ازيادانىڭ الاۋى حاربيندە تۇتانادى

كەشە استاناداعى Qazaqstan جەڭىل اتلە­­تيكالىق سپورت كە­شەنىندە قازاقستان قۇراماسىن 2025 جىلعى IX قىسقى ازيا ويىن­دارىنا سالتاناتتى تۇردە شىعارىپ سالۋ ءراسىمى ءوتتى. ءىس-شاراعا تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى ەربول مىرزابوسىنوۆ, قازاقستان ۇلتتىق وليم­پيا­دالىق كوميتەتىنىڭ باس حاتشىسى ءالىمجان اقاەۆ, 1998 جىلعى قىسقى وليمپيادا ويىندارىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, 1996 جىلعى ازيا ويىندارىنىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى ليۋدميلا پروكاشەۆا, شورت-ترەكتەن قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن باپكەرى ما­دىعالي قارسىبەكوۆ, سپورت اردا­گەرلەرى, باپكەرلەر مەن قوعام قايراتكەرلەرى قاتىستى. ءراسىم بارىسىندا تۋ ۇستاۋشى حوككەيشى ءادىل بەكەتاەۆ پەن شورت-ترەكشى ولگا تيحونوۆاعا سالتاناتتى تۇردە ەلىمىزدىڭ تۋى تابىستالدى.

تاريحقا جۇگىنسەك, العاش رەت قىسقى ازيا ويىندارى 1986 جىلى جاپونيانىڭ ساپپورو قالاسىندا ۇيىمداستىرىلدى. ارادا ءتورت جىل وتكەن سوڭ سول شاھار ءدۇبىرلى دودانى قايتا قابىلدادى. كۇن شىعىس ەلىندە الاۋى تۇتانعان قوس جارىسقا ەلى­مىزدىڭ قاتىسپاعانى بەلگىلى. سەبەبى ول كەزدە ءبىزدىڭ ەل كسرو-نىڭ قۇرامىندا بولدى.

تۇڭعىش رەت جەرلەستەرىمىز 1996 جىلى حاربيندە بوي كورسەتتى. ءبىزدىڭ سپورتشىلار 34 (16 التىن+10 كۇمىس+8 قولا) جۇلدە الىپ, جالپىكوماندالىق ەسەپتە قارسىلاستارىنان قارا ءۇزىپ كەتتى. قىتاي (14+8+16) ەكىنشى ورىندا قالىپ قويسا, وڭتۇستىك كورەيا (8+10+8) ۇزدىك ۇشتىكتى تۇيىندەدى. سونداي-اق بەستىكتىڭ قاتا­رىنا جاپونيا (7+15+11) مەن وزبەكستان (0+1+1) قوسىلدى. جارىستا بارلىعى 17 مەملەكەتتىڭ وكىلدەرى باق سىنادى.

وتانداستارىمىزدىڭ اراسىنان بياتلونشى شاڭعىشى پاۆەل ريابينين (3+0+0), يننا شەشكيل (2+1+0), دميتري پانتوۆ (2+0+1), كونكيشى ليۋدميلا پروكاشەۆا (2+0+0), شاڭعىمەن ترامپليننەن سەكىرۋشى دميتري چۆىكوۆ (2+0+0) تابىستى ونەر كورسەتتى. شايبالى حوككەيدەن ەلىمىزدىڭ قۇراماسى, مانەرلەپ سىرعاناۋ بيىنەن دميتري كازارلىگا مەن ەليزاۆەتا ستەكولنيكوۆا جۇبى باس جۇلدەنى ولجالادى.

1999 جىلى وڭتۇستىك كورەيانىڭ كانۆوندو قالاسىندا ەلىمىز ءۇشىنشى ورىندا قالىپ قويدى. جەر­لەستەرىمىز 25 (10+8+7) جۇلدە يەلەندى. كوش باسىنا قىتاي قۇ­راماسى (15+10+11) شىقتى. بۇل ولاردىڭ وسىنداي كورسەتكىشكە تۇڭعىش رەت قول جەتكىزۋى. العاش­قى ەكى جارىستا قىتاي ەلىنىڭ وكىلدەرى جاپونياعا جول بەرسە, سوڭعىسىندا ەلىمىزدەن قا­لىپ قويدى. ەكىنشى ورىندى جارىس قو­جايىندارى (11+10+14) ەنشىلەدى.

