90 جىلعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن اشىلعان «زاپچاست» اق-نىڭ ونىمىنە دەگەن سۇرانىس ءالى كۇنگە دەيىن تولاستاعان ەمەس. باستاپقىدا اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارى, تراكتور, حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار مەن اسكەري تەحنيكاعا ارنالعان قوسالقى بولشەكتەر شىعارۋعا داعدىلانعان كاسىپورىننىڭ مىندەتى ۋاقىت تالابىنا ساي ءبىرشاما دامىعان. قازىر ارماتۋرا شىعارۋ جۇمىسى جولعا قويىلا باستادى.
وبلىس اكىمدىگى كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسپانديار سەيسەباەۆ كەلتىرگەن دەرەككە سەنسەك, زاۋىت جۇمىسى جىل وتكەن سايىن العا باسقان. «زاپچاست» اق قازىر جىلىنا 100 مىڭ توننادان استام بولات پەن شويىن ءوندىرىپ وتىر. كاسىپورىن باسشىلارى وندىرىسكە جاڭا تەحنولوگيانى ەنگىزۋ ارقىلى ءونىم كولەمىن ەكى ەسە ارتتىرۋعا مۇددەلى.
ء«وڭىر ءوندىرىسىنىڭ برەندىنە اينالعان كاسىپورىندا جۇمىس قارقىنى باسەڭسىگەن ەمەس. مۇندا 588 ادام ەڭبەك ەتەدى. ىرگەلى كاسىپورىندا ەلەكترمەن بولات بالقىتۋ, بولات قۇيۋ, مەحانيكالىق شتامپتاۋ جانە امبەباپ تسەحتارى جۇمىس ىستەپ تۇر. ءتورت تسەحتىڭ جۇمىسىنا ءوز ءىسىن جەتىك مەڭگەرگەن بىلىكتى ماماندار جۇمىلدىرىلعان. ۇزاق جىل بويى جەمىستى جۇمىس اتقارىپ كەلە جاتقان كاسىپورىننىڭ ءىسىن ىلگەرىلەتۋ ماقساتىندا ۇجىم باسشىلارى جاڭا قادامدارعا بارىپ, تاۋەكەلگە بەل بۋدى. مۇندا تەمىرجول جىلجىمالى قۇرامدارىنىڭ قۇرامداس بولىكتەرى شىعارىلاتىنىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەس. سونىمەن قاتار كەشەن اۋماعىندا ەۋروپالىق ۇلگىدەگى ساپالى ارماتۋرا شىعاراتىن «ارماتۋرا تاراز زاۋىتى» جشس ىسكە قوسىلدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مۇنداعى قالىپتى جۇمىس ىرعاعى ۋاقىت وتكەن سايىن ارتا تۇسكەن», دەيدى اسپانديار سەيسەباەۆ.
«ارماتۋرا تاراز زاۋىتى» جشس ءبىر اۋىسىمدا 300 تونناعا دەيىن ارماتۋرا شىعارۋعا قاۋقارلى. كاسىپورىن باسشىلىعى قولدان كەلگەنشە قىزمەتكەرلەردىڭ جاعدايىن جاساپ وتىر. زاۋىتتا وندىرىلگەن ءونىم ءبىرىنشى كەزەكتە ىشكى نارىقتىڭ قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇدان بولەك, رەسەيگە ەكسپورتتالادى.
زاۋىت باسشىلىعى ۋاقىت كوشىنەن قالماۋ ءۇشىن بەلدى بەكەم بۋعان. العا قويعان ايقىن ماقساتى بار. بيىل شىلدەدەن باستاپ وندىرىلەتىن ءونىم ءتۇرىن كوبەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونداي-اق ءوندىرىس كولەمىن ءبىر اۋىسىمدا 300 توننادان 400 تونناعا دەيىن ارتتىرۋ جوسپارلانعان.
«زاپچاست» اق-دا رەۆەرسيۆتى ماتەريالداردى وڭدەيتىن تسەح سالۋ جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جاڭا تسەحتى پايدالانۋعا بەرۋ ارقىلى بولات بالقىتۋ ءوندىرىسىنىڭ وزىندىك قۇنىن 50%-عا دەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك تۋادى. بۇل ارينە, كاسىپورىن ءۇشىن وتە ءتيىمدى جوبا بولماق. قۇيۋ تسەحىنىڭ ونىمدىلىگىن 200%-عا ارتتىرۋ مۇمكىندىگى دە بار. جاڭا تسەحتىڭ جوبالىق قۋاتى – جىلىنا 30 مىڭ توننا», دەيدى جاۋاپتى باسقارما باسشىسى.
جوعارىدا ايتىلعان 4 تسەحتان بولەك, جوندەۋ-مەحانيكالىق جانە ەلەكتر جوندەۋ ۋچاسكەلەرى, ورتالىق زەرتحانا, قۋاتى 80 مۆت 110/6 كۆ ترانسفورماتورلىق قوسالقى ستانسا, كولىك-قويما بولىمشەسى بار. ۇڭعىمالار جانە سۋسورعى, كومپرەسسورلىق ستانسالار, مودەلدىك ءوندىرىس, ياعني زاۋىت وندىرەتىن نەگىزگى جانە قوسالقى بولشەكتەردىڭ مودەلدەرىن شىعارۋ جولعا قويىلعان. ءوندىرىس اۋدانى 35,2 مىڭ شارشى مەتردەن استام اۋماقتى قۇرايدى.
كاسىپورىندا ورناتىلعان «Disamatic» قۇيۋ جانە قالىپتاۋ ماشيناسى جۇمىستى جۇيەلەۋگە ايتارلىقتاي ىقپال ەتەدى. بۇل جابدىق مەتالل قۇيۋ قالىپتارىن اۆتوماتتاندىرىپ, ساپالى ءونىم الۋعا ايتارلىقتاي كومەكتەسەدى. كاسىپورىن جەتەكشىلەرى دانيالىق قۇرال-جابدىقتى تەمىرجولعا كەرەكتى ەلەمەنتتەردى, ونەركاسىپكە جانە اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاجەتتى تەحنيكانى ازىرلەۋدە تاپتىرماس قۇرال دەسەدى. جالپى, «Disa» قالىپتاۋ ماشينالارى تەمىرجول قۇرامدارىنىڭ قۇرىلىمدىق بولشەكتەرىن ءوندىرۋ ءۇشىن دە اسا قاجەت كورىنەدى.
جامبىل وبلىسى