تاتۋلىقتىڭ تىرەگى – بەلسەندى جاستار

وتكەن 30 جىلدا قانجىعامىز ءبىراز ولجامەن مايلاندى. ال­دى­مەن, قحا وسكەلەڭ ۇرپاق­قا الەۋمەتتىك تۇرعىدا دەمەۋ بول­دى, دامۋعا قانات ءبىتىردى. بۇل الاڭ­دا مەملەكەتتىك جانە قوعام­دىق قىزمەتتە, ونەر مەن شىعار­ماشى­لىقتا, سونداي-اق بيزنەستە جۇلدىزى جانعان جاستار تۇلعا رەتىندە جەتىلە باستادى.

بۇگىندە جاستار قاۋىمى – قا­زاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشتەرىنىڭ ءبىرى ءھام كەلبەتى. ولار ۆولونتەرلىك قىزمەتتەن عىلىمي زەرتتەۋلەرگە دەيىنگى بارلىق باعىتتا دامۋ ساتىسىن قالىپتاستىرا ءبىلدى. مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەفورمالارى مەن وزگەرىستەرىن ىسكە اسىرۋدا دا جاس­تار­دىڭ ۇلەسى ايرىقشا.

قحا ءۇش ونجىلدىقتا ادام كاپيتالىن دامىتۋمەن تۇراقتى اينالىستى. مەملەكەتتىك ءتىلدى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋعا, قايى­رىمدىلىق, ۆولونتەرلىك, ينۆەس­­تيتسيا تارتۋ, مەدياتسيا, ديپ­لو­­ماتيا, عىلىمي-زەرتتەۋ, اعار­تۋشىلىق جانە تار­بيەلىك باعىت­تاردا ناتيجەلى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. بۇل رەتتە «اسسامبلەيا جاس­تا­رىنىڭ» دا ورنى ەرەك.

ەلىمىزدىڭ 10 مىڭنان اسا بەلسەن­دىسىن ءبىر ارنادا توعىس­تىرعان بىرە­گەي جاستار ۇيى­مىنىڭ 20 وڭىرلىك بولىمشەسى بار. ەتنوس وكىلدەرى تىعىز ورنالاسقان ايماقتاردا, ياعني مونوقالالار مەن اۋىلدىق جەر­لەردە ۇيىمنىڭ جەكە بولىم­دەرىن قۇرۋعا كۇش سالىپ جاتىرمىز. ازىرگە ريددەر مەن تەمىرتاۋ قالا­سىنان جانە قورداي اۋدانىنان اشىلدى. مۇنداعى ماقسات – اي­ماقتارمەن تىعىز قارىم-قا­تىناس ورناتىپ, ەلدى مەكەندەر­دىڭ جاس­تارىمەن تىكەلەي جۇمىس ىستەۋ, ولاردىڭ ءوزىن دامى­تۋىنا ىقپالداسۋ.

ءداستۇرلى جوبالارىمىز­دىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك ءتىلدى ەتنوس­ارالىق قارىم-قاتىناس ءتىلى رەتىندە دامىتۋعا ايرىقشا كوڭىل بولىنەدى. ءتىپتى كەيىنگى 30 جىلدا قازاقشا شۇيىركەلەسكەن وزگە ەتنوس وكىلدەرىن كورۋ قالىپتى قۇبىلىسقا اينالدى. بۇل رەتتە قحا وكىلدەرى مەن ۇيىم بەلسەندىلەرىنىڭ الەۋمەتتىك جەلى­لەردەگى ينتەراكتيۆتى جوبالارى سەرپىن بەردى. ولگا سپيرينا, الينا كان, وكسانا نابيەۆا, اناستاسيا ۋلچەنكو, الەكساندرا مىسكينا سەكىلدى جاستارىمىز كوپشىلىككە ۇلگى.

ماسەلەن, جۋرناليست الەك­ساندرا مىسكينا باستاعان «ۇيدە سويلە» جوباسى – ۇيدەن شىقپاي-اق, قازاق ءتىلىن ۇيرەتەتىن تاپتىرماس قۇرال. جوبا استانا, الماتى, پەتروپاۆل, پاۆلودار قا­لا­لارىندا ءساتتى ىسكە اسىرىلدى.

بۇعان قوسا ءىت, كاسىپكەرلىك پەن الەۋمەتتىك جوبالارعا قاتىستى جاستار باستامالارىن قولداۋعا دا باسىمدىق بەرەمىز. بىلتىر جاس بەلسەندىلەرىمىز «كوشباسشىلار مەكتەبى» جوباسى اياسىندا كوممۋنيكاتسيا قۇرۋ, كوپشىلىك الدىندا سويلەۋ, باسقارۋ, قوعاممەن جۇمىس ىستەۋ سەكىلدى داعدىلاردى ۇي­رەن­دى. وسىلايشا, ءبىز قوعامدىق-ساياسي سالاعا دايىن, بىلىكتى جاس مامانداردى دايارلاۋدى كوزدەدىك.

جاستارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ جاڭا ءتۇرى – ستۋدەنتتىك اسسامبلەيالار جەلىسىن قۇرۋ. باستاما بىلتىر اياق الىپ, 50-دەن اسا جوعارى وقۋ ورنى مەن كوللەدجدە ستۋدەنتتىك ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى قۇرىلدى. قۋانتاتىنى سول, جوبانى جاستاردىڭ وزدەرى جوعارى ىنتا-ىقىلاسپەن قابىلدادى. اباي, اتىراۋ, شىعىس قازاقستان, ماڭعىستاۋ وبلىستارىنداعى ۇيىم­دار بىردەن جۇمىسقا كىرىستى. ورتا ناعىز شىعارماشىلىق الاڭعا اينالىپ, ەل يگىلىگى جولىنداعى جاقسى يدەيالار ىسكە اسادى دەپ سەنەمىز.

ەكىنشى جىل قاتارىنان ءوتىپ جاتقان «Folk&Art Performance» جوبامىز ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى­نىڭ مادەنيەت سالاسىنا تيگىزگەن ىقپالىن كورسەتۋگە باعىتتال­عان. جوبا اياسىندا شىعارما­شىل جاس­تار ءۇشىن جول ءجۇرۋ گرانتتارى ءبولىندى. ونەرلى ۇل-قىزدارىمىز حالىقارالىق بايقاۋلارعا قاتى­سىپ, ەلىمىزدىڭ كوك بايراعىن شەتەلدەردە اسقاقتاتا الادى.

ۇيىم ۆولونتەرلىك قىزمەتتە دە بەلسەندى. ەلدەگى توتەنشە جاعدايلار كەزىندە اسسامبلەيا ەرىكتىلەرى جۇمىلدىرىلىپ, العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ وتان­داستارىمىزعا كو­مەك كورسەتتى. مىسالى, بىلتىر سۋ تاسقىنى تۇسىندا قحا-نىڭ «جۇرەكتەن جۇرەككە» اتتى اۋقىم­دى اكتسياسىن ىسكە اسىرۋعا 12 مىڭ­نان اسا بەلسەندى ەرىكتى تارتىلدى. بۇل جۇمىس قحا XXXIII سەسسياسى اياسىندا پرەزيدەنتتىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولدى.

«اسسامبلەيا جاستارى» ۇيىمى­نىڭ حالىقارالىق باي­لانىس­تى بەلسەندى ورناتقانى دا – اۋىز تول­تىرىپ ايتارلىق­تاي جايت. جاس­­تارىمىزدىڭ تاجى­ريبەسى ان­دوررا, بەلگيا, گەرمانيا, ءۇن­دىستان, قىر­عىزستان, رەسەي, تاجىك­ستان, تۇرىكمەنستان, وز­بەكستان, فرانتسيا ەلدەرىندە جانە يۋنەسكو مەن ەۋروپا كەڭەسى سىن­دى حالىقارالىق الاڭداردا تا­نىس­­تىرىلعانىن ماقتانىشپەن جەتكىزە الامىن.

بيىل مامىر ايىندا قازاق­ستان حالقى اسسامبلەيا­سىنىڭ جاستارى يۋنەسكو-نىڭ پاريجدەگى شتاب-پاتەرىنە بارىپ, ەلىمىزدىڭ ۇزدىك جوبالارىن الەمگە پاش ەتەدى. ءبىز ارقاشان قوعامدىق ديپلوماتيانى دامىتۋعا اسا ءمان بەرەمىز. ويتكەنى جاس كوشباسشىلار ارا­سىنداعى بايلانىس ەلدەر اراسىن­داعى دوس­تىقتى نىعايتا تۇسەدى.

مەملەكەت باسشىسى «Ana tili» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا ء«بىز­دىڭ ءپاتريوتيزمىمىز ناقتى ىسپەن كورىنۋى كەرەك» دەگەن ەدى. مىنە, «اسسامبلەيا جاستارى» ۇيىمى وسى باعىتتا كۇن سايىن تەر توگىپ كەلەدى. جاستارىمىز تاتۋلىق پەن كەلىسىمدى نىعايتۋ جولىندا جىگەر جۇمساپ, جاسامپازدىق پەن جاڭاشىلدىقتىڭ ءسان-سالتانات قۇرۋىنا اتسالىسىپ جاتىر.

تيمۋر جۇمىرباەۆ,

«اسسامبلەيا جاستارى» رقب توراعاسى