ۇلى ويشىل, اعارتۋشى, اقىن اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 180 جىلدىق مەرەيتويى – حالقىمىزدىڭ رۋحاني بولمىسىن ۇلىقتايتىن, ەل بىرلىگىن بەكەمدەيتىن تاريحي وقيعا. وسىعان وراي مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ايماقتا ايتۋلى ءىس-شارانى جوعارى دەڭگەيدە وتكىزۋگە ارنالعان مەرەيتوي باعدارلاماسى بەلگىلى بولدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا اباي وبلىسى مادەنيەت, تىلدەردى دامىتۋ جانە ارحيۆ ءىسى باسقارماسىنىڭ باسشىسى جانجىگىت ومارحان, سەمەي قالاسى اكىمىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى بەكجان باپىشەۆ, اباي اۋدانىنىڭ اكىمى مەيىرجان سماعۇلوۆ قاتىسىپ, بايانداما جاسادى.
بريفينگتە حاكىم ابايدىڭ 180 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك دەڭگەيدە 100-دەن اسا اۋقىمدى ءىس-شارانى قامتيتىن كەشەندى جوسپار بەكىتىلگەنى ايتىلدى.
– اۋقىمدى باعدارلاما 1 تامىز كۇنى «Abay Academiyasy» ەنتسيكلوپەديالىق پورتالىنىڭ اشىلۋىمەن باستالادى. بۇل بىرەگەي پلاتفورما اقىن مۇراسىن تسيفرلاندىرۋ, جۇيەلەۋ جانە عىلىمي ورتاعا قولجەتىمدى ەتۋگە باعىتتالعان. سول كۇنى ماقانشىداعى الاكول جاعاسىندا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى سەكەن تۇرىسبەكوۆ پەن «اق جاۋىن» وركەسترىنىڭ كونتسەرتى وتەدى. سەمەيدەگى اربات الاڭىندا يلليۋستراتور اڭساعان مۇستافانىڭ كورمەسى اشىلىپ, «اسىل مۇرا» وبلىستىق قولونەر فەستيۆالى ۇيىمداستىرىلادى, – دەدى جانجىگىت ابزالبەك ۇلى.
باسقارما باسشىسىنىڭ مالىمەتىنشە, 2-6 تامىز ارالىعىندا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى مايرا يلياسوۆانىڭ ابايعا ارنالعان گاسترولدىك كونتسەرتى سەمەيدەن باستالىپ, ءۇرجار, اياگوز, جارما جانە جاڭاسەمەي اۋداندارىندا جالعاسادى. 3 تامىزدا اباي تەاترىندا «اباي الەمى» رۋحاني كەشى وتسە, 4 تامىزدا سەكەن تۇرىسبەكوۆ پەن «اق جاۋىن» وركەسترىنىڭ قورىتىندى كونتسەرتى ۇسىنىلادى. 5 تامىزدا «وي تولعاۋ – حاكىم اباي» مونووپەراسى ساحنالانادى جانە 6 تامىز كۇنى اباي الاڭىندا «اباي ەلى – ونەر كەنىشى» كونتسەرتى مەن ءاليحان بوكەيحان ۋنيۆەرسيتەتىندە «ولەڭ – ءسوزدىڭ پاتشاسى» اتتى جاس اقىندار ءمۇشايراسى وتپەك. وعان 100 قاتىسۋشى باق سىناماق دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
– 7-9 تامىز كۇندەرى اباي مۇراسىن عىلىمي, ادەبي جانە مادەني تۇرعىدا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان بىرقاتار مازمۇندى ءىس-شارالار وتەدى. 7 تامىزدا حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ يەگەرى اسقار التايدىڭ شىعارماشىلىق كەشى اياسىندا «اباي جولى» ەنتسيكلوپەدياسى مەن باعاشار تۇرسىنبايدىڭ «اباي قۇنانباي ۇلى كىم؟» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى وتەدى. 8 تامىزدا سەمەيدە «ادامزاتتىڭ ابايى» رەسپۋبليكالىق اقىندار ايتىسى, اباي اۋدانىندا «جەتى قازىنا» ۇلتتىق بايقاۋىنىڭ اشىلۋى وتسە, 9 تامىزدا شاكارىم ۋنيۆەرسيتەتىندە حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسيا, «جيدەباي-ءبورىلى» مۋزەيىندە كورمە, اباي كىتاپحاناسىندا كىتاپتار توپتاماسىنىڭ تۇساۋكەسەرى مەن 15 ەلدىڭ قاتىسۋىمەن حالىقارالىق اقىندار فەستيۆالى ۇيىمداستىرىلادى. ال كەشكىسىن ورتالىق الاڭدا «ابايعا تارتۋ» كونتسەرتى وتەدى, – دەدى سپيكەر.
