مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ الداعى دامۋىنا قاتىستى وي تۇجىرىمدارىن ايقىنداپ كورسەتكەن ەڭ ماڭىزدى تۇستىڭ ءبىرى – ادامداردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ماسەلەسى. ونداعى الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ ماڭىزدى باعىتى – تۇرعىنداردىڭ قولجەتىمدى ءارى ساپالى باسپانامەن قامتاماسىز ەتىلۋى. وسى رەتتە «وتباسى بانكى» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جانسۇلتان ماتايدى سوزگە تارتقان ەدىك.
– جانسۇلتان ورىنبەك ۇلى, «وتباسى بانكى» جىل باسىندا جەڭىلدەتىلگەن شارتتارمەن جۇزەگە اسىرىلاتىن «وتاۋ» باعدارلاماسىن جاريالاپ, سالىمشىلاردى ءبىر قۋانتقان ەدى. ىزىنشە ءساۋىر ايىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن «ناۋرىز» باعدارلاماسىن ىسكە قوستى. ەندى وسى ەكى باعدارلاما بويىنشا كورسەتىلگەن شارتتاردى بىرىزدەندىرۋگە شەشىم قابىلداعان ەكەنسىزدەر. ءمان-جايدى تۇسىندىرە كەتسەڭىز؟
– بۇل ەكى باعدارلاما ءبىر-بىرىنە ۇقساس. تەك شارتتارىندا دەپوزيتتى جيناۋ مەرزىمىنە, تۇراقتى تىركەلۋدىڭ بولۋ-بولماۋىنا, بەرىلەتىن قاراجات سوماسىنا قاتىستى ايىرماشىلىق بار. وسى جەردە بۇل باعدارلامالاردىڭ شىعۋىنا قانداي جاعدايلار نەگىز بولعانىن دا ايتا كەتكەن ءجون دەپ سانايمىن.
كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج ازاماتتاردى باسپانامەن قامتۋدا ەلەۋلى رەفورمالار جۇرگىزىلىپ كەلەدى. «وتباسى بانكى» جۇزەگە اسىرىپ وتىرعان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسى اياسىندا مەملەكەتتەن جەڭىلدەتىلگەن شارتتارمەن, ناقتى ايتقاندا, العاشقى جارناسى 10-20 پايىزدان اسپايتىن, پايىزدىق مولشەرلەمەسى تومەن زاەمدەردى باسپانا كەزەگىندە تۇرعان ازاماتتاردىڭ الۋىنا مۇمكىندىك بەرىلدى. الايدا ءبىزدىڭ سالىمشىلار اراسىندا كەزەكتە تۇرمايتىن, نە بولماسا كەزەككە تۇرۋعا سايكەس كەلمەيتىن ازاماتتاردىڭ ۇلەسى جوعارى. مۇنداي سالىمشىلار تاراپىنان بانك ونىمدەرىنە سۇرانىس ارتىپ, بۇقارا حالىققا ىڭعايلى جانە جالپىعا بىردەي قولجەتىمدى يپوتەكا اشۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا قاتىسا المايتىندار ءۇشىن ءوز قاراجاتىمىز ەسەبىنەن «وتاۋ» باعدارلاماسىن قولعا الدىق. وعان نەگىزىنەن جاستار مەن جاس وتباسىلار قاتىسادى. جۇمىسقا ەندى ورنىعىپ جاتقانداردىڭ جالاقىسى كوپ بولمايتىنى بەلگىلى. سوندىقتان ولارعا ارالىق زاەمدەردى الۋعا قاجەتتى باسپانا قۇنىنىڭ 50 پايىزىن جيناۋ قيىن تيەتىنى ەسكەرىلىپ, العاشقى جارناسى 20 پايىزدان باستالاتىن, نەسيە بويىنشا مولشەرلەمەسى 9 پايىزدان (جتسم 9,2 پايىزدان باستاپ) اسپايتىن باعدارلاما ىسكە قوسىلدى.
