الماتى قالاسىنىڭ 16 جاستاعى وقۋشىسى سافيا ەرلان جاستارعا جۇمىس تابۋعا كومەكتەسەتىن «Work4Teen» ستارتاپتى نەگىزدەدى. بۇعان ونىڭ باسىنان وتكەن جاعداي سەبەپ بولعان. وتكەن جازدا سافيا انيماتورلىق جۇمىسقا تۇرىپ, ءبىر اي بالالاردى قۋانتسا دا, ەڭبەكاقىسىن الا الماعان.
ء«وزىمدى الدانعانداي, قورعانسىز سەزىندىم. سول كەزدە باسقا بالالاردىڭ ءدال وسىنداي جاعدايعا تۇسپەۋىن قالادىم», دەيدى ول. وسىلايشا, جاستاردى قورعاۋدى كوزدەيتىن جوبا دۇنيەگە كەلگەن.
سافيا №134 ليتسەيدە وقيدى. بالا كەزىنەن ءتۇرلى سالاعا قىزىققان. ءان ايتىپ, «گولوس. دەتي» جوباسىنا قاتىسۋدى ارمانداعان, شىعىستىق بي بيلەگەن, فۋتبول ويناعان. اكەسى سپورتتى جاقسى كورگەندىكتەن, قىزىن دا باۋلىعان. «مەنى ەشقاشان «قىز بالاعا بۇل بولمايدى» دەپ شەكتەگەن ەمەس. كەرىسىنشە, اتا-انام ماعان سەندى», دەيدى ول.
تەحنولوگياعا قىزىعۋشىلىعى 2024 جىلى وتكەن «Technovation Girls Kazakhstan» حالىقارالىق بايقاۋىنان باستالعان. سول كەزدە ول كومانداسىمەن بىرگە جەر سىلكىنىسى كەزىندە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەتىن «SeismoSafe» قوسىمشاسىن جاساپ, رەسپۋبليكالىق كەزەڭنىڭ شيرەك فينالىنا دەيىن جەتكەن. «وسى تاجىريبە ماعان قىزداردىڭ دا تەحنولوگيادا دا جەتىستىككە جەتە الاتىنىن كورسەتتى», دەيدى سافيا.
جوبا – جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان ءموبيلدى قوسىمشا. ونىڭ باستى ماقساتى – جاستاردى سەنىمدى جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بايلانىستىرۋ. قوسىمشادا ءۇش دەڭگەيلى قورعانىس بار:
– ءاربىر جۇمىس بەرۋشى قۇجات بويىنشا تەكسەرىلەدى (سالىق تىركەۋى, زاڭدى قۇجاتتار);
– ۆاكانسيالار قولمەن سۇزگىدەن وتەدى, زاڭعا قايشى نەمەسە قاۋىپتى جۇمىستار قابىلدانبايدى (مىسالى, حيميالىق زاتتارمەن جۇمىس, تۇنگى كەزەكشىلىك, بيىكتىكتە نەمەسە جەر استىندا ەڭبەك ەتۋ);
– رەيتينگ پەن شاعىم جۇيەسى بار, ادال ەمەس كومپانيالار بىردەن بازادان شىعارىلادى.
جوبا ىشىندە ارنايى «AI»-بوت بوبرجان جۇمىس ىستەيدى. ول كۇماندى سيپاتتامالاردى تاۋىپ, حابارلاندىرۋلاردى قايتا تەكسەرۋگە جىبەرەدى. مىسالى, «جىلدام اقشا», «قۇپيا جۇمىس», «قۇجاتسىز» دەگەن تىركەستەر بىردەن بەلگىلەنەدى. سونىمەن قاتار بوبرجان ءجاسوسپىرىمنىڭ قىزىعۋشىلىعى مەن قابىلەتتەرىن تالداپ, سايكەس ۆاكانسيالاردى ۇسىنادى. كەلەشەكتە بوت رەزيۋمە جاساۋعا دا كومەكتەسەتىن بولادى.
«جاستار وزدەرىنىڭ جەكە دەرەكتەرىن قوسىمشاعا قالدىرادى. سوندىقتان دەرەكتەردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءبىز ءۇشىن ماڭىزدى. ءبىز Google KMS شيفرلاۋ جۇيەسىن قولدانامىز. ءتىپتى دەرەكتەر بازاسىنا رۇقساتسىز كىرگەن كۇننىڭ وزىندە, مالىمەتتەر كىلتسىز وقىلمايدى», دەيدى ستارتاپ اۆتورى.