2003 جىلى قىسقى ازيادانىڭ الاۋى جاپونيانىڭ اوميرىندە تۇتاندى. اتالعان جارىستا ەلى­مىز تاعى ءبىر ساتىعا تومەندەپ, ءتورتىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. قورجىنىمىزدا – 20 (7+7+6) جۇلدە. الدىمىزدا ءۇش الپاۋىت – جا­پونيا (27+26+23), وڭتۇستىك كورەيا (10+8+10), قىتاي (9+11+13). ولجاعا كەنەلگەن سپورتشىلارىمىز – شاڭعىشى ماكسيم ودنودۆورتسەۆ (2+2+0), وكسانا ياتسكايا (2+1+0), سۆەتلانا مالاحوۆا-شيشكينا (2+0+1). شاي­بالى حوككەيدەن ەرلەر قۇراماسى فينالدا جاپونداردان جەڭىلىپ كۇمىس السا, بارلىق قارسى­لاسىنان باسىم تۇسكەن ايەلدەر قۇراماسى التىننان القا تاقتى.

2007 جىلعى ءدۇبىرلى دودانى قىتايدىڭ چانچۋن قالاسى قابىلدادى. بۇل باسەكەدە جارىس قوجايىندارىنىڭ باسىمدىعى ايقىن بولدى. ولار 61 (19+19+23) جۇلدەنى قورجىنعا سالدى. ەكىنشى, ءۇشىنشى ورىنداردا – جاپونيا (13+9+14), وڭتۇستىك كورەيا (9+13+11). ەلىمىز (6+6+6) تاعى دا ءتور­تىنشى ساتىعا تۇراقتادى. ءانۇرانىمىزدى ماكسيم ودنو­دۆورتسەۆ (2+0+0), وكسانا ياتسكايا (2+0+0) ەكى رەتتەن شىرقاتسا, الەكساندر چەرۆياكوۆتىڭ (1+0+1) ءبىر مارتە مەرەيى ۇستەم بولدى. يان ساۆيتسكي ءۇش مارتە جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى. سونداي-اق شاڭعىشى, حوككەيشى قىزدارىمىز قارسىلاس شىداتپادى.

2011 جىلعى ازيادا الاش جەرىندە ءوتتى. جارىستى ەكى قالا – استانا مەن الماتى قابىلدادى. ءىس-شاراعا ەلىمىز قاتتى دايىندالدى. اتالعان شاھارلاردا زاماناۋي سپورت سارايلارى مەن كەشەندەرى (الماتى مەن ونىڭ ىرگەسىندە – «الماتى ارەنا», «حالىق ارەنا», «سۇڭقار», «تاباعان», «الاتاۋ», استانادا – «الاۋ», «سارىارقا») سالىنىپ, ولار سوڭعى ۇلگىدەگى قۇرالدارمەن جابدىقتالدى. بۇرىن­نان بار عيماراتتار («مە­دەۋ», «شىمبۇلاق», بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايى, «قازاقستان» سپورت سارايى) كۇر­دەلى جوندەۋدەن ءوتتى. بارلىق شى­عىندى ەسەپتەگەندە VII قىسقى ازيا ويىندارىن جوعارى دەڭگەيدى ۇيىمداستىرۋعا 1,682 ميلليارد اقش دوللارى جۇم­سالدى. جارىستىڭ اشىلۋ سالتاناتى «استانا ارەنادا» وتسە, جابىلۋ ءراسىمى الماتىدا ۇيىم­داستىرىلدى.

ەلىمىزدەگى قىسقى ويىندارعا 26 مەملەكەتتەن كەلگەن 1134 ۇمىتكەر قاتىستى. ولار سپورتتىڭ 11 تۇرىنەن 69 مەدالدار جيىنتىعىن ساراپقا سالدى. ەلىمىزدىڭ نامىسىن 169 ورەن قورعادى. وتانداستارىمىز 70 (32+21+17) جۇلدەنى ولجالاپ, جالپى ەسەپتە الدارىنا جان سالمادى. جاپونيا (13+24+17), وڭتۇستىك كورەيا (13+12+13), قىتاي (11+10+14) سەكىلدى الپاۋىتتار بىزدەردەن كەيىنگى ورىندارعا ورنالاستى. سونداي-اق ءوز ەلدەرىنىڭ تۋىن كوكتە جەلبىرەتكەندەر قاتا­رىندا موڭعوليا (0+1+4), يران (0+1+2), قىرعىزستان (0+0+1), سولتۇستىك كورەيا (0+0+1) بار.

