پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ازىرلەنگەن مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2026–2030 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىنىڭ جوباسى قارالعان جيىن وتكىزدى. قۇجاتتا مال باسىن كوبەيتۋگە, ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا, ەكسپورتتىق الەۋەتتى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ نەگىزگى تاسىلدەرى مەن تەتىكتەرى قامتىلعان.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, مال شارۋاشىلىعى اۋىل شارۋاشىلىعى جالپى ءونىمىنىڭ 39%-ىن قۇرايدى. ءىرى قارا مال باسىنىڭ 2,4%-عا, ۇساق مال باسىنىڭ 1,6%-عا ءوسۋى بايقالادى. ءسۇت ءوندىرىسى 5% وسىممەن شامامەن 3,8 ملن توننانى قۇرادى, ەت ءوندىرۋ كولەمى 1,2 ملن تونناعا جەتتى, بۇل وتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 2,6%-عا جوعارى. الايدا, جالپى ءونىمنىڭ جىل سايىنعى ءوسىمى 2-3% دەڭگەيىندە ساقتالۋى سالانىڭ الەۋەتىن تولىق اشپاي وتىر.
كەشەندى جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ ءىرى قارا مال سانىن 7,9 ملن-نان 12 ملن باسقا, ۇساق مال سانىن 20,2 ملن-نان 28 ملن باسقا دەيىن ۇلعايتۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق ەت ءوندىرىسىن 1,2 ملن-نان 1,8 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋ, ونىڭ ەكسپورتىن 82 مىڭنان 165 مىڭ تونناعا دەيىن ەكى ەسە ۇلعايتۋ جوسپارلانعان. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ جوسپاردى ورىنداۋ ءۇشىن بىرقاتار باعىت بويىنشا سالانى قارجىلىق قولداۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرى ۇسىنىلاتىنىن باياندادى.
اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىنىڭ بارلىق ءتۇرى بويىنشا اسىل تۇقىمدى مال باسىن ساتىپ الۋعا جىلدىق 6% مولشەرلەمەمەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. قارجىلاندىرۋعا جىل سايىن 300 ملرد تەڭگە قاجەت. اتالعان ءىس-شارا تابىندى جاڭارتۋدى جەدەلدەتۋگە ءارى مال شارۋاشىلىعىنىڭ گەنەتيكالىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
شالعايداعى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ مەن جايىلىمدىق ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋعا بيىل قارجىلاندىرۋ كولەمى 50 ملرد تەڭگە بولاتىن جىلدىق مولشەرلەمەسى 6%-بەن بىرىڭعاي جەڭىلدىكتى نەسيە بەرۋ كوزدەلگەن. قوسىمشا 50 ملرد تەڭگە كولەمىندە مال ازىعىن دايىنداۋ تەحنيكاسى مەن جابدىقتارىن ساتىپ الۋعا جىلدىق مولشەرلەمەسى 5% جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ قاراستىرىلىپ وتىر.
سونداي-اق مال شارۋاشىلىعىنىڭ باعىتتارى بويىنشا اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا جالپى سوماسى 225 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن, جىلدىق مولشەرلەمەسى 5%-بەن جەڭىلدەتىلگەن كرەديتتەۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلاندى. قارجىلاندىرۋدى قولجەتىمدى ەتە ءتۇسۋ ءۇشىن «دامۋ» قورى ارقىلى قارىزدارعا كەپىلدىك بەرۋ تەتىگىن قولدانۋ كوزدەلگەن.
بۇعان قوسا كەشەندى جوسپاردىڭ جوباسىندا سالانى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ, مال شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىنە الەۋمەتتىك جاعداي جاساۋ, ونىڭ قاتارىندا شوپاندار مەن باقتاشىلاردىڭ 55 جاسقا تولعاننان كەيىن ارنايى الەۋمەتتىك تولەمدەر الۋ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ, ماماندارعا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن سالۋ مەن تاعى دا باسقا ءىس-شارالار قاراستىرىلعان.
بۇدان بولەك, ءتيىمدى ماركەتينگتىك ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ مەن وتكىزۋ نارىقتارىن كەڭەيتۋ كوزدەلىپ وتىر. ۆەتەرينارلىق قاۋىپسىزدىك ەكسپورتتىق نارىقتارعا شىعۋدىڭ مىندەتتى شارتى بولىپ سانالادى. وسى باعىتتا ۆەتەرينارلىق نىسانداردى جاڭعىرتۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسادى, سونداي-اق ساۋدا نىساندارىندا كۇندەلىكتى باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ جاتىر. مال يەلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى دە پىسىقتالدى.
جوسپاردىڭ ءىس-شارالارى نەگىزىنەن بيۋدجەتتە كوزدەلگەن قاراجاتقا, بيۋدجەتتىك نەسيەلەر مەن قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ وبليگاتسيالارى بويىنشا كۋپوندىق سىياقىنى سۋبسيديالاۋ باعدارلامالارى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلاتىنىن اتاپ وتكەن ءجون.
ولجاس بەكتەنوۆ كەشەندى جوسپاردىڭ ءىس-شارالارى ىشكى نارىقتى وتاندىق ونىممەن جۇيەلى تۇردە قامتۋدى ءارى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى بويىنشا بولجامدى باعا تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق قايتا وڭدەۋدى دامىتۋ مەن قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم شىعارۋدى ۇلعايتۋ قاجەت. ءوندىرىس پەن ءونىم اينالىمىنىڭ بارلىق كەزەڭدەرىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ءوتىلدى. ۇلتتىق اۋىل شارۋاشىلىعى ساناعىنىڭ ناتيجەلەرىن تسيفرلىق پلاتفورمالارعا بىرىكتىرۋ مەن ولاردى بىرىڭعاي ەسەپكە الۋ كوزى رەتىندە پايدالانۋ تاپسىرىلدى.
پرەمەر-مينيستر مەملەكەت باسشىسىنىڭ پايدالانىلمايتىن اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن قايتارۋ ماسەلەسى جونىندەگى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىنا نازار اۋداردى. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ جەردىڭ ۇتىمدى پايدالانىلۋىن تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. استىق ەگەتىن ءۇش ءوڭىر بويىنشا 330 شارۋاشىلىق جوعارى باقىلاۋدا. ماقساتسىز پايدالانۋ فاكتىلەرى انىقتالعان جاعدايدا ۋچاسكەلەر ازاماتتارعا ودان ءارى قايتا ءبولۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قورعا قايتارىلاتىن بولادى.
جيىن قورىتىندىسى بويىنشا ۇكىمەت مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2026–2030 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىن ماقۇلدادى. پرەمەر-مينيستر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ جۇمىستى ۇيلەستىرۋ مەن بارلىق كوزدەلگەن شارالاردىڭ ساپالى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.