اۋىل كىتاپحاناسىنىڭ زاماناۋي تىنىسى

اۋىلداعى مادەنيەت وشاعىن ادام ايتقىسىز تۇلەتىپ, زاماناۋي ۇلگىدەگى اعارتۋشى الاڭعا اينالدىراتىن جوبا «قازاقستان حالقىنا» جانە «Tana» قوعامدىق قورلارىنىڭ ەسەبىنەن قولعا الىنعان ەدى.

كەيىنگى كەزدە ەلىمىزدە ادەبيەتتىڭ مار­تەبەسى كوتەرىلىپ, كىتاپ وقۋ مادەنيەتى قالىپتاسىپ كەلە جاتقانداي اسەر قال­دىراتىنىن ايتقان ەدىك. بۇل ءۇردىس تومەن­نەن دە, جوعارىدان دا بايقالادى. پرەزي­دەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى­مەن ەلىمىزدە 23 ءساۋىر – ۇلتتىق كىتاپ كۇنى بو­لىپ بەلگىلەنۋى دە جاقسى نىشان. اتالعان ­مەرەكە وقىرمان مادەنيەتىن دامىتۋعا جانە جاستاردىڭ كىتاپقا دەگەن سۇيىسپەنشى­لىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام ەكەنى ءسوزسىز.

بۇدان بۇرىن گازەتىمىزدە بايتەرەك اۋدانىنداعى وقىرمانداردىڭ قۋانىشى تۋرالى جازعان ەدىك. جاقىندا وسىنداي قوس قۋانىش اقجايىق جانە قازتالوۆ اۋدان­دارىندا بولدى. ءوڭىردىڭ مادەني ومىرىن­دەگى ماڭىزدى وقيعاعا باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى باقىتجان نارىمبەتوۆ, «قازاقستان حالقىنا» قو­رى­نىڭ ءتورايىمى ءلاززات چينكيسباەۆا, «قازاقستان حالقىنا» قورىنىڭ ورىنبا­سا­رى سوفيا ايساعاليەۆا جانە «تana» قورى­نىڭ نەگىزىن قالاۋشى كاميلا لۇقپانو­ۆا, inDrive حالىقارالىق سەرۆيسىنىڭ نەگى­زىن قالاۋشى جانە باس ديرەكتورى ارسەن تومسكي قاتىستى.

اۋىل كىتاپحانالارىنىڭ بازاسىندا اشىلعان قوس «Jaña Klub» كوميۋنيتي-ورتالىعى ەندى اۋىل تۇرعىندارىنا سان-سالالى قىزمەت كورسەتەدى. بۇل جەردە كەلۋشى كىتاپ وقىپ قانا قويماي, جاڭا ءبىلىم يگەرىپ, مادەني ءىس-شارالارعا قاتىسا الادى.

باقىتجان نارىمبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 9 مىڭ شارشى مەتر كىتاپحانا كەڭىستىگى قايتا جاڭعىرتىلىپ, 100-دەن استام كىتاپحاناشى قايتا دايارلىقتان وتەدى ەكەن. ال جاڭادان اشىلعان كوميۋنيتي-ورتالىقتار 130 مىڭ­نان استام ادامدى قامتي وتىرىپ, تۇر­عىن­داردىڭ ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارىن, شەبەرلىك ساباقتارىن پايدالانۋىنا جانە مادەني ءىس-شارالارعا قاتىسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.

ەلىمىزدە پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن بيىل ءساۋىر ايىندا تۇڭعىش رەت كىتاپ كۇنى اتالىپ وتەدى. بۇل كىتاپحانالاردىڭ ەل ومىرىندە ءوسىپ كەلە جاتقان ءرولىن كورسەتەدى. ال باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگى مەن «Tana» قورى جۇزەگە اسىرىپ جاتقان كوميۋنيتي-ورتالىقتار بارلىق جاستاعى اۋىل تۇرعىنى ءۇشىن پايدالى. مۇندا مەكتەپ وقۋشىلارى دا, ستۋدەنتتەر دە, جەرگىلىكتى بەلسەندىلەر دە, اعا بۋىن وكىلدەرى مەن قوعام مۇشەلەرى دە ۋاقىتىن ءتيىمدى ءارى پايدالى وتكىزە الادى.

