مۇنايلى ولكەنىڭ الەۋمەتتىك الەۋەتى

– ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كاسپي مەملەكەتتىك تەحنولوگيالار جانە ينجينيرينگ ۋنيۆەرسيتەتى 2023–2027 جىلدار ارالىعىندا 6,1 ملرد تەڭگەگە ءوڭىردىڭ نەگىزگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ەكو­لو­گيالىق ءارى تەحنولوگيالىق مىندەتتەرىن شەشۋگە باعىتتالعان عىلىمي زەرتتەۋ جوبالارى مەن باعدارلامالارى ىسكە اسىرىپ جاتىر. وڭىرگە كەيىنگى ءۇش جىلدا 3 ترلن تەڭگەگە جۋىق نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيالار, 3 ملرد دوللار كولەمىندە تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار تارتىلدى. جىل باسىنان بەرى 235 ملرد تەڭگەگە 19 ينۆەستي­تسيا­لىق جوبا ىسكە قوسىلىپ, 612 جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلدى. 2026–2032 جىلدارى قۇنى 10 ترلن تەڭگەدەن استام 55 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ينۆەستورلارعا قولايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىندا «اقتاۋ تەڭىز پورتى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ قىزمەت ەتۋ مەرزىمى 2053 جىلعا دەيىن ۇزارتىلىپ, اۋماعى 7,9 مىڭ گا كەڭەيتىلىپ, جاڭا 23 قىزمەت ءتۇرى ەنگىزىلدى. وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ باسىم سالالارىندا 8 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. جالپى قۇنى – 22,1 ملرد تەڭگە, ونىڭ ىشىندە 13,9 ملرد تەڭگە – «كاسپي» الەۋمەتتىك-كاسىپ­كەر­­لىك كورپوراتسياسىنان, 8,2 ملرد تەڭگە – جەكە ينۆەستورلار مەن وزگە كوزدەر ەسەبىنەن. بۇل رەت­تە كورپوراتسيا ەسەبىنەن بولى­نەتىن قاراجاتتىڭ بارلىعى قايتارىمدى نەگىزدە ۇسىنىلادى, – دەدى ن.قيلىباي.

وڭىرگە كەلەتىن تۋريستەردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلە­دى. 2025 جىلدىڭ 9 ايىندا 350 مىڭنان استام تۋريست كەلىپ, ولارعا 17,2 ملرد تەڭگەگە جۋىق قىزمەت كورسەتىلدى.

– بىلتىرعىمەن سالىستىر­عان­دا ءوسىم 13%-عا جەتتى. اقتاۋ اۋەجايى جولاۋشىلاردى قا­بىل­داۋ, قىزمەت ءتۇرىن ۇسىنۋ­دا ەلىمىزدە ءتورتىنشى ورىندا تۇر. كەيىنگى بەس جىلدا اۋەجايداعى جولاۋشىلار اعىنى 70%-عا ارتىپ, 996 مىڭنان 1,7 ملن ادامعا ءوستى. شەتەلدىك تۋريستەردى قابىلداۋ جونىنەن – ءۇشىنشى ورىندا. 11 حالىقارالىق باعىت­تا رەيستەر جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. وسى جىلى دۋباي, نۇكىس باعىتتارى جاڭادان اشىلىپ, 2026 جىلدان باستاپ قىتايدىڭ ءۇرىمجى قالاسىنا تىكەلەي رەيس اشىلادى. 2026 جىلدىڭ 2-جارتىجىلدىعىندا جالپى وتكىزۋ قابىلەتتىلىگى شامامەن 1,3 ملن جولاۋشى قابىلدايتىن مۇمكىندىگى بار, كەندىرلى اۋەجايىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى. بيىل قۇنى 4,6 ملرد تەڭگەگە 4 جوبا ىسكە قوسىلدى. بوزجىرا باعىتىن دامىتۋ ماق­ساتىندا 13,2 شاقىرىم جول­دىڭ قۇرىلىسى باستالدى, 2026 جىلى ەلەكتر جۇيەسىن تارتامىز. 2026–2029 جىلدارى 17,5 ملرد تەڭگەگە 3 جوبا ىسكە اسىرىلادى. 2026 جىلى شەرقالا تا­ۋىندا گلەمپينگتەر قۇرىلىسىمەن اۆتوۇيلەرگە ينفراقۇرىلىم ۇيىمداستىرۋ جوبالارى ىسكە قوسىلادى, – دەدى وبلىس اكىمى.

اقجولتاي جاڭالىق, اقتاۋ قالا­سىندا ءۇش جىلدان بەرى توق­تاپ تۇرعان ساناتوري-كۋرورت­تىق كەشەننىڭ قۇرىلىسى قاي­تا جانداندى. جوبانى 2026 جىل­­دىڭ اياعىنا دەيىن اياقتاۋ جوس­پارلانعان.