تاعى ءبىر مادەني ءىس-شارا – 3 تامىز كۇنى اباي اتىنداعى تەاتردا «اباي الەمى» اتتى ۇلتتىق رۋحاني كەش وتەدى. كەشتە قازاقتىڭ ءداستۇرلى كلاسسيكالىق مۋزىكا ونەرىنىڭ مايتالماندارى – قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى رامازان ستامعازى, قر مادەنيەت قايراتكەرى ەركىن شۇكىمان, ەرلان رىسقالي ونەر كورسەتەدى. ال 6 تامىز كۇنى اباي الاڭىندا «اباي ەلى – ونەر كەنىشى» اتتى اۋداندار اراسىنداعى كوركەمونەرپازدار بايقاۋىنىڭ ۇزدىكتەر كونتسەرتى ۇسىنىلىپ وتىر. باعدارلامادا ءداستۇرلى ءان-كۇيلەر, كورىنىستەر مەن حورەوگرافيالىق كومپوزيتسيالار ساحنالانادى.
9 تامىز كۇنى شاكىرىم ۋنيۆەرسيتەتىندە «ادامزاتتىڭ ابايى: رۋحانيات, پاراسات, تانىم» حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتكىزىلەدى. كونفەرەنتسيادا ابايتانۋ عىلىمىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلانىپ, عىلىمي قاۋىمداستىق اراسىندا پىكىر الماسىپ, ماقالالار جيناعى جارىققا شىعادى. ابايدىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق مۋزەي-قورىعىندا «اباي. ۋاقىت. ونەر» تاقىرىبىندا بەينەلەۋ ونەر تۋىندىلارىنىڭ كورمەسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى ۇيىمداستىرىلادى. اباي اتىنداعى وبلىستىق امبەباپ كىتاپحاناسىندا رەسپۋبليكالىق «اباي» باسپاسىنىڭ «اباي الەمى: اۋدارما, تاعىلىم, مۇرا» كىتاپتار توپتاماسىنىڭ تۇساۋكەسەرى وتەدى.سونىمەن بىرگە كىتاپحانادا «ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي, باۋىرىم دەپ ...» حالىقارالىق اقىندار فەستيۆالى وتەدى. وعان 15 ەلدەن اقىندار كەلەدى. تۇركسوي جانە حالىقارالىق ەمينەسكۋ پوەزيا اكادەمياسىنىڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان بۇل شارادا اباي ولەڭدەرى 15 تىلگە اۋدارىلىپ, بىرتومدىق پەن انتولوگيالار شىعارىلادى.
ورتالىق الاڭدا كەشكى ساعات 18.30 - 21.30 ارالىعىندا «ابايعا تارتۋ» وزگە وبلىستاردىڭ شىعارماشىلىق ۇجىمدارىنىڭ كونتسەرتى ۇسىنىلادى.
10 تامىز – اباي كۇنى. بۇل كۇن تاڭەرتەڭ جيدەبايدا ۇلى اقىن رۋحىنا قۇران باعىشتالىپ, قۇرباندىق شالۋ راسىمىنەن باستاۋ الادى. ودان سوڭ ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە اباي ەسكەرتكىشىنە گۇل قويۋ ءراسىمى وتپەك.
سەمەيدەگى ساۋىق
سەمەي قالاسى اكىمىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى بەكجان باپىشەۆ اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 180 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي سەمەيدە 1-10 تامىز ارالىعىندا وتەتىن 10 كۇندىك ءىس-شارا باعدارلاماسىن تانىستىرىپ ءوتتى.
– 1 تامىز قالالىق ءىس-شارالار باعدارلاماسى بەيبىتشىلىك ارالىنداعى ەتنواۋىلدا ساعات 09:00-دە باستاۋ الادى. بەيبىتشىلىك ارالىندا 10 كيىز ءۇي مەن التىباقان تىگىلىپ, ۇلتتىق سپورت ويىندارى, كونتسەرتتەر مەن كورمەلەر, ۇلتتىق تاعامدار جارمەڭكەسى وتەدى. سول كۇنى اباي ولەڭدەرىنەن حالىقارالىق مارافون باستالىپ, شەتەلدەگى جاستار ونلاين قاتىسادى. سونىمەن قاتار ساعات 11:00-دە زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان ارنايى كىتاپحانا ءوز ەسىگىن ايقارا اشادى, – دەدى ول.
ال ەتنواۋىل اۋماعىندا 9 سپورت تۇرىنەن اشىق قالالىق تۋرنيرلەر ۇيىمداستىرىلماق. ماسەلەن, 2 تامىز – كاراتە-دو كەكۋشينكاي, 3 تامىز – تاەكۆوندو, 4 تامىز – توعىزقۇمالاق, 5 تامىز – دويبى, 6 تامىز – گىر سپورتى, 7 تامىز – قول كۇرەسى, 8 تامىز – كەرمەگە تارتىلۋ, 9 تامىز – ساداق اتۋ, 10 تامىز - اسىق اتۋدان جارىستار وتەدى.
بۇل جارىستارعا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن سپورتشىلار قاتىسادى. قاتىسۋشىلاردى جارىس كۇندەرى تەگىن تاماقتاندارۋ دا جوسپاردا بار.
– 2 تامىز كۇنى ارەنادا ساعات 15:00-دە 180 كوماندانىڭ قاتىسۋىمەن زياتكەرلىك «اباي Quiz» ويىنى وتەدى. رەسپۋبليكالىق ويىنعا مەرەيتويمەن مازمۇنداس ەتىپ, 180 كوماندانى قاتىستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر ء(ار كوماندادا 6 ادامنان 1 080 قاتىسۋشى). ال 3 تامىزدا ارەنا سپورت كەشەنىندە اباي وبلىسىنىڭ دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىمەن بىرلەسىپ, ساعات 10:00-دە قازاق كۇرەسىنەن رەسپۋبليكالىق چەمپيونات وتكىزىلەدى. جارىسقا 200-دەن استام بالۋان كۇرەسەدى. سونىمەن قاتار م. اۋەزوۆ الاڭىندا اباي وبلىسىنىڭ جاستار ساياساتى جونىندەگى باسقارماسىمەن بىرلەسىپ, «اباي مۇراسى – حالىق دانالىعى» اتتى رەسپۋبليكالىق ادەبي كەش ۇيىمداستىرىلادى. مۇندا جاستار مەن اقىندار ابايعا ارناعان شىعارماشىلىعىن پاش ەتەدى, – دەيدى بەكجان باپىشەۆ.