جاڭارتىلعان كىتاپحانالاردىڭ ەرەك­شە­لىگى كوپ. مىسالى, 725 شارشى مەتردى الىپ جاتقان اقجايىق اۋدانىنداعى كو­ميۋنيتي-ورتالىق كەلۋشىلەرگە بىرنەشە باعىتتا بۇرىش ۇسىنادى: ءداستۇرلى مۋزىكا اۋەس­قويلارى ءۇشىن «دومبىرا» جانە ء«ان-كۇي» ايماعى بار. ال قولونەرمەن اينالى­ساتىندار ءۇشىن «تىگىن» ايماعى, وتباسى­لىق دەمالىس ءۇشىن جايلى «انا مەن بالا» ايماعى ءازىر. سونداي-اق مۇندا قاۋىپسىز ينتەرنەت جانە زاماناۋي web-55 جۇيەسى قاراستىرىلعان. بۇل كىتاپ­حا­نانى تەك وقۋ ورنى عانا ەمەس, ءبىلىم الاتىن جانە شىعارماشىلىق كەزدەسۋلەر ۇيىم­داس­تىراتىن ىڭعايلى الاڭعا اينالدىرادى.

اقجايىقتان كەم تۇسپەيتىن تاعى ءبىر قىزىقتى كوميۋنيتي-ورتالىق قازتالوۆ اۋداندىق كىتاپحاناسىندا دا اشىلدى. جالپى, كولەمى 662 شارشى مەتردى قامتيتىن بۇل كەڭىستىكتە ادەبي شىعارمالار تالقى­لاناتىن «سانا» وقىرمان كلۋبى, قول­دانبالى ونەرگە قىزىعاتىندار ءۇشىن «شەبەر قولدار» كلۋبى, سۋرەتشىلەر ءوز تاجى­ري­بەسىمەن ءبولىسىپ, شابىت الاتىن «موزايكا» شىعارماشىلىق بىرلەستىگى جۇمىس ىستەيدى.

– قازتالوۆ جانە اقجايىق اۋداندارىندا زاماناۋي كىتاپحانالاردىڭ اشىلۋى – ءوڭىرىمىزدىڭ مادەني جانە ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋداعى ماڭىزدى قادام. اۋىلدا تۇرعىندار ءۇشىن جاڭا­دان ءبىلىم, شىعارماشىلىق جانە قارىم-قاتىناس ورتالىعى پايدا بولدى. مۇنداي باستامالار جەرلەستەرىمىزدىڭ الەۋەتىن اشۋعا, كىتاپ وقۋعا دەگەن سۇيىسپەنشى­لىك­تى ارتتىرۋعا جانە ءوزىن-ءوزى دامىتۋعا جاڭا مۇمكىندىك اشادى دەپ سەنەمىز, – دەدى ءوز سوزىندە وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى باقىتجان حابەر ۇلى.

جوبا «قازاقستان حالقىنا» قورىنىڭ قايىرىمدىلىق باستاماسى اياسىندا, باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن ايتتىق قوي.

ء«بىز ەلىمىزدە العاش رەت اتالىپ وتەتىن ۇلتتىق كىتاپ كۇنى قارساڭىندا ماڭىزدى وقيعانىڭ ورتاسىندا بولىپ, كىتاپحانالاردى جاڭعىرتۋعا ۇلەس قوسىپ جاتقانىمىزعا قۋانىشتىمىز. زاماناۋي كىتاپحانا – ءبىلىم جاندانىپ, تالانت اشىلىپ, مادەني ءداستۇر نىعايا تۇسەتىن مۇمكىندىكتەر ورتالىعى. مۇندا كەلگەن ءار ادام – مەيلى بالا, مەيلى ەرەسەك بولسىن – الەمدىك ءبىلىم رەسۋرستارىنا قوسىلىپ, شىعارماشىلىعىن شىڭداپ, ەركىن قارىم-قاتىناس جاساي الادى. بۇل – بولاشاققا جاسالعان ينۆەستيتسيا. ءبىز وسى باستاما ارقىلى سەرىكتەستەرىمىزبەن بىرگە ءوڭىر تۇرعىندارىنا الەمدىك مادەنيەت پەن ءبىلىمنىڭ ەسىگىن اشىپ بەردىك», دەيدى «قازاقستان حالقىنا» قورىنىڭ ءتورايىمى ءلاززات چينكيسباەۆا.

