ادامنىڭ ءوزى ويلانا الۋى, ءوزى شەشىم قابىلداۋى, ءتىپتى اداممەن دوستاسۋى دا سيرەك قۇبىلىسقا اينالاتىن سەكىلدى. سەبەبى تەحنولوگيانىڭ ءتىلىن مەڭگەرگەن سايىن بار نازارىمىز سوعان اۋىپ بارادى. قازىر جاسوسپىرىمدەردىڭ كوبى جاڭا دوس تابۋدان گورى جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى چاتبوتتارمەن سويلەسكەندى ءجون كورەدى. «Common Sense Media» دەرەگىنشە, ولاردىڭ 72 پايىزى كەم دەگەندە ءبىر رەت جي-مەن سويلەسكەن, ال 33 پايىزى ولارمەن دوستىق نەمەسە ودان دا تەرەڭ سەزىم بايلانىسىن ورناتقان.
جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندە جاسالعان بوتتار جىلى سويلەپ, تۇسىنىستىك تانىتىپ, شىن اداممەن سويلەسكەندەي اسەر قالدىرادى. مىسالى, مەكتەپتە قىزدار ونشا نازار اۋدارا قويمايتىن بالاعا, ەكراننىڭ ار جاعىنداعى ۇنەمى ءوزىن تۇسىنەتىن, قىزىعا تىڭدايتىن جاساندى سەرىكپەن سويلەسكەن الدەقايدا جەڭىل. ال ۇيالشاق قىزدارعا بىردەن جاقىن بولىپ كەتەتىن «جاقسى جاساندى جىگىت» قىزىعىراق.
چاتبوتتار بۇگىن عانا پايدا بولعان جاڭا نارسە ەمەس. 1966 جىلى پروفەسسور, عالىم دجوزەف ۆايزەنباۋم العاشقى چاتبوت – «Eliza»-نى جاساپ شىعارعان. بۇگىندە جاساندى ينتەللەكت پەن تابيعي ءتىلدى وڭدەۋ تەحنولوگياسى الدەقايدا دامىپ, «ChatGPT» سەكىلدى جۇيەلەر پايدا بولدى. بىراق اتا-انالاردىڭ كوبى بىلە بەرمەيتىن «Replika, «Character.AI», «My AI» سياقتى جي-سەرىكتەر دە بار. «Mozilla» دەرەگىنشە, 2024 جىلى مۇنداي قوسىمشالار 100 ميلليوننان استام رەت جۇكتەلگەن. كەيبىرىندە 18 جاستان كىرۋگە شەكتەۋ قويىلعانىمەن, جاسوسپىرىمدەردىڭ ونى اينالىپ ءوتۋى قيىن ەمەس. ستەنفورد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «Replika» قولدانۋشىلارىنا جۇرگىزگەن زەرتتەۋىندە رەسپوندەنتتەردىڭ 81 پايىزى جي-دوسىن «اقىلدى» دەپ ساناسا, 90 پايىزى ونى «ادامعا ۇقسايدى» دەپ قابىلداعان. دەگەنمەن ولاردىڭ جاقسى جاعى دا جوق ەمەس. كەيبىر جاسوسپىرىمدەر ءۇشىن جي-دوس جالعىزدىقتان قۇتقاراتىن, پسيحولوگيالىق قولداۋ بەرەتىن قۇرال. زەرتتەۋ ناتيجەسىندە, پايدالانۋشىلاردىڭ 3 پايىزى مۇنداي ۆيرتۋالدى دوس سۋيتسيدتەن باس تارتۋعا كومەكتەستى دەپ ايتقان.
سونىمەن قاتار ولار بالالاردىڭ الەۋمەتتىك جانە اڭگىمەلەسۋ داعدىلارىن جاتتىقتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا قاۋىپ تە بار. اقش-تاعى ءبىر انا «Character.AI» كومپانياسىن سوتقا بەرىپ, چاتبوت 14 جاستاعى ۇلىنا وزىنە قول جۇمساۋعا كەڭەس بەرگەنىن مالىمدەگەن. ول بالا بۇل ارەكەتتى جاساپ, قازا تاپقان. تاعى ءبىر سوت ىسىندە ءدال وسى جۇيەنىڭ جاسوسپىرىمدەردى ءوز-وزىنە زيان كەلتىرۋگە, اتا-اناسىنا قارسى اگرەسسياعا ۇگىتتەگەنى ايتىلعان.