وبلىستا حالىق سانىنىڭ ءوسىمى كەيىنگى ون جىلدا وڭ ديناميكانى كورسەتتى. اسىرەسە بالالار ساناتىنداعى جەتكىنشەكتەر 2015 جىلدان 2024 جىلعا دەيىن ­231 مىڭنان 329 مىڭعا دەيىن وسكەن. لاگەر ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماقساتىندا جاڭا «Aqqu Resort&Camp» زاماناۋي دەمالىس كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلەدى.

اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا بيىل 38 ملرد تەڭگە­نىڭ ءونىمى وندىرىلگەن. مال شارۋاشىلىعىندا ءونىم شىعارۋ كولەمى 22,4%-عا كوبەيدى. جەر­گىلىكتى ءونىمنىڭ قولجەتىم­دى­لىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا سىيىم­دىلىعى 4 مىڭ توننا بولاتىن زاماناۋي كوكونىس ساقتاۋ قويماسى سالىنىپ جاتىر.

وڭىردە 95 مىڭعا جۋىق تۇيە باسى تىركەلگەن. تۇيە ءسۇتىن تەرەڭ وڭدەۋگە باعىتتالعان 3 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبانى قولعا الىنعان. تۇيە ءسۇتىن قۇرعاق ۇنتاققا اينالدىرىپ ەكسپورتقا شىعارۋ, ساۋىن تۇيەلەردىڭ سانىن 2 000 باسقا دەيىن كوبەيتۋ ماقساتىندا «قاراعانتۇبەك» جشس قۇنى 1,6 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن زاۋىت سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوبا قۇرىلىسى 2026 جىلى باستالادى. زاۋىت جىلىنا 100 تونناعا دەيىن تۇيە ءسۇتىن قايتا وڭدەي الادى.

بيىل تۇيە ءسۇتىن اۆتومات­تان­دىرىلعان ادىسپەن ساۋاتىن تسەح اشىلدى. سالادا 2025–2027 جىلدارى 23,6 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 15 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلادى. وسى جىلى 1,3 ملرد تەڭگەگە 43 ۆەتەرينارلىق پۋنكت سالىنىپ, بارلىق ۆەتەرينارلىق ۇيىمدار قىزمەتتىك اۆتوكولىك, قۇرال-جابدىقتارمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلدى. 2022–2025 جىلدارى ۆەتەرينار مامان­دار­دىڭ جالاقىسى 100%-عا كوتە­رىلدى.

– ءوڭىردىڭ ەرەكشە الەۋەتتى دامۋ باعىتتارىنىڭ ءبىرى – بالىق شارۋاشىلىعى. سالادا بيىل 286 توننا بالىق ءوسىرۋ جوسپارلانعان. اكۆاشارۋاشىلىقتى دامىتۋ باعىتىندا 2025–2027 جىلدارى 4 ءىرى جوبا جۇزەگە اسىرىلادى. ونىڭ ىشىندە, ورتالىق ازيادا العاش رەت «Organic Fish» كومپانياسىنىڭ قۇنى 11,9 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن كاسپي تەڭىزىندە 5 000 تونناعا دەيىن تەڭىز البىرت تۇقىمداس بالىعىن ارنايى ورىندا ءوسىرۋ جوباسى بار, – دەدى وبلىس اكىمى.

شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىندا كاسىپكەرلىك نىساندار 1 ترلن تەڭگەدەن استام ءونىم شىعاردى. وسى سالادا جۇمىسپەن قامتىلعاندار سانى – 147 400 ادام, بۇل – ەكونوميكالىق بەلسەندى حالىقتىڭ 40%-ى. بيىل كاسىپكەرلەرگە 16,3 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, 167 جوباعا قولداۋ كورسەتىلگەن. جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ ارقىلى كاسىپكەرلىك قىزمەتتى ىنتالاندىرۋعا با­عىت­تالعان «ورلەۋ» جاڭا باع­دارلاماسى ىسكە قوسىلىپ, 8,4 ملرد تەڭگەگە 70 جوبا قولداۋ تاپقان.

جەرگىلىكتى ماڭىزداعى اۆتوموبيل جولدارىنىڭ 97%-ى جاقسى جاعدايدا. بۇل ەلىمىزدەگى جوعارى كورسەتكىش دەگەن ءوڭىر باسشىسى 2025–2026 جىلدار ارالىعىندا وبلىس اۋماعىندا رەسپۋبليكالىق, سونداي-اق وبلىستىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىندا جالپى ۇزىندىعى 491 شاقىرىمدى قامتيتىن 16 جوبانىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. وبلىستا قوعامدىق كولىك مارشرۋتىندا جاڭارتىلعان اۆتوبۋستاردىڭ ۇلەسى 90%-عا جەتتى. 2021–2025 جىلدار ارالىعىندا 333 جاڭا اۆتوبۋس ساتىپ الىنىپ 35 جاڭا مارشرۋت اشىلعان. 2026 جىلى تاعى 75 اۆتوبۋس ساتىپ الۋ جوسپاردا بار, ناتيجەسىندە اۆتوبۋس پاركى 100% جاڭارتىلادى.

