عاسىرلار قويناۋىندا قاداۋ-قاداۋ ءىزى قالعان رۋحى بەرىك حالقىمىزدىڭ تاريحى كەنەن. سول تاريح كۇمبەزىنىڭ ءار بۇرىشى اشىلعان سايىن ەركىن, پاڭ بولمىسىمىزدى ءجىتى تاني تۇسۋدەمىز.
«Ozge Epic» شىعارماشىلىق ورتالىعىندا الاش ارىسى, ۇلت زيالىسى مۇحامەتجان تىنىشباي ۇلىنىڭ «قازاق حالقىنىڭ تاريحى» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى ءوتتى. رەپرەسسياعا ۇشىراعان ينجەنەر, تاريحشى, قوعام قايراتكەرىنىڭ سۇبەلى ەڭبەگى ورىس تىلىندە العاش رەت 1925 جىلى جارىق كورگەن. اراعا 100 جىل سالىپ, ەل رۋحانياتى ءۇشىن قۇندى جيناق مەملەكەتتىك تىلدە ۇسىنىلىپ وتىر. ءىس-شاراعا الاشتانۋشى ايگۇل ىسماقوۆا, جوبا جەتەكشىسى باقىتجان بۇقارباي مەن ءبىر توپ وقىرمان قاۋىم قاتىستى.
– اراعا 100 جىلداي ۋاقىت سالىپ بۇگىن, مىنە, كەرەمەت وقيعانىڭ كۋاسى بولىپ وتىرمىز. «قۇتتى بولسىن, قازاق جۇرتى!» دەگىم كەلەدى. تىنىشباي ۇلىنىڭ ءاۋ باستاعى ديپلومدىق جۇمىسىنىڭ تاقىرىبى – «قازاق جەرىندەگى تەمىرجول جۇيەسىنىڭ كارتاسى». تۇركىستان اۆتونومياسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى بولعان. كىتاپ ءبىزدىڭ بۇراتانا حالىق ەمەستىگىمىزدى ايعاقتاپ, قازاق حاندىعى دەگەن ۇلكەن ەل بولعانىمىزدى دالەلدەيدى. سوندىقتان دا بۇكىل شەجىرەمىزدى تارقاتىپ, تۇبىرىمىزگە ۇڭىلگەن. جيناقتى اۋدارعان جامبىل جاباەۆتىڭ شوبەرەسى, ايگىلى ادەبيەتشى عالىم الما قىراۋباەۆانىڭ ۇلى بۇلان جامبىل ۇلى ەكەن. اۋدارما وتە ءساتتى ورىندالىپتى, – دەدى الاشتانۋشى ايگۇل ىسماقوۆا.
الاشتانۋشى سونىمەن قاتار مۇحامەتجان تىنىشباي ۇلىنا دەيىن قازاق شەجىرەسىن شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى جازعانىن, ونان سوڭ سول شەجىرەگە تۇسىنىكتەمە رەتىندە ءاليحان بوكەيحان كىتابى جازىلعانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق جيناقتا بالاساعۇن قالاسى تۋرالى تۇڭعىش مالىمەت بەرىلگەنىن, ماڭىزدى جيناقتىڭ ۇلت تامىرىنىڭ ۇلىلىعىن دالەلدەمەك بولعان ۇلكەن نامىستان تۋعانىن جەتكىزدى.
مۇنان سوڭ جوبا جەتەكشىسى باقىتجان بۇقارباي كىتاپتى شىعارۋ بارىسى تۋرالى ايتىپ ءوتتى.
–بىلتىر مۇحامەتجان تىنىشباي ۇلىنىڭ ۇلى داۋلەت شەيح-ءالي-تىنىشپاەۆ وسى جيناقتى باسپاعا جىبەرگەندە ومىردەن ءوتتى. سول كىسىنىڭ كوزى تىرىسىندە شىعارساق دەگەن نيەت بار ەدى. بىرنەشە جىلدان بەرى «قازاق تاريحى» سەرياسى بويىنشا ۇلت تاريحى تۋرالى قۇندى دەرەكتەردى ىزدەپ, سولاردى باسىپ شىعارۋمەن اينالىسىپ كەلەمىز. العاشقى ءىسىمىز كەنەسارىنىڭ ۇلى احمەت سۇلتاننىڭ كىتابىن شىعارۋدان باستالدى. مۇحامەتجان تىنىشباي ۇلى ەڭبەگىنىڭ ورىسشاسىن وقىعانمىن, بىلتىر قازاقشاسىن ىزدەپ كوردىم. جوق ەكەنىنە كوز جەتكەن سوڭ جاز ايىندا جيناقتى اۋدارىپ شىعارۋعا كىرىستىك. ينجەنەر, مەملەكەتتىك دۋمانىڭ مۇشەسى, تۇركىستان ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى بولعان اتامىزدىڭ ەڭبەگىن ءتول تىلىمىزدە باسىپ شىعارۋ – ءوزىم ءۇشىن ۇلكەن ماقتانىش, – دەدى ول.
جيناقتا قازاقتىڭ ءۇش ءجۇزىنىڭ تاريحى تۇگەندەلىپ, ارقايسىنا ءتۇرلى دەرەك ارقىلى جەكە-جەكە ماعلۇمات بەرىلگەن. كىتاپقا م.تىنىشباي ۇلى تاقىرىبىن زەرتتەپ, ديسسەرتاتسيا قورعاعان عالىم گۇلبانۋ جۇگەنباەۆانىڭ العىسوزى ەنگەن.