ءوزىڭىز ايتپاقشى, «وتاۋ» باعدارلاماسىنىڭ باستالۋىمەن قاتار ناۋرىز ايىندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءبىراز جىلدان بەرى جالدامالى پاتەردە جۇرگەن جانە تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعانداردىڭ باسپانا ماسەلەسىن شەشۋگە ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما جاساۋعا تاپسىرما بەردى. بۇل باعدارلاما جەدەل قولعا الىنىپ, «ناۋرىز» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. كەيىنىرەك ازاماتتاردىڭ وتىنىشىنە سايكەس, «وتاۋ» مەن «ناۋرىز» باعدارلاماسىنىڭ شارتتارىن ءبىر جۇيەگە كەلتىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. وسىلايشا, «وتاۋ» باعدارلاماسىنا قاتىسۋشىلارعا سالىمدى جيناقتاۋ مەرزىمىنە شارتتار قويىلماي, دەپوزيتتى قاتىسۋعا ءوتىنىم بەرگەنگە دەيىن اشۋعا مۇمكىندىك ۇسىنىلدى. نەسيەنىڭ ماكسيمالدى سوماسى ۇلعايتىلىپ, استانا مەن الماتى قالالارىندا 36 ملن تەڭگە جانە باسقا وڭىرلەردە 30 ملن تەڭگە سوماسىندا بولدى. اتالعان ءىرى مەگاپوليستەگى تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ ورنى بويىنشا تىركەلۋ تالابى جويىلىپ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توبى ساناتىنداعى تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج جان رەتىندە ەسەپتە تۇرعان ادامدار ءۇشىن سىياقى مولشەرلەمەسى 7 پايىزعا (جتسم 7,3 پايىزدان 8,9 پايىز) دەيىن تومەندەتىلدى.
– تاياۋدا اتالعان باعدارلاما بويىنشا قوسىمشا قابىلداۋ جۇرگىزىلەتىنى جاريالاندى. وعان كىمدەر قاتىسا الادى؟
– 16 قىركۇيەك كۇنى «وتاۋ» جانە «ناۋرىز» باعدارلامالارىنا قاتىسۋعا قوسىمشا قابىلداۋ باستالدى. ول قىركۇيەك ايىنىڭ 25-ىنە دەيىن جالعاسادى. بۇل مۇمكىندىك بۇعان دەيىن «وتاۋ» جانە «ناۋرىز» باعدارلامالارىنا قاتىسۋشىلاردىڭ نەگىزگى تىزىمىنە ەنبەگەن, سونداي-اق بانكتىڭ تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارىنا قاتىسۋ تۋرالى ەندى شەشىم قابىلداعان جاندارعا بەرىلىپ وتىر. قاتىسۋعا ءوتىنىمدى «باسپانا ماركەت» پورتالى ارقىلى جولداۋعا بولادى. قوسىمشا قابىلداۋ باستالعان العاشقى ساعاتتىڭ وزىندە-اق 250-گە جۋىق ءوتىنىم كەلىپ ءتۇستى.
– بيىل باستاۋ العان قوس باعدارلاما بويىنشا قانداي العاشقى ناتيجەلەر بار؟
– بۇگىندە 2 200-دەن اسا وتباسى «ناۋرىز» باعدارلاماسى بويىنشا قونىستويىن اتاپ وتسە, «وتاۋ» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە تاعى 1 784 ادام زاەم الدى. 5 مىڭعا جۋىق تۇرعىننىڭ زاەمگە ءوتىنىشى ماقۇلدانىپ, قازىر ساتىپ الۋعا قولايلى باسپانا ىزدەپ جاتىر. «باسپانا ماركەت» پورتالىندا قاتىسۋشىلاردىڭ تاڭداۋىنا 592 تۇرعىن ءۇي كەشەنى ۇسىنىلعان, وندا قازىر 9 190 پاتەردىڭ كەز كەلگەنىن برونداۋعا بولادى.
– وتىنىمدەردى قابىلداۋ مەرزىمى اياقتالعاننان كەيىن ۇپايلاردى ساناۋ جانە ءتىزىمدى سارالاۋ قالاي جۇزەگە اسىرىلادى؟
– ۇپايلار اۆتوماتتى رەجىمدە سانالادى. ياعني وتىنىمدەردى جۇيەلەپ, ەڭ كوپ جينالعان بالل بويىنشا بولەدى. ەگەر ەكى قاتىسۋشىنىڭ ۇپايلار سانى سايكەس كەلسە, وندا تىزىمگە ەنگىزۋ كەزىندە باسىمدىق سالىم سوماسى كوپ جانە جيناقتاۋ مەرزىمى ۇزاعىراق ادامدارعا بەرىلەدى. باعدارلامالار بويىنشا ءوتىنىش بەرۋشىلەردىڭ ءتىزىمى بانك سايتىندا جاريالانادى. سودان كەيىن قاتىسۋشىلاردىڭ نەسيەلىك ءوتىنىم بەرۋگە تاعى ءبىر جارىم اي ۋاقىتى بولادى.
– راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
گۇلميرا باعىتقىزى,
«ەgemen Qazaqstan»