اقجايىقتىڭ اۋىلدارى اجارلى

بيىلعى كوكتەمدەگى سۋ تاسقىنى ەلىمىزگە زور سىناق بولدى. قانشاما ەلدى مەكەندى قارعىن سۋ باستى. ەلىمىزدىڭ 10 ايماعىندا توتەنشە جاعداي جاريالاندى. مىڭداعان ادام باسپاناسىز قالدى, مال-مۇلكىن جوعالتتى. كۇردەلى ساتتە ەل پرەزيدەنتى حالىققا ارنايى ۇندەۋ جاريالاپ, بىردە-ءبىر ادام ەسكەرۋسىز قالمايتىنىن قاداپ ايتتى. مەملەكەت سول ۋادەسىن ورىندادى. قىسقا مەرزىم ىشىن­دە ەلىمىزدە 2 700-گە جۋىق ءۇي سالىنعان ەكەن. بيىل كۇزدە قونىستويىن تويلاعان مىڭداعان وتباسىلاردىڭ قاتا­رىندا باتىس­قازاقستاندىقتار دا بار.

– كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنان باتىس قازاقستان وبلىسى دا زارداپ شەكتى. بۇگىن مەن سول اپات سالدارىن جويۋعا اتسالىسقان­دارعا, اسىرەسە قۇتقارۋشىلارعا, ەرىكتىلەرگە, كاسىپكەرلەرگە, باسقا دا جاناشىر ازاماتتارعا العىسىمدى بىلدىرەمىن, – دەگەن ەدى. رەسپۋبليكا كۇنىنە وراي وتكەن سالتاناتتى جيىندا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ناريمان تورەعاليەۆ.

ءوڭىر باسشىسى ورال قالاسى مەن وبلىستىڭ 84 ەلدى مەكەنىن سۋ باسۋ قاۋپى تۋعانىن, بىراق جەدەل ءارى ۇيىمداسقان قيمىلدىڭ ارقاسىندا حالىقتى اپاتتان امان الىپ قالعانىن ايتتى. سول كۇندەرى جايىق وزەنىنىڭ بويىندا 150 كيلومەتردەن استام دامبى سالىنعان. ودان بەرىدە وبلىستا تاسقىننان زارداپ شەككەندەرگە ارناپ 889 ءۇي جاڭادان سالىندى. سونداي-اق ورالداعى ساياجاي تۇرعىندارىنا 2 مىڭنان استام ءۇي ساتىپ الىندى. بارلىعى ء­و3 مىڭنان استام وتباسى, 15 مىڭ ادام تۇرعىن ۇيمەن قامتىلدى. وسىلايشا, اۋقىم­دى جۇمىس جۇرگىزىلدى.

كوكتەمدە سۋ تاسقىنىنان ەڭ كوپ زارداپ شەككەن اۋداننىڭ ءبىرى – سىرىم اۋدانى. تابيعات اپاتىنان كەيىن قۇرىلعان كوميسسيا سىرىم اۋدانىندا 236 ءۇي سۋعا كەتكەنىن, ونىڭ ىشىندە جىمپيتى اۋىلىندا – 128 ءۇي, ولەڭتىدە – 72 ءۇي, بۇلدىرتى اۋىلىندا 31 ءۇي توپان سۋ استىندا قالعانىن, قوسوبا اۋىلىندا 2 ۇيگە, جەتىكول اۋىلدىق وكرۋگىندە 2 باسپاناعا سۋ كىرگەنىن انىقتاعان. بۇعان قوسا 8 جىلقى, 62 ءىرى قارا, 239 ۇساق مال ولگەنى تىركەلدى. مەملەكەت پەن جەكە كاسىپكەرلەردىڭ كومەگىمەن وسى شىعىننىڭ ءبارى دە بۇگىندە ور­نى­نا كەلدى.