قازىرگى تاڭدا «Work4Teen» «MVP» كەزەڭىندە العاشقى نۇسقاسى دايىندالىپ, قاناتقاقتى تەستىلەۋدەن ءوتتى. جاستار قوسىمشانىڭ ىڭعايلى ەكەنىن اتاپ, وڭ پىكىر بىلدىرگەن. ەندىگى ماقسات – قوسىمشانى ساپالى ۆاكانسيالارمەن تولىقتىرۋ. كوماندا ريتەيل, فاستفۋد, بانك, فينتەح, تەلەكوم, ء«ىت», مەديا جانە ءبىلىم بەرۋ سالالارىنداعى جۇمىس بەرۋشىلەرمەن سەرىكتەستىك ورناتۋعا نيەتتى.
جاس كوماندا قۇرامىندا سافيادان وزگە مەليتا حادجاكوۆا, كاميلا شاپەن, الەكساندرا بورتنيكوۆا, زەرە باحريدين ەسىمدى وقۋشىلار بار. ولاردىڭ ارقايسىسى مىندەتتەرىن ءبولىپ العان.
ولار قازىردىڭ وزىندە بىرنەشە ەلەۋلى جەتىستىككە جەتىپ ۇلگەرگەن. اتاپ ايتقاندا, كوماندا 1س ستارتاپ-بايگەسىندە جەڭىمپاز اتانىپ, ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە ءتورت جىل بويى تەگىن ءبىلىم الاتىن وقۋ گرانتىن يەلەنگەن. سونىمەن قاتار جوباعا 250 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا بولىنگەن. بۇل جەڭىس كومانداعا ءوز يدەيالارىن ءارى قاراي دامىتۋعا سەنىمدى سەرپىن بەردى. بۇدان بولەك, «Technovation Girls Kazakhstan» 2025 بايقاۋىندا ولار ايماقتىق كەزەڭنىڭ ۇزدىكتەرى اتانىپ, قىزداردىڭ تەحنولوگيا سالاسىندا دا تابىسقا جەتە الاتىنىن دالەلدەگەن. ال حالىقارالىق دەڭگەيدە «Lenovo» كومپانياسى جوبانى قولداسا, «Yandex» ولاردى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جاساندى ينتەللەكت شەشىمدەرىن ناسيحاتتايتىن «AI for Social Good» نوميناتسياسىنا ۇسىنىپ, «Work4Teen»-ءنىڭ الەۋەتىن تاعى ءبىر مارتە ايقىنداپ بەردى.
كوماندا «Work4Teen» قوسىمشاسىن جاقىن ارادا ەلىمىزدە رەسمي تۇردە ىسكە قوسپاق. بولاشاقتا قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىندە جۇمىس ىستەيتىن قوسىمشاعا وزبەك جانە قىرعىز تىلدەرى دە قوسىلادى.
ء«بىز بۇكىل ورتالىق ازياعا ورتاق پلاتفورما جاساعىمىز كەلەدى. ءار ەلدىڭ زاڭناماسىنا بەيىمدەلگەن جۇيە ارقىلى قازاقستاندىق ءجاسوسپىرىم وزبەك ءىت-كومپانياسىندا جۇمىس ىستەي الادى, ال قىرعىز ستۋدەنتى تاجىك وقۋشىسىنا رەپەتيتور بولا الادى», دەيدى سافيا.
ونىڭ كۇن ءتارتىبى تىعىز: تاڭەرتەڭنەن تۇسكە دەيىن ساباق, تۇستەن كەيىن – «Work4Teen», كەشكىسىن – ءۇي تاپسىرمالارى مەن IELTS كۋرسى. دەمالىس كۇندەرى كوماندامەن كەزدەسىپ, جوبانى تالقىلايدى. «ارينە, كەيدە ەشتەڭە ىستەگىم كەلمەيتىن كەزدەر بولادى. بىراق «Work4Teen» – جاي عانا قوسىمشا ەمەس. بۇل جاستاردىڭ ەڭبەگىن قورعاۋعا, ولاردىڭ العاشقى تاجىريبەسىن قاۋىپسىز ەتۋگە باعىتتالعان جۇيە. ءبىز جاستاردىڭ ەڭبەگى باعالانۋىن جانە ولاردىڭ ارمانىن ادال جولمەن جۇزەگە اسىرۋىن قالايمىز. سونداي-اق ماعان تابىستى وتاندىق كاسىپكەر ايەلدەر, اسىرەسە «YAYA» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى لاۋرا ەراليەۆا شابىت بەرەدى. سولارعا قاراپ ءوزىم دە العا جىلجي تۇسەمىن», دەيدى ول.