«قازاقستان مەنەدجمەنت, ەكونوميكا جانە بولجاۋ ينستيتۋتىن» 2006 جىلى تامامداعان ءمادينا وسكەنباەۆا الماتىدان 40 شاقىرىم جەردەگى تالعار اۋدانىندا شاعىن كاسىبىن دوڭگەلەتىپ وتىر. ەكى گەكتار جەردە 9 ەشكى باعىپ, ونىڭ سۇتىنەن ىرىمشىك وندىرەدى. وتباسىنىڭ ايلىق تابىسى 1,2 ملن تەڭگە شاماسىندا.
«ينستيتۋتتى اياقتاعان سوڭ 7 جىل E&Y حالىقارالىق اۋديتورلىق كومپانيادا ەڭبەك ەتتىم. ونداعى قىزمەتتىك مانسابىم مەن تابىسىم جامان بولعان جوق. بىراق مەنى كوڭىلدە جۇرگەن جەكە كاسىپكەرلىك تۋرالى وي وزىنە تارتا بەردى. وسىدان 10 جىل بۇرىن ءبىر شەشىمگە كەلىپ, بەلدى بۋدىق, جەڭدى تۇردىك. ناتيجەسىندە, شاعىن وتباسىلىق فەرما قۇرىپ, سونى بىرتىندەپ دامىتىپ جاتىرمىن», دەدى كاسىپكەر.
فەرمەر ەشكى ۇستاپ, ونىڭ سۇتىنەن ىرىمشىك جاسايتىنىن ايتتىق. ءوزى نۋتريتسيولوگيا سالاسىن وقىپ مەڭگەرگەندىكتەن, دەنساۋلىققا پايدالى ءونىم شىعارۋدى ءجون ساناعان. نۋتريتسيولوگيا – تاماقتانۋ تۋرالى عىلىم. بۇل سالانىڭ ماماندارى تاعامدى قابىلداۋ, ونىڭ ۇيلەسىمدىلىگى مەن قۇرامى, تۇتىنىلۋى, قورەكتىك زاتتاردىڭ اعزاداعى اسسيميلياتسياسى مەن ءبولىنىپ شىعۋى ماسەلەلەرىن زەرتتەيدى.
«قازاقتا شالا تۋعان نارەستە مەن جورگەكتە جەتىم قالعان نەمەسە جەتىلە الماي جۇرگەن بالاعا ەشكى ءسۇتىن بەرگەن. سەبەبى ەشكى ءسۇتى جەڭىل, جۇمساق سونىمەن قاتار انا سۇتىندەي قۇنارلى. ونى حالقىمىز جاقسى بىلگەن. مۇنىڭ دۇرىستىعىن بۇگىندە عىلىم دا تولىق دالەلدەدى», دەيدى ءمادينا.
كاسىپكەر كەيىپكەرىمىز فەرمادا وتباسىمەن تۇرادى. ءالى بۇعاناسى قاتپاعان ءتورت بالاسىنىڭ ۇلكەنى ەندى مەكتەپكە بارا باستاسا, كەنجەسى ءالى بەسىكتە. اۋەلدەن قالادا تۇرىپ, جىلى وفيستە قىزمەت ەتىپ ۇيرەنىپ قالعان جاستارعا اۋىلدى جەرگە كەلىپ, مال شارۋاشىلىعىن مەڭگەرىپ, تابيعاتىنا جات جاڭا كاسىپپەن تۇرعىلىقتى تۇردە شۇعىلدانىپ كەتۋ استە وڭاي بولماعان. الايدا اسقاق ارمان مەن مىقتى ماقسات العان بەتتەن قايتارا الماعان.
«بۇل جەرگە كوشىپ كەلگەندە اۋىل ءومىرى جونىنەن تاجىريبەمىز جوق ەدى. قالانىڭ جەڭىل تۇرمىسىنا ابدەن ۇيرەنىپ قالعانبىز. سوندىقتان ءبارى ءبىز ويلاعانداي وڭاي بولمادى. اۋىلشارۋاشىلىق وندىرىسىمەن اينالىسۋ ءبىز باعامداعاننان الدەقايدا قيىن ەكەن. دەسەك تە مويىمادىق, تالماي ەڭبەك ەتتىك. قازىر ىرىمشىك ءوندىرىسى ىستەپ تۇر. بۇل كاسىپ وتباسىمىزدىڭ زامان تالابىنا ساي ءومىر سۇرۋىنە جەتكىلىكتى كىرىس اكەلەدى», دەدى كاسىپكەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, ساپالى ءارى ءدامدى ىرىمشىك جاساۋدى يتاليا, رەسەي, اقش شەبەرلەرىنەن ۇيرەنگەن. تىڭعىلىقتى ەڭبەگىنىڭ, ىزدەنىمپازدىعىنىڭ ارقاسىندا 2022 جىلى «Coca Cola بەلەستەرى» باعدارلاماسىنا قاتىسىپ, بيزنەس, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ينستاگرام جەلىسىندە ساتۋ جونىندە ءبىلىم الىپ, گرانت ۇتىپ الدى. بۇل قاراجاتقا ىرىمشىك وندىرەتىن تسەحتى جابدىقتادى. جالپى, وسى تابىستى بيزنەستى باستاپ كەتۋىنە ۇلكەن قولداۋ بولدى.
