جازعى دەمالىس – وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردىڭ اسىعا كۇتەتىن ءساتى. بۇل دەمالىپ, جاڭا وقۋ جىلىنا كۇش جينايتىن ۋاقىت پا, الدە ءوزىڭدى دامىتۋعا مۇمكىندىك پە؟ ستۋدەنتتەر جازعى دەمالىسىن قالاي وتكىزەدى؟
جازدا كوبى جۇمىس ىستەيدى
ستۋدەنتتەر جازعى دەمالىستى بوسقا وتكىزۋدى قالامايدى. كوپشىلىگى بۇل ۋاقىتتى تابىس تابۋعا, تاجىريبە جيناۋعا مۇمكىندىك رەتىندە كورەدى. ءبىرى – رەپەتيتور, ەندى ءبىرى كۋرەر نەمەسە ساۋدا ورتالىقتارىندا ساتۋشى بولىپ ەڭبەك ەتەدى. مۇنداي جۇمىس تۇرلەرى ولارعا تەك تابىس اكەلىپ قويماي, ەڭبەككە بەيىمدەلۋگە, جاۋاپكەرشىلىك پەن شىدامدىلىقتى ۇيرەتەدى. كەيبىرى تاپقان قاراجاتىنا وقۋ اقىسى مەن جاتاقحانا شىعىندارىن جاپسا, ەندى ءبىرى اتا-اناسىنا سالماق سالماي, ءوز قاجەتتىلىگىن وتەۋگە تىرىسادى.
جازعى جۇمىس ستۋدەنتتى ەڭبەكقورلىققا ۇيرەتىپ, ءوز بەتىنشە ءومىر سۇرۋگە بەيىمدەيدى. ەرتەڭگى كاسىبي جولىندا قاجەت بولاتىن داعدىلار مەن مىنەز ەرەكشەلىكتەرى ءدال وسى قاراپايىم جۇمىس ارقىلى قالىپتاسادى. سوندىقتان دا جاز مەزگىلى ستۋدەنت ءۇشىن تەك دەمالىس ەمەس, الداعى ومىرگە دايىندىق كەزەڭى دەۋگە بولادى.
«جازدا مىندەتتى تۇردە جۇمىس ىستەيمىن. ويتكەنى ساباق ۋاقىتىندا جۇمىستى وقۋمەن قاتار الىپ جۇرە المايمىن. قازىردەن باستاپ جۇمىس تاجىريبەڭدى ارتتىرماساڭ, كەيىن جۇمىسقا ورنالاسۋ قيىن. ءوز ماماندىعىڭ بويىنشا جۇمىس ىزدەسەڭ دە, مىندەتتى تۇردە تاجىريبە سۇرايدى. سونىمەن قاتار قارجىلىق جاعىنان دا ءوزىمدى قامتاماسىز ەتكىم كەلەدى», دەيدى 3-كۋرس ستۋدەنتى ارۋانا ومار.
پەريزات ەربول دا جازعى دەمالىسىندا جۇمىس ىستەيمىن دەپ شەشكەن. «اقىلى بولىمدە وقيمىن. وقۋ اقىسىن اتا-انام تولەيدى. سوندىقتان ولارعا تاعى سالماق سالماي, قاجەتتىلىكتەرىمە اقشا تاپقىم كەلەدى. جۇمىس ىستەۋگە جاز مەزگىلى وتە ءتيىمدى. وقۋدى اياقتاعان سوڭ تەك ءوز ماماندىعىم بويىنشا جۇمىس ىستەيمىن. سول ءۇشىن قازىر رەپەتيتور بولىپ ءجۇرمىن», دەيدى بولاشاق مۇعالىم.
مەملەكەت بەرگەن مۇمكىندىك
راس, ديپلومىن ەندى العان ستۋدەنتكە جۇمىس تابۋ وڭاي ەمەس. ەڭبەك نارىعىنداعى احۋال جاس مامان ەمەس, ديپلومى بار تاجىريبەلى كادرلاردى كوبىرەك قاجەت ەتەدى. دەگەنمەن, مەملەكەت جاستاردى قولداۋعا ارنالعان ءتۇرلى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرادى. ستۋدەنتتەر جازعى دەمالىسىندا حالىقارالىق باعدارلامالارعا قاتىسا الادى. مىسالى, «Work and Travel» جوباسى نەمەسە وقۋ ورنىمەن بىرلەسكەن تاعىلىمداما سەكىلدى مۇمكىندىك بار.
