قازان ايىنىڭ ەكىنشى جەكسەنبىسى ەلىمىزدە مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردىڭ كۇنى رەتىندە اتالىپ وتىلەدى. وسىعان وراي شىمكەنتتە «مەيىرىم – جان شۋاعى» اتتى مەرەكەلىك كونتسەرت ۇيىمداستىرىلدى. ءىس-شارانىڭ وتۋىنە مۇرىندىق بولعان قالالىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ باسقارماسى.
مەرەكە كۇنى كونتسەرتكە كەلۋشىلەر ارنايى كورمەنى تاماشالادى. كورمەگە قويىلعان زاتتاردىڭ ءبارىن مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار ءوز قولدارىمەن جاساعان. اسىرەسە ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلاردىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, ەرەكشە قىزىقتىرعانى ءارتۇرلى كادەسىيلار مەن ۇلتتىق قولونەر بۇيىمدارى بولدى. مەرەكەلىك جيىندا «شىمكەنت كونتسەرت» پەن «شىمكەنت تسيرك» ونەر ۇجىمدارى ارنايى كونتسەرت قويىپ, جينالعان كوپشىلىكتىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەندى. كەش سوڭىندا مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتارعا دەمەۋشىلەر ەسەبىنەن ارنايى سىيلىقتار بەرىلدى. ۇيىمداستىرۋشىلار ەلىمىزدە بارلىق ازامات تەڭ قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىن, سوندىقتان ەشكىمدى ءبولىپ-جارۋعا بولمايتىنىن اتاپ ءوتتى.
ايتا كەتۋ كەرەك, بۇگىنگى تاڭدا اكىمدىك جانىنداعى ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعى تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا تارتۋ ماقساتىندا كوپ ارەكەت جاساپ وتىر. ماسەلەن, اكىمدىكتىڭ بيىلعى جوسپارىندا وتىز مىڭنان استام ادامدى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ كوزدەلگەن. ونىڭ ىشىندە ءبىر جارىم مىڭعا جۋىعى مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار. بيىلعى 9 ايدا ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعىنا 2155 مۇگەدەكتىگى بار جان جۇمىس جونىندە ءوتىنىش جاساعان. ولاردىڭ 951-ءى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا قاتىسىپ, قازىرگى تاڭدا جۇمىس ورىندارىندا ەڭبەك ەتىپ جاتىر. وسى تۇراقتى ەڭبەكپەن قامتىلعانداردىڭ ىشىندە 344-ءى جاستار.
ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعىنىڭ باسشىسى باعدات ماقسۇت ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, جۇمىسپەن قامتۋ شارالارى ۇكىمەتتىڭ 2025-2026 جىلدار ارالىعىنداعى ۇلتتىق جوباسى اياسىندا بەلگىلەنگەن. وعان التى باعىت كىرەدى. اتاپ ايتقاندا, جاستار پراكتيكاسى, العاشقى جۇمىس ورنى, كۇمىس جاس, قوعامدىق جۇمىس ورنى, الەۋمەتتىك جۇمىس ورنى, ۇرپاقتار كەلىسىمشارتى. وسى باعىتتاردا ازاماتتارمەن بىرگە مۇگەدەكتىگى بار جانداردى دا جۇمىسقا تۇرعىزۋ مىندەتى قاراستىرىلعان.
«الەۋمەتتىك جۇمىس ورنىنا جولدانعان ازاماتتاردىڭ جالاقىسىنىڭ 35 پايىزىن ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعى ءوزى تولەپ بەرەدى. ياعني سۋبسيديالايدى. قازىر مۇگەدەكتىگى بار 9 ادام الەۋمەتتىك جۇمىس ورنى باعىتىمەن ەڭبەك ەتىپ جاتىر. كۇمىس جاس باعىتىندا ازاماتتار 3 جىلعا جۇمىسقا تۇرادى. وسى كەزەڭدە ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعى ءبىرىنشى جىلى جالاقىنىڭ 75 پايىزىن, ەكىنشى جىلى 70 پايىزىن, ءۇشىنشى جىلى 65 پايىزىن ءوزى وتەپ بەرەدى. كۇمىس جاس ەلۋ جاستان اسقان ازاماتتاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا قاجەت. سەبەبى ەلۋدەن اسقاندا جۇمىسسىز قالعان ادامدارعا ءبىر جەردەن جۇمىس تابۋ وتە قيىن ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان مەملەكەت زەينەتكەرلىك جاسقا جاقىنداعان ادامدارعا قامقورلىق كورسەتۋ ماقساتىندا ۇلتتىق جوباعا وسى باعىتتى ەنگىزىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا كۇمىس جاسپەن مۇگەدەكتىگى بار 37 ازامات ەڭبەك ەتىپ جاتىر. وسى ەكى جۇمىسپەن قامتۋ شاراسى بارىسىندا ازاماتتاردى تەك جەكەمەنشىك مەكەمەلەرگە جولدايمىز. جاستار پراكتيكاسى باعىتى ءبىر جىلعا ارنالعان. بۇل باعىتتا 37 مۇگەدەكتىگى بار جاس ەڭبەككە تارتىلدى. العاشقى جۇمىس ورنى باعىتى 18 ايدى قامتيدى. 26 مۇگەدەكتىگى بار جاندار وسى باعىتپەن جۇمىسقا جولداندى. جاستار پراكتيكاسى مەن العاشقى جۇمىس ورنى باعىتتارى 35 جاسقا دەيىنگى جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا قاتىستىرۋعا جوسپارلانعان. ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعى وسى باعىتتاردا جۇمىس ىستەپ جاتقان جاستارعا ەڭبەكاقىسىن تولەپ بەرەدى. قوعامدىق جۇمىس ءبىر جىل ارالىققا كوزدەلگەن. بۇل باعىتپەن جۇمىسقا تارتىلعان ازاماتتارعا ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعى تاراپىنان 28 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە ايلىق تولەنەدى. بۇگىنگى تاڭدا 133 مۇگەدەكتىگى بار ادام قوعامدىق جۇمىسقا تارتىلعان. ولار جىل سوڭىنا دەيىن قوعامدىق جۇمىسپەن اينالىسىپ, مەملەكەتتەن ايلىق الىپ وتىرادى. ۇرپاقتار كەلىسىمشارتى باعىتىنىڭ ماقساتى زەينەتكەرلىككە شىعۋعا التى اي قالعان ازاماتقا جاس مامان جولدانىپ, ول جارتى جىل بويى تالىمگەردەن ماماندىقتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنەدى. كەيىن التى اي وتكەن سوڭ زەينەتكەرلىك دەمالىسقا شىققان تالىمگەرىنىڭ ورنىن جاس شاكىرتى باسىپ قالادى. التى اي بويى جاس ماماننىڭ ايلىعى ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعى ەسەبىنەن تولەنەدى. ءتۇرلى مەكەمە وزدەرىنە جۇمىس كۇشى قاجەت بولعان كەزدە ورتالىققا ءوتىنىش جاسايدى. سول وتىنىشكە قاراپ جۇمىسپەن قامتۋ شاراسىنىڭ قاي باعىتىنا قانشا ادام كەرەك ەكەنىن انىقتايمىز. كوبىنەسە مەكەمەلەر زاڭگەر, ەكونوميست, ەسەپشى, باسقا دا ءتۇرلى ماماندىققا جۇمىسكەرلەر سۇرايدى. تەحنيكا سالاسىنىڭ ماماندارىنا دا سۇرانىس جەتەرلىك», دەدى باعدات ماقسۇت ۇلى.
ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعى باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 262 مۇگەدەكتىگى بار ازامات باستاۋ-بيزنەس جوباسىمەن كۋرس وقىپ, كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىن ۇيرەنىپ جاتىر. وسى ساناتتاعى 69 ادام ارنايى كوميسسيا شەشىمىمەن تەگىن گرانتقا يە بولدى. ولار گرانت قاراجاتىن ويعا العان بيزنەس يدەيالارىن جۇزەگە اسىرۋعا جۇمساپ, قوسىمشا جۇمىس ورنىنىڭ كوبەيۋىنە اتسالىسادى. بيىلدىققا 364 مۇگەدەك جان تۇراقتى جۇمىس ورنىنا ورنالاستى.
وتكەن جىلى 30 قاراشادا قالا اكىمى عابيت سىزدىقبەكوۆتىڭ مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا 2024 جىلعا ارنالعان جۇمىس ورىندارىنا كۆوتا بەلگىلەۋ تۋرالى قاۋلىسى شىققان. سول ارقىلى 54 مەكەمەگە 200 ازاماتتى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جوسپارعا ەندى. بۇگىنگە دەيىن 52 مەكەمە 138 ازاماتتى جۇمىسقا الدى. سونىڭ ناتيجەسىندە جوسپار 69 پايىزعا ورىندالدى.
دەگەنمەن, جاۋاپتى سالا ماماندارىنىڭ مالىمدەۋىنشە, ازاماتتاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ بارىسىندا جۇمىس بەرۋشىلەر تاراپىنان ءتۇرلى ماسەلە تۋىنداپ جاتىر. ايتالىق, ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعى كۆوتاعا سايكەس بەكىتىلگەن مەكەمەلەرگە بوس جۇمىس ورىندارىن سۇراتىپ قاتىناس حات جولدايدى. بىراق ولار حاتقا ءوز مەرزىمىندە نەمەسە مۇلدەم جاۋاپ بەرمەي قويا سالادى. بولماسا كۆوتا ارقىلى بوس جۇمىس ورىندارىن ۇسىنبايدى. ەگەر بولىنگەن كۆوتا مەرزىمىندە تولىق ورىندالماي قالعان جاعدايدا, جۇمىسپەن قامتۋشى مەكەمە شىمكەنتتەگى مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتسياسى باسقارماسىنا حات جولدايتىنىن حابارلادى. ەكىنشىدەن ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعىنان كومەك سۇراپ ءوتىنىش جولداعان, سوندا جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ كوپشىلىگى, وكىنىشكە قاراي, تۇراقتى ءبىر ماماندىق يەسى ەمەس, ءتىپتى ەشقانداي جۇمىس ءوتىلى دە جوق. الايدا كۆوتاعا سايكەس بەكىتىلگەن مەكەمەلەر مۇگەدەكتىگى بار جانداردىڭ وسى جاعدايىن ەسكەرمەستەن, بىلىكتىلىگى جوعارى ماماندىقتى تالاپ ەتىپ, ەڭبەك جاعدايى اۋىر بوس جۇمىس ورىندارىن ۇسىنادى. قىسقاسى, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى ونشا جۇمىسقا الا بەرگىسى كەلمەيدى. ودان بولەك, بۇگىندە ورتالىقتىڭ «ەڭبەك نارىعى» اقپاراتتىق جۇيەسىندە مۇگەدەكتىگى بار 270 ادام جۇمىسسىز رەتىندە تىركەۋدە تۇر.
سونىمەن بىرگە مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار الەۋمەتتىك قىزمەتتەر پورتالى ارقىلى ەلەكتروندى تسيفرلىق قولتاڭبانى پايدالانا وتىرىپ وزىنە قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارعا تاپسىرىس بەرىپ, الا الادى. بۇگىنگى تاڭدا شىمكەنتتە 41455 مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازامات تىركەلگەن. ولاردىڭ كوپشىلىگى ءۇشىنشى توپتاعى مۇگەدەكتەر. اراسىندا 18 جاسقا تولماعان سەگىز مىڭعا جۋىق بالا مەن ءجاسوسپىرىم بار. ولاردىڭ بارلىعى جەكە وڭالتۋ باعدارلامالارىنا قاتىسادى. سونداي-اق پروتەزدىك-ورتوپەديالىق كومەك, سۋردوتەحنيكالىق, تيفلوتەحنيكالىق, گيگيەنالىق, قولاربا قۇرالدارىمەن تولىقتاي قامتىلىپ وتىر. ءارى مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتارعا جەكە كومەكشى, ىمداۋ ءتىلى ماماندارى مەن ينۆاتاكسي قىزمەتى قاراستىرىلعان. جىل سايىن مۇنداي ازاماتتار ەلىمىزدەگى دەمالىس ورىندارى مەن شيپاجايلارعا تەگىن بەرىلگەن جولداما ارقىلى دەمالىپ قايتادى. قالالىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ باسقارماسى جانىنان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك پورتالمەن جۇمىس ىستەۋىنە قولايلى, ارنايى ءوز-وزىنە قىزمەت كورسەتۋ بۇرىشتاماسى ۇيىمداستىرىلعان. پسيحونەۆرولوگيالىق اۋىتقۋى بار, تىرەك-قيمىل اپپاراتى فۋنكتسيالارى بۇزىلعان مۇگەدەك بالالارعا, 18 جاستان اسقان پسيحونەۆرولوگيالىق اۋرۋى بار ازاماتتارعا, وزىنە-ءوزى قىزمەت كورسەتە المايتىن جالعىزىلىكتى ءى, ءىى توپتاعى مۇگەدەكتەر مەن قارتتارعا ستاتسيونار, جارتىلاي ستاتسيونار, ۇيدە قىزمەت كورسەتۋ جاعدايىندا كۇتىم جاسالادى. ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەردى مەملەكەتتىك مەكەمەلەرمەن بىرگە ولارعا بالاما بولىپ تابىلاتىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار دا جۇزەگە اسىرادى. بۇل رەتتە باسقارماعا قاراستى 12 ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى بار. وسى اتالعان ورتالىقتاردا 1162 مامان الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتەدى. بيىل مۇگەدەكتىگى بار ءۇش مىڭنان استام ادام وڭالتۋ شارالارىمەن قامتىلدى. بۇل بۇگىنگە دەيىنگى سان. كورسەتكىشتىڭ جىل سوڭىنا دەيىن تاعى وسەتىنى انىق.
قورىتا ايتقاندا, ەلىمىزدە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتار وزدەرىن جايلى سەزىنۋىنە بارلىق مۇمكىندىك قاراستىرىلعان. ويتكەنى ەلىمىز ادىلەتتى, ينكليۋزيۆتى, تەڭ قوعام قۇرۋ جولىن تاڭداعان مەملەكەت.