«قازىر ىرىمشىك جاساپ, 9 ەشكىدەن شىعاتىن ءونىمدى ايىنا 1,2 ملن تەڭگەگە ساتامىز. جىلىنا 7 اي جۇمىس ىستەيمىز. ىرىمشىكتى ساتىلىمعا Instagram ارقىلى شىعارامىز. ءونىمدى قانشا كولەمدە شىعارساق تا, ءبارىن ساتىپ جىبەرەمىز. ويتكەنى سۇرانىس ۇلكەن. سوعان قاراپ كوبىرەك وندىرگىمىز كەلەدى. بىراق ازىرشە قول قىسقا. الداعى ۋاقىتتا بۇل كاسىپتى جان-جاقتى دامىتۋدى كوزدەپ وتىرمىز», دەيدى كاسىپكەر.
ورگانيكالىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىن شىعارۋدا وڭ ناتيجەگە قول جەتكىزگەن سوڭ سالا بويىنشا بىلىمىمەن ءبولىسۋدى ءجون ساناعان ول وسى ماقساتتا جاڭاشىل دوستارىمەن «قوعامدىق باق» قوعامدىق بىرلەستىگىن قۇردى. سوڭعى ەكى جىلدا ورگانيكالىق ەگىنشىلىك پەن اۋىل شارۋاشىلىعى تۋرالى سەمينارلارىنا 300-دەن استام ادام قاتىستى.
«اينالاداعى فەرمالاردى باقىلاي ءجۇرىپ, اۋىل ادامدارى جەرمەن قالاي جۇمىس ىستەۋدى بىلمەيتىنىن كورىپ وتىرمىز. سونىڭ سالدارىنان اۋىلدا شارۋاشىلىقپەن شۇعىلداناتىنداردىڭ كوپشىلىگى شىعىنعا ۇشىراپ, تابىس تابا المايدى, سودان سوڭ قالاعا كوشۋگە تىرىسادى. بۇل پروبلەمانى شەشۋدىڭ دۇرىس جولى ەمەس. كەرىسىنشە ولار پروبلەمالاردى اۋىلدان قالاعا وزدەرىمەن بىرگە الىپ بارادى. قالادا ۋربانيزاتسيا مەن جۇمىسسىزدىقتىڭ ءوسۋى وسىلاي قاتار دامىپ كەلە جاتىر. وعان قوسا, كۇن سايىن وبلىستان قالاعا 400 مىڭ كولىك كىرەدى, اۋانى لاستايدى, بۇل ءوز كەزەگىندە ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى تۋىنداتادى», دەدى فەرمەر.
كاسىپكەر اۋىلدا تۇرىپ, شارۋاشىلىقپەن اينالىسۋدىڭ جاقسى قىرلارىن جان-جاقتى كورسەتكىسى كەلەدى. «اۋىلدى جەردە قالىپتى ءومىر ءسۇرىپ, ءوزىمىزدى تابيعي ونىمدەرمەن تولىق قامتاماسىز ەتە الامىز. قالالى جەرلەردە قازىر ەكولوگيالىق ماسەلە تىم كۇردەلى. سول تۇرعىدا اۋىلدان كوشپەي-اق, تازا اۋادا, تىنىش, باقۋاتتى ءومىر ءسۇرىپ, ءوزىڭ وندىرگەن ازىق-ت ۇلىكتى تۇتىنىپ, وتكىزىپ, جاقسى تابىس تابۋعا بولادى. اۋىل ءومىرى اسىرەسە بالالارعا وتە قولايلى. وسىندا تابيعاتقا جاقىن ءجۇرىپ, جۇيكە جۇيەسى ساۋ, سالاماتتى بولىپ وسەدى. جازدا سۋعا ءتۇسىپ, جالاڭاياق جۇگىرەدى, قىستا شانا ايداپ, قارمەن وينايدى. سالاماتتى ءومىر سالتى ناعىز وسى ەمەس پە؟» دەپ وي ءتۇيدى ءمادينا.
ەل ىشىندەگى شاعىن شارۋاشىلىقتاردى قولداپ, دامىتۋ قاشاندا ماڭىزدى دەپ سانايتىن كاسىپكەر جەرگىلىكتى حالىققا شارۋاشىلىق جۇرگىزۋدىڭ زاماناۋي ۇلگىسىن كورسەتىپ, اۋىلدىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرىپ, اتاقونىسىندا تۇراقتاندىرۋدى قالايتىنىن ايتادى.