جەكە دەرەكتەر قاۋىپسىزدىگى دە ۇلكەن ماسەلە. «Wired» باسىلىمى «Mozilla» زەرتتەۋلەرىنە سۇيەنە وتىرىپ, مۇنداي پلاتفورمالاردى «جەكە ومىرگە قاۋىپ توندىرەدى» دەپ مالىمدەدى. كوپشىلىگىندە دەرەكتەردى قاداعالايتىن ترەكەرلەر بار, ولار پايدالانۋشىنى ەموتسيونالدى تۇرعىدا وزىنە بايلاپ, ءتىپتى تەرىس ارەكەتتەرگە يتەرمەلەۋى مۇمكىن.
«اتا-انا ەڭ الدىمەن بالاسىنا شىنايى دوستىقتىڭ ماڭىزىن ءتۇسىندىرۋى كەرەك. ناعىز اداممەن ارالاسۋ عانا شىدامدىلىقتى, كەلىسىمدى, رەنىشتى جەڭۋدى جانە قيىن ساتتەردە ءبىر-بىرىنە تىرەك بولۋدى ۇيرەتەدى. جي-دوس ەشقاشان قىزعانبايدى, رەنجىمەيدى, بىراق ءومىردىڭ وسىنداي ماڭىزدى ساباقتارىن دا ۇيرەتپەيدى», دەيدى ماسساچۋسەتس شتاتىنداعى بريدجۋوتەر مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اگرەسسيانى ازايتۋ ورتالىعىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ءارى اتقارۋشى ديرەكتورى ەليزابەت ەنگلاندەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەگەر بالا جي-دوسقا قىزىقسا, ونى بىردەن جاماندىققا بالاۋدىڭ قاجەتى جوق. كەرىسىنشە, ونىڭ ارتىقشىلىعى مەن كەمشىلىگىن اشىق تالقىلاۋ ماڭىزدى. كومپانيالاردىڭ پايدا كوزدەيتىنىن, جەكە دەرەكتەردىڭ قاۋىپتە بولاتىنىن, ەموتسيالىق تاۋەلدىلىكتىڭ تۋىنداۋ قاۋپىن ءتۇسىندىرۋ – باستى مىندەت.
«اسىرەسە الەۋمەتتىك داعدىسى تومەن, جالعىزدىقتى ءجيى سەزىنەتىن بالالارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ قاجەت. سونىمەن قاتار بالالاردى تەحنولوگيانى سىناي بىلۋگە, ونىڭ نە ءۇشىن جانە قالاي جاسالعانىن تۇسىنۋگە ۇيرەتۋ ماڭىزدى. بۇل – ولاردى سەنگىش بولماۋعا ۇيرەتىپ, قاۋىپتى جاعدايلاردىڭ الدىن الادى. جاسوسپىرىمدەر جي-دوسىن شىنايى اداممەن شاتاستىرماسا دا, ەموتسيونالدى بايلانىس ورناتا الاتىنىن ەسكەرۋ كەرەك. اتا-انا بالامەن ۇنەمى سويلەسىپ, ويىن بىلگەنى دۇرىس. بالانىڭ ءوزى سىزدەن جاقسى بىلەتىن نارسەنى تۇسىندىرۋىنە مۇمكىندىك بەرىڭىز – بۇل ءوزارا سەنىمدى كۇشەيتەدى», دەيدى ول.
ە. ەنگلاندەردىڭ پىكىرىنشە, جي-دوس بولاشاقتا سەنىم, ەتيكا, قارىم-قاتىناس تۋرالى تۇسىنىگىمىزدى وزگەرتۋى مۇمكىن. سوندىقتان بالالاردى وعان دايىن ەتۋ اتا-انا مەن قوعامنىڭ ورتاق مىندەتى.