قور جەتەكشىسىنىڭ ايتۋىنشا, «قازاقستان حالقىنا» قورى 25 كىتاپحانانى زاماناۋي جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە كىتاپ قورىن جاڭارتۋ ءۇشىن 797 ملن تەڭگە بولگەن ەكەن. ال باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگى كىتاپحانا عيماراتتارىن جوندەۋ ماقساتىندا 197,8 ملن تەڭگە قارجى سالعان. «Tana» قورى جوبالىق باسقارۋدى ۇيىمداستىرۋعا 53,5 ملن تەڭگە باعىتتاسا, قىزمەتكەرلەردى وقىتۋدى قامتاماسىز ەتەتىن «جاس كوشباسشىلار قاۋىم­داس­تىعى» قوعامدىق بىرلەستىگى 22,67 ملن تەڭگە ء­­بولىپ وتىر. سوندا جوبانىڭ جالپى بيۋد­جەتى – 1 070 936 284 تەڭگەنى قۇرايدى.

اۋىل كىتاپحانالارىنىڭ جاڭعىرۋى­نا قازاقستانداعى ءبىلىم بەرۋ جانە مادەني ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا بەلسەندى قا­تىسىپ وتىرعان «Tana» قورىنىڭ كومە­گى­مەن يننوۆاتسيالىق ءبىلىم بەرۋ باع­دارلامالارى, ينتەراكتيۆتى ايماقتار جانە تەحنولوگيا­لىق شەشىمدەر ەنگىزىلەتىن بولادى. ال بۇل حالىق اراسىندا كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن دامى­تۋعا ىقپال ەتپەك.

ء«بىز كىتاپحانا عيماراتتارىنىڭ كوز تارتا جوندەلۋىمەن قاتار, ءبىلىم الۋ, شى­عارماشىلىقپەن اينالىسۋ جانە قارىم-قاتىناس جاساۋعا ارنالعان زاماناۋي ورتا­لىقتارعا اينالۋىنا كۇش سالامىز. مۇنداي كوميۋنيتي-ورتالىقتار وقۋ مادەنيەتىن نىعايتۋعا كومەكتەسەدى جانە جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ءومىرىن وڭ وزگەرىسكە اكەلەدى دەپ سەنەمىز», دەيدى «Tana» قورىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى كاميلا لۇقپانوۆا.

جوبا اياسىندا كىتاپحانا قورلارىن تو­لىقتىرۋعا 68 ميلليون تەڭگەدەن استام قار­جى بولىنگەن. قورعا 800-دەن استام جاڭا كىتاپ قوسىلادى, ونىڭ ىشىندە قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك اۆتورلاردىڭ ەڭبەكتەرى بار. سونىمەن قاتار كىتاپحانالار زاماناۋي مۋزىكالىق اسپاپتارمەن, ۇستەل ويىندارىمەن, تىگىن جانە قولونەر جابدىقتارىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. جاڭا كوميۋنيتي-ورتالىقتار بەلسەندى دەمالىسقا, كەزدەسۋلەرگە جانە ءبىلىم بەرۋ باستامالارىنا جاعداي جاسايدى.

