كەيىن, ونى جۇزەگە اسىرۋعا التى اي بويى دايىندالدىق. بەس مىڭعا جۋىق پەتروگليف بولسا دا, تاڭبالى – ورتالىق ازياداعى قايتالانبايتىن بىرەگەي ەسكەرتكىش بولعاندىقتان, ونى دارىپتەۋ, تانىمالدىلىعىن ارتتىرۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ءىس. ويتكەنى تاڭبالى تاس – بابالار كودى, ۇلتتىق برەند, مادەني سيمۆول بولۋعا تالاسا الاتىندىقتان, جۇمىس جالعاسا بەرەدى. الداعى ۋاقىتتا كورمەنىڭ اۋقىمى مەن باعدارلاماسى دا بايىتىلادى. كەلەسى كورمە مامىر ايىندا ەلوردامىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۋزەيىندە وتەدى», دەيدى «تاڭبالى» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە تابيعي مۋزەي-قورىعىنىڭ ديرەكتورى بيبىگۇل داندىعاراەۆا.
ەكسپوزيتسيادا جارتاس سۋرەتتەرىنىڭ فوتوكارتينالارى, تاڭبالى پەتروگليفتەرى نەگىزىندە جاسالعان ارت-وبەكتىلەر, سونداي-اق جاساندى ينتەللەكت قولدانىلعان مۋلتيمەديالىق تسيفرلىق تەحنولوگيالار جينالعانداردى ەلەڭ ەتكىزىپ, جۇرتقا كورمە كاتالوگى مەن پەتروگليفتەر نەگىزىندە ازىرلەنگەن اۆتورلىق تابارىكتەر سىيعا تارتىلدى.
بابالاردان مۇراعا قالعان «تاستاعى حاتتاردى» حالىقپەن قايتا قاۋىشتىرا بىلگەن كورمەنىڭ اشىلۋىنا يۋنەسكو ايماقتىق وكىلدەرى, شەتەلدىك جارتاس ونەرى جونىندەگى جەتەكشى ماماندار مەن بۇكىلالەمدىك مۇرا وبەكتىلەرىنىڭ باسشىلارى, وتاندىق ارحەولوگتەر, تاريحشىلار, ەتنولوگتەر, مادەنيەتتانۋشىلار, مۋزەي ماماندارى, سالالىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىمەن قاتار, بيزنەس وكىلدەرى دە ورتاقتاستى.
وسىدان كەيىن كورمە «جارتاس سۋرەتتەرىن ۆيتريناسىز ۇسىنۋ: جارتاس ونەرىن تانىستىرۋ جانە ونى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋدىڭ زاماناۋي تاسىلدەرى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسياعا ۇلاستى.
كورمە جانە كونفەرەنتسيا «تاڭبالى» مۋزەي-قورىعىن الەمدىك دەڭگەيدە جارتاس ونەرىن زەرتتەۋ مەن ناسيحاتتاۋ ورتالىعى رەتىندە نىعايتىپ, مادەني مۇرانى ساقتاۋ بويىنشا تۇراقتى تاجىريبەلەردى قالىپتاستىرۋعا ۇلەس قوسادى.
الماتى