اۋەلىدە تەحنيكالىق كوميس­سيانىڭ ەسەبىندە تاسقىن سالدارىنان قاتتى ءب ۇلىنىپ, ادام تۇرۋعا كەلمەيتىن ءۇيدىڭ سانى اۋداندا 84 بولعان ەدى. كەيىن تۇرعىنداردىڭ نارازىلىعى ەسكەرىلىپ, جاڭادان سالىناتىن باسپانا سانى كوبەيدى. تامىز ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن اۋداندا سۋ تاسقىنىننان زارداپ شەككەندەرگە 114 ءۇي سالىندى. قۇرىلىس جوباسىن تولىقتاي «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى قارجىلاندىردى. كەيىن تۇرعىندارعا قوسىمشا 38 ءۇي تاعى سالىنىپ بەرىلدى.

تاسقىن كەزىندە سۋعا كەتكەن سىرىم اۋدانىنداعى ءىرى نىساننىڭ ءبىرى ولەڭتى اۋى­لىن­داعى جاتاقحانا بولاتىن. اۋىل تۇر­عىندارى جاتاقحانا رەتىندە پايدالانىپ كەلگەن بۇرىنعى مەكتەپ عيماراتىندا 20-عا جۋىق ءۇي, سونىڭ ىشىندە كوپبالالى وتباسىلار دا تۇراتىن. رەسپۋبليكا كۇنى مەيرامىندا بۇرىنعى جاتاق­حانا تۇرعىندارى دا قۋانىشقا كەنەلدى.

30 پاتەرلىك تۇرعىن ءۇي كە­شەنىن «Profline Constraction» قۇرىلىس كومپانياسى 4 اي ىشىندە سالىپ شىققان. تاۋلىك بويى تىنىم تاپپاعان قۇرىلىسشىلار قۇرىلىستى جىلىتۋ ماۋسىمىنا دەيىن اياقتاپ ۇلگەرىپتى. سونداي-اق جىمپيتىداعى قولعاناتوۆ كوشەسىندەگى اپاتتى ءۇي تۇرعىن­دارى دا جاڭا شاڭىراققا كوشىپ جاتىر. كانيكۋلدان كەيىن 60-قا جۋىق وقۋشى مەكتەپكە جاڭا ۇيدەن بارماقشى.

ايتا كەتەيىك, نىساننىڭ جالپى كولەمى – 1 353,6 شارشى مەتر. ءار پاتەردىڭ اۋماعى 45,12 شارشى مەتردى قۇرايدى. ءار ءۇيدىڭ اس بولمەسى, قازاندىعى, سانيتارلىق تورابى بار. جوبا قۇنى – 651 ملن تەڭگە. ءۇي اۋلاسىندا بالالارعا ويىن الاڭى دا سالىنعان. جاڭا تۇرعىن ءۇي كەشەنىنە «بىرلىك» ­دەگەن اتاۋ بەرىلگەن.

– سىرىم اۋدانى عانا ەمەس, بيىل ەلىمىزدىڭ بىرقاتار ءوڭىرى توپان سۋدىڭ توپالاڭىن تارتتى. تاسقىن كەزىندە تۇرعىن ۇيلەرى­مىز قيرا­عانمەن, تۇتاستىعىمىز بۇزىل­عان جوق. حالىق بىرلىگىنىڭ ارقاسىندا سىندارلى كۇندەردەن سىنباي وتتىك. ولەڭتىدەگى تۇرعىن ءۇي كەشەنىن «بىرلىك» دەپ اتادىق. بۇل, ەلدىڭ بىرلىگىنە دەگەن قۇرمەت, – دەيدى سىرىم اۋدانىنىڭ اكىمى جۇماگەلدى باتىرنيازوۆ.

ءوڭىر باسشىسى ناريمان تورەعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, وبلىس­تا اۋىلدى دامىتۋ, ينۆەستيتسيا تارتۋ, ينفراقۇرىلىمداردى جاڭعىرتۋ, ت.ب سالالاردا اۋقىم­دى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە پرەزيدەنت تاپسىر­ماسى اياسىندا بيزنەستى دامىتۋ, ينۆەستيتسيا تارتۋ باعى­تىندا ايتارلىقتاي جۇمىس جۇر­گىزىلگەن. سوڭعى 3 جىلدا وبلىس­تا نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەس­تيتسيالار كولەمى 1,6 ترلن تەڭگەنى قۇرادى.

