ولجاس تىلەۋقابىل ۇلى, ساراپشى:
– كوپ ادام ينۆەستيتسيانى جاي عانا تابىس تابۋدىڭ نەمەسە اقشانى كوبەيتۋدىڭ ءتاسىلى رەتىندە قابىلدايدى.
الايدا بۇل – ءۇستىرت كوزقاراس. شىن مانىندە, ينۆەستيتسيا – ۇزاقمەرزىمدى ماقساتتارعا جەتۋگە ارنالعان قارجىلىق قۇرال. ول بەلگىلى ءبىر جۇيەگە, ناقتى ستراتەگياعا, جوسپارلى ارەكەتكە نەگىزدەلۋى كەرەك. ينۆەستيتسيا – بۇل اقشانى جۇمىس ىستەتۋ. بىراق ول ەموتسيامەن ەمەس, لوگيكامەن باسقارىلۋعا ءتيىس.
كەز كەلگەن ينۆەستور, ەڭ الدىمەن, وزىنەن سۇراۋى كەرەك: مەن بۇل ينۆەستيتسيادان نە كۇتەمىن؟ 5 جىلدان كەيىن قانداي قارجىلىق جاعدايدا بولعىم كەلەدى؟ زەينەتكە شىققاندا قالاي ءومىر سۇرەمىن؟ قانشا ۋاقىتقا, قانداي ماقساتپەن ينۆەستيتسيا جاساماقپىن؟ بۇل سۇراقتارعا ناقتى جاۋاپ بەرە الماعان ادامعا ينۆەستيتسيا تاۋەكەلگە تولى, ءتيىمسىز بولۋى مۇمكىن.
ينۆەستوردىڭ ماقساتى مەن تاۋەكەلگە توزىمدىلىگىنە قاراي ينۆەستيتسيالىق ستراتەگيالار نەگىزىنەن 4 باعىتقا بولىنەدى. ءبىرىنشىسى – قۇندىلىقتى ساقتاۋ, ياعني قاراجاتتى ينفلياتسيادان قورعاۋ. بۇعان التىن, قىسقامەرزىمدى وبليگاتسيالار, دەپوزيتتەر جاتادى. بۇل قۇرالدار تابىسى تومەن بولعانىمەن, قاۋىپسىزدىگى جوعارى. ەكىنشىسى – تۇراقتى تابىس الۋ, ياعني بەلگىلى ءبىر ۋاقىت سايىن تۇراقتى كىرىس اكەلەتىن اكتيۆتەر. مىسالى, كۋپوندىق وبليگاتسيالار نەمەسە ديۆيدەند تولەيتىن اكتسيالار. ءۇشىنشىسى – كاپيتالدى ءوسىرۋ. بۇل – اكتسيالار ارقىلى كومپانيانىڭ نارىقتاعى قۇنىمەن بىرگە ءسىزدىڭ كاپيتالىڭىزدى ارتتىرۋ. ءتورتىنشىسى – ۆەنچۋرلىق ينۆەستيتسيالار. بۇل – ستارتاپتارعا نەمەسە جاڭا تەحنولوگيالىق كومپانيالارعا سالىناتىن قارجى. مۇندا تاۋەكەل جوعارى, بىراق تابىس مۇمكىندىگى دە زور. الايدا 100 ستارتاپتىڭ تەك 2-3-ەۋى عانا تابىستى بولادى.
كوپتەگەن جاڭا باستاۋشى ينۆەستوردىڭ باستى قاتەلىگى – ەموتسيامەن شەشىم قابىلداۋ. اكتسيالار قۇلدىراسا, ءبارىن ساتىپ جىبەرەدى. نارىق وسسە دۇرمەككە ەرىپ, ويلانباستان ساتىپ الا باستايدى. بۇل – ينۆەستيتسيالىق تارتىپكە قارسى ارەكەت. ينۆەستور رەتىندە نارىقتاعى قۇرالداردى دا دۇرىس تاڭداي ءبىلۋ كەرەك. پاسسيۆ ينۆەستيتسيا – نارىقتى جالپىلاي الۋعا باعىتتالعان. بۇل كوبىنە يندەكس قورلارى ارقىلى جۇزەگە اسادى (مىسالى, S&P 500, Nasdaq). مۇنداي مودەل كوپ جاعدايدا كاسىبي باسقارىلاتىن قورلاردى دا باسىپ وزادى. ال اكتيۆتى ينۆەستيتسيا – بۇل كومپانيالاردى جەكە-جەكە زەرتتەپ, ەسەپتەرىن (بالانس, كىرىس-شىعىس, اقشا اعىندارى) تالداۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل ءتاسىل تاجىريبە مەن ءبىلىمدى قاجەت ەتەدى, بىراق تابىسى دا جوعارى بولۋى مۇمكىن.
بۇگىندە ينۆەستيتسيا جاساۋعا بولاتىن ءتۇرلى قۇرال بار. مىسالى, قىسقامەرزىمدى وبليگاتسيالار (كوبىنە ميكروقارجىلىق ۇيىمدار شىعارادى, تابىستىلىعى – 15-25%), كورپوراتيۆتىك وبليگاتسيالار (تۇراقتى كۋپوندىق تابىس بەرەدى, ادەتتە 2-3 جىل مەرزىمگە), التىن ساتىپ الۋ (مىسالى, «Halyk Bank» نەمەسە «ەۋرازيالىق بانك» ارقىلى), سونداي-اق حالىقارالىق ETF-تەرگە (S&P 500, Nasdaq, MSCI) ينۆەستيتسيا جاساپ, جاھاندىق نارىققا شىعۋعا بولادى.