وبلىستا اۋىزسۋ تاپشىلىعى بىرنەشە جىلدان بەرى تۇرعىن­دار­دىڭ باس اۋرۋىنا اينالىپ, نارازىلىق تۋدىرىپ كەلگەن كۇردەلى ماسەلە ەدى. ءوڭىر باسشىسى بۇل سالادا جۇزەگە اسقان بىر­قاتار ىرگەلى جوبانى اتاپ, وبلىس­تا اۋىزسۋعا زارۋلىك جوق ەكەنىن ءمالىم ەتتى.

وڭىردە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توبىنا جاتاتىن 14 675 تۇرعىن بار. جىل سايىن اتالعان ازاماتتارعا تۇرعىن ءۇي بەرىلىپ كەلەدى, بيىل وسى ماقساتقا 552 پاتەر ساتىپ الىنعان.

«كەلەشەك مەكتەپتەرى», «اۋىل – ەل بەسىگى» جوبالارى, سونى­مەن قاتار دەمەۋشىلىك ەسە­بىنەن وبلىس­تا 14 مەكتەپتىڭ قۇ­رىلىسى مەن 2 مەكتەپكە قو­سىمشا عيمارات سالىنىپ, پايدا­لانۋعا بەرىلدى دەگەن ءوڭىر باسشىسى بىلتىر ءۇش اۋىسىممەن بالا وقىتاتىن 10 مەكتەپ بولعانىن ايتتى. مۇنى تۇپ­كى­لىكتى جويۋ ماقساتىندا 9 100 ورىنعا ارنالعان 8 مەكتەپ پەن 5 مەكتەپكە جاپسارجاي سالۋدىڭ قۇجاتى ازىرلەنىپ جاتقانىن دا اتاپ ءوتتى.

ەرەكشە بالالارعا جاعداي جاساۋ ماقساتىندا مەملەكەت–جەكە­مەنشىك ارىپتەستىگى  مەحانيزمى ارقىلى وبلىستا 2 بالا­باقشا سالىنىپ, 2027 جىلى پايدالانۋعا بەرىلەدى. بەينەۋ اۋىلىندا ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن بالالارعا ارنالعان وڭال­تۋ ورتالىعى اشىلدى. 2026 جىلى كامەلەت جاسىنا تولماعان بالا­لار­عا ارنالعان 100 ورىندىق «اۋتيزم» ورتالىعى ءوز جۇمىسىن باستايدى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا اۋرۋحانا, مەديتسينالىق سانيتارلىق كومەك كورسەتۋ نىساندارى, پوزيتروندى ەميسسيالىق توموگرافيا (پەت) ورتالىعى اشىلعانىن, اقتاۋ قالاسىندا جەدەل جاردەم ستانساسىنىڭ قۇ­رى­لىسى اياقتالعانىن دا اتاپ ءوتتى اكىم. جاڭاوزەن قالاسىنا دەمەۋشىلىك ەسەبىنەن 2 زاماناۋي جەدەل جاردەم اۆتوكولىگى سىيعا بەرىلگەن. تاعى 20 سانيتارلىق اۆتوكولىك ساتىپ الىنادى.

سالاداعى نەگىزگى ماسەلەنىڭ ءبىرى كادر تاپشىلىعىن شەشۋ­گە بيىل مەديتسينا سالاسىنا 164 گرانت ءبولىنىپ, 195 دارىگەرگە 1,2 ملرد تەڭگە سوماسىندا بىرجولعى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتىلگەن. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, اۋىلدىق جەرلەردەگى مەديتسينا مەكەمەسىنە جۇمىس ىستەۋگە بارعان 113 دارىگەرگە – 8,5 ميلليون, اقتاۋ قالاسىنا قىزمەتكە كەلگەن 61 دارىگەرگە – 3 ميلليون, جاڭاوزەنگە جۇمىس ىستەۋگە بارعان 21 دارىگەرگە 5 ميلليون تەڭگەدەن ءبىر رەتتىك كوتەرمەاقى بەرىلگەن. سونىمەن قاتار 21 قىزمەتتىك پاتەر ساتىپ الىنىپ, 20 مامان شەتەلگە وقۋعا جىبەرىلگەن.

ءوڭىر باسشىسى بايانداما­سىنىڭ سوڭىندا اقتاۋ قالاسىندا جەكە كاسىپكەر «جاسىل دامۋ» اق ارقىلى 1 ملرد تەڭگەگە 25 قوقىس شىعاراتىن كولىك, 235 ملن تەڭگەگە 2 مىڭ كونتەينەر الىپ, جۇمىسىن باستاعانىن دا ايتتى. «قازاقستان عارىش ساپارى» گەوپورتالى ارقىلى بيىل ماڭعىستاۋ وبلىسىندا 61 نۇكتەدە رۇقساتسىز ورنالاسقان قوقىستار انىقتالىپ, ونىڭ 91%-ى جويىلدى. ولاردىڭ قايتا پايدا بولۋىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا بەينەباقىلاۋ كامەرالارى ورناتىلىپ جاتىر.

بريفينگ سوڭىندا وبلىس اكىمى جۋرناليستەردىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردى.