قۇرمەتكە لايىق جاندار

«قارتتاردىڭ مەملەكەت پەن قو­عام الدىنداعى ەڭبەگىن قۇر­مەتتەۋ, ولار­­دىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ تۇر­عى­سىندا قامقورلىق كورسەتۋ – مەم­لە­كەت­تىڭ ءبىر مىندەتى. سوندىقتان وبلىس­تا اعا بۋىننىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ جو­­نىندە 2025 جىلعا دەيىنگى «بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ تۋرالى» وڭىرلىك ءىس-شا­­را­­­لار جوسپارى جاساقتالدى», دەيدى باتىس قازاقستان وبلىستىق جۇ­­مىسپەن قام­تۋدى ۇيلەس­تىرۋ جانە الەۋ­مەتتىك باع­­دار­لامالار باس­قار­ما­سى باس­­شى­­سى­نىڭ ورىنباسارى ءدىلداش سالاۋات­قى­زى.

جوسپار اياسىندا ورال قالا­سىن­دا, بارلىق اۋداندا قارتتار كۇنىنە ار­نال­عان قايىرىمدىلىق اك­تسيا­لارىن وتكىزۋ, مەنشىك نىسا­نىنا قاراماستان, وبلىستىڭ كا­سىپ­ورىن­دا­رىن اتالعان شاراعا قاتى­سۋعا تارتۋ, ەگدە ادامدارعا ماتە­ريالدىق كو­مەك كور­سەتۋ, ارناۋ­لى الەۋ­مەتتىك قىز­مەت كور­سەتۋ ورتا­لىق­تا­رىن­دا سالتانات­تى ءىس-شارالار وتكىزۋ, كەز­­­دەسۋلەر ۇيىم­داستىرۋ, سونداي-اق باس­­قا دا قا­­­يى­رىمدىلىق شارالارىن وتكى­زۋ قا­راس­­تىرىلعان. سونىڭ ىشىندە 24 قىر­­­كۇيەكتەن «مەيىر­­باندىق كۇندەرى» وب­­لىس­­تىق قايى­رىمدىلىق ايلىعى باس­­­تالدى.

ارداگەرلەردى الەۋ­مەتتىك قورعاۋ سالاسىندا وڭىردە بىرقاتار ءىس-شارا اتقارىلىپ جاتىر. سونىڭ ەڭ باس­تىسى – ارداگەرلەرگە ماتەريالدىق, الەۋ­­مەتتىك قولداۋ كورسەتۋ. ماسە­لەن, 2024 جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن ەدس-نىڭ 14 ارداگەرىنە – 1,5 ملن تەڭگە بىر­­­جولعى الەۋمەتتىك جار­دەماقى تو­­لەن­گەن. سونداي-اق لەنينگراد قور­شا­ۋىندا بولعان 1 ادام, فاشيستىك لا­گەر تۇتقىنى بولعان 5 ادام, كەڭەس ار­ميا­­­سىنىڭ ەرىكتى جالدامالى قۇرا­­مىندا بول­عان 1 ادام – 120 مىڭ تەڭگە­لىك كو­مەككە يە بولعان. بۇعان قوسا 124 ەدس جەسىرى – 30 مىڭ تەڭگە­دەن, 2 421 تىل ارداگەرى – 50 مىڭ تەڭ­گە­دەن كومەك العان.

بيىل وبلىستا 380 زەينەتكەر تۇرعىن ءۇي كومەگىمەن, از قامتىلعان زەينەتكەرلەر اتاۋلى الەۋ­مەتتىك كومەكپەن قام­تىلدى. سونداي-اق جەكە وڭالتۋ باع­دار­لاماسى ارقى­لى مۇگەدەكتىگى بار زەي­نەت جاسىنداعى 2 736 تۇلعا ءارتۇرلى تەحني­كالىق كو­مەكشى قۇرالدارمەن, الەۋمەتتىك قىز­مەت­تەرمەن قامتاماسىز ەتىلدى. ونىڭ ىشىندە 86 ادام پروتەزدىك-ورتوپەديالىق قۇرالمەن قامتىلسا, 296 ادام ساناتو­ري-كۋرورتتىق ەمدەلۋگە جىبەرىلگەن. مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى الەۋمەتتىك وڭالتۋ باعىتىندا 816 ادام سۋردو­لوگيالىق, تيفلو­تەح­نيكالىق قۇرال­عا, 55 ادام ارباعا يە بولعان. سونى­­مەن قاتار ءجۇرىپ-تۇرۋى قيىن 281 ادام جەكە كومەك­شى قىزمەتىمەن, 30 ادام ىم­داۋ ءتىلى ماما­نىنىڭ قىزمەتىمەن, 1 172 ادام مىندەتتى گيگيە­نالىق قۇرال­­دار­مەن قامتا­ماسىز ەتىلدى.

«وبلىستا قازىر 12 ارناۋلى الەۋ­مەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتا­لىعى جۇ­مىس ىستەپ تۇر. سونىڭ ىشىن­دە قارتتار مەن مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتارعا ارنال­عان 5 ورتالىق بار. بۇ­گىن­گە دەيىن بارلىعى 5 512 ادام ار­­ناۋلى الەۋمەتتىك قىز­مەت­پەن قام­­تىلدى», دەيدى ءدىلداش سالاۋات­قىزى.

وبلىس اۋماعىندا بەل­سەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ, دەنساۋلىق مادەنيەتى, قوعاممەن بايلانىس باعىت­تارىندا جۇمىس ىستەي­تىن ەكى ورتالىق ءبورلى اۋدا­نى مەن ورال قالاسىندا اشىلىپ, بەلسەندى جۇمىس اتقارىپ تۇر.

مۇندا ەگدە جاستاعى ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا, ءونىمدى, بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋدى ىنتا­لاندىرۋعا, قارتتاردىڭ تاۋەل­­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە, قوعام ومىرىنە بەيىمدەۋگە جاعداي جاسال­عان. ورتالىقتا كاسىبي پسيحولوگ, دارىگەر, سپورتتىق جاتتىقتىرۋشى, زاڭگەر, قازاق, اعىلشىن ءتىلى مۇعا­لىمدەرى, ءتۇرلى ۇيىرمە ماماندارى كەلۋشىلەرگە قىزمەت كورسەتەدى. قارتتار اعىلشىن ءتىلىن وقىپ ۇيرە­نەدى, كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىق كۋرسىنان ءوتىپ, ەمدىك دەنە شىنىقتىرۋمەن اينالىسادى. ناتيجەسىندە, قارتتاردىڭ قوعامدىق بەل­سەندىلىگى ارتىپ, پسيحو­­­لو­گيا­ل­ىق-ەموتسيو­نالدىق جاع­­دايى تۇزەلەدى. جىل باسى­نان بەرى قوس ورتالىقتا ­1 347 تۇراقتى كەلۋشى تىركەلگەن.

بۇعان قوسا, ورال قالاسىندا «ماد­­ە­ني-اعارتۋ بىرلەستىگىنە» قاراستى «اراي», «اتامەكەن», «اقبەرەن», «بولا­­شاق», «بالاۋسا», «بايتەرەك», «جۇل­­دىز», «وركەن» كوميۋنيتي ورتا­لىق­تارى قاريا­­لارمەن دە قويان-قولتىق جۇ­مىس ىستەي­دى. ماسەلەن, «اراي» كوميۋنيتي ورتالىعىندا سمارتفون ساۋات­تىلىعى ۇيىرمەسىنە 10 قاريا قاتى­سادى. بۇل ۇيىرمە ەگدە جاستاعى ادام­­دارعا سمارتفون باع­­دارلامالارىن ۇي­رە­تۋگە ارنالعان. ال «اتامەكەن» كوميۋ­نيتي ورتالىعىندا «اتامەكەن» اجە­لەر ۆوكال­دىق توبى قۇرىلعان. وعان 12 اجە قاتىسادى. «بايتەرەك» كوميۋ­نيتي ورتالىعى بالالار مەن جاس­وس­پىرىمدەردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى وت­كى­زۋ­مەن قاتار, زەينەتكەرلەر مەن ارداگەر­لەرگە دە ءتۇرلى باعىتتاعى ءىس-شارا وتكى­زىپ تۇرادى. ورتالىقتا 12 ادامدىق «جايىق تول­قىندارى» ۆوكالدىق توبى بار. ال «سالاماتتى ءومىر سالتى» ۇيىر­مەسى قۇ­رامىندا 65-75 جاس ارا­لى­عىن­­دا­عى 35 زەينەتكەردىڭ باسىن قوس­قان. «اق­بەرەن» كوميۋنيتي ورتا­­­لىعىندا 10 ادام­نان قۇرالعان «اقنيەت» اجەلەر ءانسامبلى جۇمىس ىستەپ تۇر.

بۇلاردان بولەك, «اردا­گەر» كلۋ­بىندا حالىقتىق «اعالار اۋەنى», «ارۋ انالار», «اجە سالەمى» ۆو­كال­دىق توپتارىمەن قاتار «نارىن سازى», «اسىل اجەلەر» ۆوكالدىق توپ­­­تارى ءتۇرلى ءىس-شارادا ساحناعا ءجيى شىعادى. بۇل توپتاردا 65 ادام بار. سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتت­اپ جۇرگەن «شاحمات» كلۋبىنا كۇن سايىن 30-35 ادام كەلىپ, بوس ۋاقىتىن ءماندى وتكىزەدى.

مەملەكەتتىڭ وركەنيەتتى بەينەسى قاريالارعا دەگەن قۇرمەتىنەن دە كورىنىپ تۇرادى. قارياسىن ريزا قىلعان قوعامنىڭ بولاشاعى دا زور.

باتىس قازاقستان وبلىسى