وڭىردەگى كىتاپحانالاردى جاڭ­عىر­تۋ قا­زىردىڭ وزىندە تيىمدىلىگىن كور­سە­تىپ جا­تىر. مۇنى جاڭارتىلعان كو­ميۋ­­نيتي-ورتا­لىقتارعا كەلۋشىلەر­دىڭ سانى ارتقانىنان-اق بايقاۋعا بولادى. سون­داي-اق مادەني جانە ءبىلىم بەرۋ باع­دار­لامالارى جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ەرەكشە قىزى­عۋشىلىعىن تۋدىردى. كەشە عانا اشىلعان قازتالوۆ جانە اقجايىق اۋداندارىنداعى كىتاپحانالار دا كىتاپ وقۋمەن قاتار, ءوزىن-ءوزى دامىتۋ, شىعار­ماشىلىق جانە قارىم-قاتىناس مۇمكىن­دىگىن ۇسىناتىن تانىمال قوعامدىق كوميۋني­تي-ورتالىققا اينالارى كامىل.

قازتالوۆ اۋدانىندا قايتا جاڭعىر­تىلعان كىتاپحانادان بولەك, قازتالوۆ مەك­تەپ-ليتسەيى دە 250 ملن تەڭگە قاراجاتقا جاب­دىقتالدى. بۇل – مەملەكەت باسشىسى­نىڭ تاپ­سىرمالارىنىڭ اۋىلدىق جەردە جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ ايقىن كورىنىسى.

– كىتاپحانالارىمىزدىڭ زاماناۋي ۇل­­گىدە جابدىقتالۋى وقىرماننىڭ قى­زى­­عۋشىلىعىن ارتتىرىپ, كىتاپ وقۋ ما­دە­­نيەتىنىڭ قالىپتاسۋىنا زور سەپتىگىن تيگى­زەدى دەپ ويلايمىن. پرەزيدەنت يدەيا­سىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا «Tana» قوعام­دىق ۇيىمىنىڭ باستاماسىمەن, «Qazaqstan halqyna» قوعامدىق الەۋمەتتىك قورى­نىڭ قولداۋىمەن بقو-داعى كىتاپحانالاردى جاڭ­عىرتىپ جاتىرمىز. اۋىلداعى اعايىن دا جانعا جايلى رۋحاني ورتالىقتا كوكجيە­گىن كەڭەيتەدى دەگەن سەنىمدەمىن, — دەگەن ەدى قازتالوۆ اۋدانىندا حالىقپەن كەزدەسكەن ساتىندە ءلاززات چينكيسباەۆا.

– جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ ءبىرىنشى كە­زەڭىندە ءبىزدىڭ مەكتەپتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى جاڭارتىلىپ, زاماناۋي پاندىك جانە تسيفرلى كابينەتتەرمەن جابدىقتالدى. جىلدامدىعى جوعارى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى دە وڭ شەشىمىن تاپتى. جوباعا قاتىسۋشى مەكتەپ پەداگوگتەرى تسيفرلىق قۇزىرەتتىلىكتى ارتتىرۋ جانە كاسىبي دامىتۋعا باعىتتال­عان ارنايى كۋرستاردان ءوتىپ جاتىر. ورال قالاسىنداعى فيزيكا-ماتەماتيكا باعى­تىن­­داعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى­­مەن, ورال قالاسى فيليالىنىڭ پەداگوگيكا­لىق شەبەرلىك ورتالىعىمەن ارىپتەستىك ورنادى, – دەيدى قازتالوۆ مەكتەپ-ليتسەيى ديرەكتورىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى ءاليا بالداحوۆا.

مەكتەپتە «قازاقستان حالقىنا» قورى­نىڭ قولداۋىمەن مەكتەپالدى دايارلىق, باستاۋىش سىنىپتار, اعىلشىن ءتىلى, قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى, تاريح, فيزيكا, ماتەماتيكا, بيولوگيا, حيميا, گەوگرافيا ينفورماتيكا, العاشقى اسكەري دايىندىق, تەحنولوگيا جانە سپورت زال, اكت زال كابينەت­تەرى تولىعىمەن جابدىقتالسا, جاڭادان ەرەكشە ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەتىن بالالارمەن جۇمىس جاساۋعا ارنالعان ارنايى كابينەتتەر, «شاشتاراز», «Audio ستۋديا», «لينگوفون», «مۇسىندەۋ», «Art ستۋديا», «STEM», «تەلەستۋديا», «گيدروپونيكا» سياقتى كابينەتتەرى اشىلعان.

باتىس قازاقستان وبلىسى