– بيىل ينۆەستيتسيا سالاسىندا 21 جوبا ىسكە قوسىلادى. سونىڭ ءبىر ايعاعى – رەسپۋبليكا كۇنى قارساڭىندا ورالدا مۇناي-گاز سالاسىنا قاجەتتى جابدىقتار شىعاراتىن زاۋىت اشتىق. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ وتاندىق ءونىم وندىرەتىن كاسىپورىنداردى اشۋ تاپسىرماسىنا ساي ىسكە اسىرىلدى. وسىلايشا, جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلدى. بيىل وبلىستا 91,6 ملرد تەڭگەگە 642 شاقىرىم جول جوندەلدى. سونداي-اق وڭىردە جىلۋ-ەنەرگەتيكا سالاسىندا كەشەندى جۇمىس اتقارىلىپ, وسى جازدا ورالدا جاڭا شاعىن اۋدانداردى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتەتىن «اقجايىق» قوسالقى ستانساسى پايدالانۋعا بەرىلدى. كەڭەس زامانىنان بەرى جوندەۋ كورمەگەن قالاداعى تۋربواگرەگاتتاردى, جىلۋ ماگيسترالداردى, №2, №3 سورعى ستانساسى مەن جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىن قايتا قۇرۋ, جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالدى, – دەدى وبلىس اكىمى.

بۇدان بۇرىن حابارلا­عا­نى­مىزداي, وڭىردە «قالادان – اۋىل­عا» اتتى باعدارلاما جۇزە­گە اسى­رىلىپ جاتىر. بۇل جوبا­نىڭ ماقساتى – اۋىل اتتى قا­را شاڭىراقتىڭ ءتۇتىنىن قاي­تا جاڭعىرتۋ, اۋىلداردى يە­سىز قالدىرماۋ, تۋعان جەردى گۇل­دەندىرۋ. 2024 جىلدىڭ باسىنان بەرى وبلىستىڭ اۋىلدا­رىنا «قا­لادان – اۋىلعا» باعدار­لا­ما­سى ايا­سىندا 77 وتباسى, ياعني 384 ادام كوشىپ بارىپ ورنالاسقان ەكەن.

بۇدان بولەك, وبلىستىڭ 50-دەن استام اۋىلىندا تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعان ازاماتتارعا ارناپ 758 ءۇي سالىنىپ جاتىر. ولار­دىڭ 500-گە جۋىعى قازىردىڭ وزىندە جاڭا يەلەرىنە تابىستالدى, قال­عانى جاقىن ارادا اياقتالادى. بۇل ەگەمەندىك العاننان بەرى اۋىلدىق جەردە اتقارىلعان اۋقىمدى قۇرىلىس جۇمىسى ەكەنى داۋسىز.

وڭىردە الەۋمەتتىك نىساندار دا جاپپاي جاڭارتىلۋ ۇستىندە. مەديتسينا سالاسىندا وبلىستا 38 نىساننىڭ قۇرىلىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. رەسپۋبليكا كۇنى قارساڭىندا ولاردىڭ بىرقاتارى پايدالانۋعا بەرىلدى.

وبلىستا وتكەن جىلى 16 جاڭا مەكتەپ سالىندى. بيىل 6 مەك­تەپ­تىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى. سونىڭ ىشىن­دە 3 مەكتەپ «جايلى مەكتەپ» جوباسى اياسىندا سالىنادى. سونى­مەن قاتار ورال قالاسىندا سالى­نىپ جاتقان №31 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جىل سوڭىنا دەيىن اياق­تالادى. بۇعان قوسا بيىل ­7 ءبىلىم بەرۋ نىسانىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

باتىس قازاقستان وبلىسى