سپيكەردىڭ مالىمەتىنشە, 4 تامىز كۇنى ەرتىس جاعاسىندا ەلگە كەڭىنەن تانىمال «سەمەي باتىرى» كۇشتىك ەكستريم ءتۋرنيرى وتەدى. بۇل جولى تۋرنيرگە العاش رەت ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىسىنان سپورتشىلار قاتىسپاق. جارىس باعدارلاماسى ءتۇرلى قىزىقتى ءارى كۇردەلى جاتتىعۋلاردان تۇرادى. مىسالى, قاپ كوتەرىپ جۇگىرۋ, زەرحەردى ۋاقىتقا كوتەرۋ, گىر تاسىن جۇلقا كوتەرۋ, بورەنەمەن وتىرىپ-تۇرۋ, گانتەلدى يىقتان كوتەرۋ, دوڭگەلەك اۋدارۋ, فەرمەرلىك سەرۋەن, اۆتوبۋس سۇيرەتۋ سايىستارى وتپەك.
– 5 تامىز كۇنى «تايقازان» مەيرامحاناسىندا ءۇش كۇندىك حالىقارالىق مادەني-شىعارماشىلىق ءسان كورسەتىلىمى باستالماق. ال 6 تامىزدا Alikhan Bokeikhan University-دە «ولەڭ ءسوزدىڭ پاتشاسى» اتتى حالىقارالىق اقىندار ءمۇشايراسى وتەدى. وعان 7 شەت مەملەكەتتەن جانە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن اقىندار قاتىسپاق. 7 تامىز كۇنى سەمەي قالاسىنان قاراۋىل توبەگە دەيىنگى 2 كۇنگە سوزىلاتىن 180 شاقىرىمدىق حالىقارالىق مارافون باستالادى. تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى, اباي وبلىسىنىڭ سپورت باسقارماسى جانە سەمەي قالاسىنىڭ اكىمدىگى بىرلەسىپ, ەكى باعىتتا مارافون ۇيىمداستىرادى. قالا تۇرعىندارىنا ارنالعان 3 شاقىرىمدىق مارافون, سەمەي – قاراۋىل باعىتىمەن وتەتىن 180 شاقىرىمدىق مارافون وتەدى. كەشكىسىن, ساعات 19:00-دە «سپارتاك» ستاديونىندا «جاستىقتىڭ جالىنى جالىنداپ» اتتى جاستارعا ارنالعان گالا-كونتسەرت وتەدى. وندا ەلىمىزگە بەلگىلى جاس ونەرپازدار ونەر كورسەتەدى, – دەيدى ب.باپىشەۆ.
ونىمەن بىرگە 10 تامىز كۇنى ساعات 19:00-دە سەمەي قالاسىنىڭ ورتالىق الاڭىندا «قۇلاقتان كىرىپ بويدى الار, اسەم ءان مەن ءتاتتى كۇي» اتتى گالا-كونتسەرت وتەدى. كەشتىڭ باستى قوناقتارى – الەمگە تانىمال « ۇلىتاۋ» توبى, سونداي-اق ءابدىجاپپار القوجا, امرە, جانار دۇعالوۆا, جۇبانىش جەكسەن, انار باتىرحان سىندى تانىمال انشىلەر. كەش سوڭىندا قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىن اسەم مەرەكەلىك وتشاشۋ كۇتەدى. بۇل كەش اۋەزدى ءان مەن ۇلتتىق رۋح توعىساتىن ناعىز مۋزىكالىق مەرەكە بولماق.
قاراۋىلداعى قىزىق
10 تامىز – اباي كۇنى وتكىزىلەتىن شارالارعا توقتالساق, ساعات 09.00-دە جيدەبايدا قۇران باعىشتالىپ, قۇرباندىق شالۋ ءراسىمى وتەدى.