ءبىزدىڭ سپورتشىلار اراسىنان ەڭ كوپ جۇلدە العاندار: شاڭعى-شى الەكسەي پولتورانين (4+0+1), نيكولاي چەبوتكو (2+2+1), ەلەنا كولومينا (2+2+0), شاڭعىمەن باعدارلاۋشى ولگا نوۆيكوۆا (4+0+0), ميحايل سوروكين (4+0+0), وكسانا ياتسكايا (2+0+1), بياتلونشى الەكساندر چەرۆياكوۆ (3+0+0), ەلەنا حرۋستالەۆا (2+1+0), فريس­تايلشى يۋليا گالىشەۆا (2+0+0) سىندى دۇلدۇلدەر. مانەرلەپ سىرعاناۋشىلار سايىسىندا دەنيس تەن توپ جاردى. بۇل ونىڭ وسىنداي ءدۇبىرلى دودادا العاش رەت دارالانۋى ەدى. كەيىننەن تەن ايشىقتى ونەرىمەن تورتكۇل دۇنيەنى تامساندىردى.

اتالعان جارىستا قانداس­تا­رىمىزدىڭ دا قانجىعا­لارى مايلاندى. قازاق جاستارى اراسىنان بياتلونشى دياس كەنەشەۆ, شاڭعىمەن باعدارلاۋشىلار اسلان توقباەۆ پەن ەلميرا مولداشەۆا التىن تۇعىردان قول بۇلعاسا, فريستايلشى جىبەك اراپباەۆا كۇمىسپەن كۇپتەلدى. شورت-ترەكشىلەر ابزال اجىعا­ليەۆ, ايدار بەكجانوۆ, ارتۋر سۇل­تانعاليەۆ, نۇربەرگەن جۇ­ماعازيەۆ قولا جۇلدەگە يە بول­دى.

سوڭعى ازيادا وسىدان جەتى جىل بۇرىن جاپونيانىڭ ساپپورو قالاسىندا ۇيىمداس­تىرىلدى. 2017 جىلدىڭ 19-26 اقپان ارالىعىندا جەر جاھان­نىڭ 32 مەملەكەتىنەن كەلگەن 1139 ۇمىتكەر جارىس كورىگىن قىزدىردى. ەلىمىزگە بۇيىرعانى – 32 جۇلدە. ونىڭ 9-ى التىن, 11-ءى كۇمىس, 12-ءسى قولا. ناتيجەسىندە, ءتورتىنشى ورىنعا تابان تىرەدىك. جالپى ەسەپتە جەرگىلىكتى سپورتشىلار كوش باستادى. جاپوندار 74 (27+21+26) جۇلدە الدى. ودان كەيىنگى ورىنداردى وڭتۇستىك كورەيا (16+18+16), قىتاي (12+14+9) ەنشىلەدى. ۇزدىك بەستىكتى سولتۇستىك كورەيا (0+0+1) قورىتىندىلادى.

كۇن شىعىس ەلىندە وتاندىق شاڭعىشىلار ءبىر التىندى عانا قاناعات تۇتتى. ونىڭ يەگەرى – رينات مۋحين. ودان بولەك, سپورت­تىڭ بۇل ءتۇرىن سەرىك ەتكەن سايىپقىراندار 4 كۇمىس, 2 قولانى يەلەندى. شاڭعىشىلاردىڭ تومەن ناتيجە كورسەتكەنىنە ەشكىم تاڭدانعان جوق. ويتكەنى الەكسەي پولتورانين, ەۆگەني ۆەليچكو, اننا شەۆچەنكو باستاعان بەت­كە­ۇستار سپورتشىلارىمىز ءدال سول باسەكەمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن فينليانديانىڭ لاحتي قالاسىنداعى الەم چەمپيوناتىنا قاتىسۋدى قۇپ كوردى.

ەسەسىنە بياتلونشىلار اسقان شەبەرلىك تانىتتى. ولار 6 التىن, 4 كۇمىس, 2 قولانى ولجالادى. اتاپ ايتساق, گالينا ۆيشنەۆسكايا-شەپورەنكو ءۇش, يان ساۆيتسكي ەكى, ارالاس قۇراما كوماندا ەس­تافەتالىق سايىس­تا ءبىر رەت تەڭ­دەسسىز دەپ تانىلدى. فريستايل-موگۋلداعى جالعىز التىندى يۋليا گالىشەۆا يە­لەندى. شايبالى حوككەيدەن ەلى­مىزدىڭ ەرلەر قۇراماسى بارلىق باسەكەلەسىنەن باسىم ءتۇسىپ, جەڭىمپاز اتاندى. ءبىر كەرەمەتى, ءبىزدىڭ جىگىتتەر ءوز قاقپالارىنا بىردە-ءبىر شايبا سوقتىرعان جوق. ايەلدەر كومانداسى ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى. ەلىمىزدىڭ قا­تىسۋىمەن وتكەن قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ قىس­قاشا تاريحى وسىنداي.