باعدارلامالارعا اعىلشىن ءتىلىن بازالىق دەڭگەيدە بىلەتىن, 18–28 جاس ارالىعىنداعى كۇندىزگى ءبولىم ستۋدەنتتەرى قاتىسا الادى. ولاردىڭ اقش-قا, وڭتۇستىك افريكاعا بارىپ مەيرامحانا, قوناقۇي, دۇكەن سىندى ورىنداردا جۇمىس ىستەۋىنە بولادى. باعدارلاما 2 ايدان 12 ايعا دەيىن جالعاسادى. قاتىسۋ قۇنى 790–1150 دوللار ارالىعىندا. ال ەگەر فرانتسۋز ءتىلىن جەتىلدىرىپ, ەۋروپا ەلىندە جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن جاستار بولسا, «Work in France» باعدارلاماسى – تاپتىرماس تاڭداۋ. پاريج, لازۋر جاعالاۋى, الپ تاۋلارى ايماعىنداعى قوناقۇيلەر مەن دەمالىس ورىندارىندا جۇمىس ىستەۋگە بولادى. جاسى 18–30 ارالىعىنداعى, فرانتسۋز تىلىندە ەركىن سويلەي الاتىن ستۋدەنتتەر قاتىسا الادى. باعدارلامانىڭ ۇزاقتىعى 4 ايعا دەيىن, ال قۇنى 630–1090 ەۋرو ارالىعىندا. مۇنداي مۇمكىندىك ارقىلى جاستار الەم كورىپ قانا قويماي, كاسىبي ماشىعىن ارتتىرىپ, جاڭا ورتادا ءومىر ءسۇرۋ تاجىريبەسىن دە جيناقتايدى.
بۇعان قوسا, جاز مەزگىلىندە ستۋدەنت جاستار ءۇشىن تاعى ءبىر تاماشا مۇمكىندىك – «جاسىل ەل» باعدارلاماسى. بۇل ءباسوتاما ەكولوگيالىق باعىتتاعى ەرىكتى جۇمىستارعا نەگىزدەلگەن. جوباعا قاتىسۋشىلار كوگالداندىرۋ, تۇرمىستىق قالدىقتاردى سۇرىپتاۋ, ەكو-اعارتۋشىلىق شارالار ۇيىمداستىرۋ سياقتى ماڭىزدى ىستەرگە اتسالىسادى.
«جاسىل ەل» – تەك تابيعاتتى قورعاۋعا ەمەس, سونىمەن قاتار جاستاردىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. مۇندا بەلسەندىلىك تانىتقان ستۋدەنتتەرگە ارنايى قارجىلاي تولەم دە قاراستىرىلعان. جوبا اياسىندا جيناعان تاجىريبە بولاشاقتا ەكولوگيا, ۋربانيستيكا, قوعامدىق جۇمىس سەكىلدى باعىتتاردا جۇمىسقا ورنالاسۋعا سەپ بولادى.
دەمالۋ مەن دامۋعا ارنالعان ۋاقىت
ال كەيبىر ستۋدەنتتەر ءۇشىن جازعى دەمالىس ءوزىن دامىتاتىن, جاڭا قابىلەتتى مەڭگەرەتىن, ۋاقىتتى پايدالى وتكىزەتىن مۇمكىندىك. ولار قوسىمشا كۋرستارعا قاتىسىپ, شەت ءتىلىن ۇيرەنىپ, سپورتپەن شۇعىلدانىپ نە شىعارماشىلىق قابىلەتىن شىڭدايدى. ياعني بولاشاق ماماندىعىنا قازىردەن باستاپ دايىندالىپ, ءوز قىزىعۋشىلىعىنا قاراي بوس ۋاقىتتى ءتيىمدى پايدالانۋعا ۇمتىلادى.
«1-كۋرستى ەندى اياقتاعاندىقتان, جۇمىس ىستەۋگە اسىقپادىم. بيىلعى جازدا دەمالامىن. ارينە, ءوزىمدى دامىتۋعا كوڭىل بولەمىن. قوسىمشا كۇرەسپەن اينالىساتىندىقتان, جاز بويى جاتتىعۋعا ءمان بەرەمىن», دەيدى 1-كۋرس ستۋدەنتى بەكاسىل تولەۋ.
ال 3-كۋرس ستۋدەنتى اراي مۇراتبەك ءتىل ۇيرەنۋگە دەن قويعان. «شەتەلدە وقىپ, جەتىستىككە جەتىپ جۇرگەن جاستارعا قاتتى قىزىعامىن. مەن دە سولاردىڭ قاتارىندا بولعىم كەلەدى. سوندىقتان وسى جازدا اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋدى باستى ماقسات ەتىپ وتىرمىن», دەيدى ول.
ونىڭ ويىنشا, قازىرگى زاماندا شەت ءتىلىن ءبىلۋ – تەك ارتىقشىلىق ەمەس, مىندەتتى قاجەتتىلىك. سول سەبەپتى دەمالىستى ءوز پايداسىنا جاراتىپ, بولاشاعىنا ينۆەستيتسيا جاساۋدى ءجون كورگەن.
ال كەيبىرى وقۋ اياقتالا سالا, اۋىلىنا اسىعادى. 2-3 اي بۇرىن بيلەتتەرىن دايىنداپ قويادى. 3-كۋرس ستۋدەنتى تەمىرلان ماحاتبەكتىڭ ايتۋىنشا, قالانىڭ قاربالاسىنان الىستاپ, اۋىلعا بارۋدان ارتىعى جوق. «جىل سايىن دەمالىسىمدا اۋىلعا بارامىن. اتا-انامنىڭ جانىندا بولامىن. باسقا كەزدە دە جۇمىس ىستەپ ۇلگەرەمىن دەپ ويلايمىن. ال وسى ءبىر مامىراجاي ماۋسىمدى اۋىلدا وتكىزگىم كەلەدى. بىراق, ارينە, قۇر جاتپايمىز. وندا دا جۇمىس كوپ», دەيدى تەمىرلان.