ساعات 10.00-دە بۇكىل رەسپۋبليكالىق اكتسيا اباي ەسكەرتكىشىنە گۇل قويۋ ءراسىمى بولادى. سونىمەن قاتار ساعات 11.00-دە اباي اۋدانىندا «بالا ابايدان دانا ابايعا» اتتى تەاترلاندىرىلعان قويىلىم ساحنالانادى. بۇل ۇلى ويشىلدىڭ بالالىق شاعىنان دانا دەڭگەيگە دەيىنگى ءومىر جولى, تۇلعالىق قالىپتاسۋىمەن رۋحاني ءوسۋى ساحنادا كورىنىس تابادى. اكەسى قۇنانبايدىڭ تاربيەسى, زامانداستارى مەن ۇستازدارىنىڭ ىقپالى, ەل تاعدىرىنا جاناشىرلىعى بەينەلەنەدى. ساعات 11.30-دا «اباي كۇنى» مەرەكەسىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى باستالادى. 12.00-13.00 ارالىعىندا «ولەڭگە اركىمنىڭ-اق بار تالاسى» اتتى كۇندىزگى كونتسەرت ۇيىمداستىرىلادى. 13.00-14.30 قاراۋىلتوبەدە اس بەرىلەدى. 14.30-17.00 ارالىعىندا ۇلتتىق ات سپورت ويىندارى وتەدى (توپ بايگە, جورعا, الامان بايگە). 15.30-17.30 قازاقشا كۇرەستەن رەسپۋبليكالىق ءتۋرنيردىڭ فينالدىق باسەكەلەرى (تۇيە جانە وگىز پالۋانى). 19.00-21.00 ونەر جۇلدىزدارىنىڭ «جەلسىز تۇندە جارىق اي» گالا كونتسەرتىمەن اياقتالادى.
– دانىشپان اقىن, قازاق رۋحانياتىنىڭ شام-شىراعى – اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 180 جىلدىق مەرەيتويى – تەك ءبىزدىڭ وبلىسىمىز عانا ەمەس, بۇكىل ەل كولەمىندەگى ايتۋلى تاريحي وقيعا. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن جانە وبلىس اكىمى بەرىك ءۋالي ۇلىنىڭ قولداۋىمەن مەرەيتوي اياسىندا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە كەڭ اۋقىمدى شارالار وتكىزىلمەك. وبلىس كولەمىندە دە مازمۇندى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلىپ, ەل كولەمىندە «ابايعا قۇرمەت» اتتى رەسپۋبليكالىق اكتسيا قولعا الىندى, – دەدى اباي اۋدانىنىڭ اكىمى مەيىرجان سماعۇلوۆ.
اۋدان اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, «جەتى قازىنا» ۇلتتىق مادەنيەت, سپورت جانە تۋريزم فەستيۆالى وتەدى.
– بيىل 8-10 تامىز كۇندەرى قاراۋىل اۋىلىندا تۇڭعىش رەت رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە وتەتىن «جەتى قازىنا» ۇلتتىق مادەنيەت, سپورت جانە تۋريزم فەستيۆالى. فەستيۆال اتاۋى حالقىمىزدىڭ ءداستۇرلى دۇنيەتانىمىنداعى جەتى قاسيەتتى ۇعىمعا نەگىزدەلگەن: ەر جىگىت, سۇلۋ ايەل, ءىلىم-ءبىلىم, قىران بۇركىت, جۇيرىك ات, قۇماي تازى, بەرەن مىلتىق. «جەتى قازىنا» مادەنيەت, سپورت جانە تۋريزم فەستيۆالى سايىستارىنان بولەك ۇيىمداستىرىلاتىن بابامىزدىڭ سۇيىكتى ويىنى توعىزقۇمالاققا, ۇلتتىق ات سپورتى مەن قازاق كۇرەسى (وگىز پالۋان, تۇيە پالۋان) جارىستارىنا جيىنى 1000-عا جۋىق قاتىسۋشى قامتىلادى دەپ جوسپارلانۋدا, – دەدى اۋدان اكىمى.
اباي تويى قارساڭىنداعى ءىس-شارالارعا 30 مىڭنان استام ادامنىڭ قاتىسۋى جوسپارلانعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس بارلىق ءىس-شارا مازمۇندى, تاربيەگە نەگىزدەلگەن, ىسىراپسىز وتەدى.
اباي وبلىسى